از واکسن خوب نترسید، عارضه دارد

این روزها افزایش آمار لخته شدن خون و مرگ بر اثر تزریق واکسن آسترازنکا در حالی شایعه شده است که لخته شدن خون اصولا موضوعی نیست که کسی به‌سادگی بتواند متوجه آن شود. ممکن است کسی خون‌مردگی زیر پوست را هم لخته شدن خون ‌بنامد در حالی که زمانی می‌گوییم فرد دچار عارضه لخته شدن خون شده که در بیمارستان بستری شود و حتی ممکن است مرگبار باشد. نکته دیگر این است که ما نمی‌توانیم سکته‌مغزی را که آن هم بر اثر لخته شدن خون رخ می‌دهد، به این موضوع مرتبط کنیم. حال که موضوع آسترازنکا به میان آمده می‌توان به جرات گفت که هیچ واکسنی نیست که بی‌عارضه و صد درصد بی‌خطر باشد و آسترازنکا هم از این قاعده مستثنی نیست. نکته کلی‌تر اینکه دارو یا واکسنی که هیچ عارضه‌ای نداشته باشد هیچ تاثیری هم نخواهد داشت. اگر دارو یا واکسن قرار باشد تاثیر بگذارد حتما باید در یکسری گیرنده‌ها تغییراتی ایجاد کند و تغییرات هم ممکن است در بعضی افراد عارضه ایجاد کند، اگرچه این نسبت خیلی کم است. تاکید می‌کنم که هیچ دارویی، چه صنعتی چه سنتی، حتی جوشانده‌ای وجود ندارد که عارضه نداشته باشد و اگر عارضه نداشته باشد، هیچ تاثیری هم نمی‌تواند داشته باشد. این را بزرگان علم سم‌شناسی و فارماکولوژی می‌گویند و حرفی نیست که من امروز از خودم درآورده باشم. بین کسانی که آسترازنکا زده‌اند هم افرادی بوده‌اند که هیچ عارضه‌ای نداشته‌اند. منظور در کل واکسن‌زده‌هاست کما اینکه بین آنها که سینوفارم زده‌اند هم افرادی بوده‌اند که دچار عارضه شده‌اند. منظور تب و سردرد و اینها نیست، منظور عارضه جدی است. اگر واکسن بخواهد سیستم ایمنی را تحریک کند، فرد باید تب کند یا کمی سردرد داشته باشد. از سوی مقابل بسیاری از کسانی که سینوفارم زده‌اند عارضه کمتری داشته‌اند اما اتفاقا باید توجه داشته باشیم که سینوفارم اثربخشی کمتری هم نسبت به آسترازنکا دارد. البته نمی‌خواهم بگویم اگر واکسنی عارضه تب و سردرد و غیره نداشته باشد اصلا تاثیر ندارد، بلکه می‌خواهم بگویم واکسن‌هایی که بیشتر عوارض نشان می‌دهند احتمالا اثربخشی بیشتری هم دارند. مثلا عوارض آسترازنکا در زنان و مردان کمی متفاوت است اما به طور کلی گفته می‌شود که از هر ۱۰۰ هزار نفر یک نفر، کمی بیشتر یا کمتر، ممکن است دچار عارضه شوند، بسته به سن و جنسیتشان. درصدی از افراد هم ممکن است فوت شوند. مثلا در یک میلیون نفر ۱۰ نفر دچار عارضه لخته خون می‌شوند و ۲، ۳ نفر هم فوت می‌کنند. با توجه به اینکه کرونا آنقدر مسری است که انتظار داریم همه افراد جامعه به آن مبتلا شوند، بیایید ببینیم اگر همه آن یک میلیون نفر واکسن نمی‌زدند چه می‌شد. در خوشبینانه‌ترین حالت، از هر هزار نفری که ویروس به بدنشان وارد می‌شود، ۵ نفر فوت می‌کنند، یعنی ۵ هزار نفر از هر یک میلیون نفر. این میانگین جهانی است و همه کشورها، چه توسعه‌یافته و چه کمتر توسعه‌یافته، کمابیش این نرخ را دارند. البته این نرخ مربوط به قبل از امیکرون و موج پنجم است. بنابراین عقل و منطق حکم می‌کند که این واکسن را با ریسک مرگ ۲، ۳ نفر بزنید و جلوی مرگ ۵ هزار نفر را بگیرید. یک منطق قوی‌تر هم وجود دارد و آن این است که اگر افراد کرونا بگیرند، احتمال بروز عارضه لخته شدن خون بر اثر این بیماری حدود ۱۰ برابر تزریق آسترازنکاست، یعنی اگر یک میلیون نفر واکسن نزنند و کرونا بگیرند، ۱۰۰ نفرشان ممکن است این عارضه را تجربه کنند و به همین نسبت هم آمار فوتی‌ها بر اثر آن بالا می‌رود.