تحولات آموزشی با سند نویسی حاصل نمی‌شود!

ده سال از طراحی و اجرای سند تحول بنیادین در آموزش و پرورش می‌گذرد و به‌رغم تبلیغات فراوانی که در اطراف آن می‌شود، این سند نتوانسته کمترین تاثیری در فرایند یاد دهی و یادگیری بگذارد و به عبارت دیگر سند هیچ کاری برای تحول در مدرسه نکرده است. هنوز معلمان به همان روش‌های سابق جذب و به‌کارگیری و ارزشیابی می‌شوند. کتاب و محتوای آموزشی به روش سابق تدوین می‌شود. هنوز مدیران به همان روش‌های گذشته انتخاب و عزل و نصب می‌شوند. هنوز مدرسه‌ها به همان روش سابق ساخته می‌شوند. هنوز امتحانات دانش آموزان به‌همان روش‌های سابق برگزار می‌شود. و نظامات مالی مدارس به همان سیاق سابق است. این سند می‌خواسته چرخش‌های تحولی در هریک از حوزه‌هایی که‌گفته شد ایجاد کند. چرا نکرده است؟پاسخ این سوال آن است که این گونه تحولات با سند نویسی حاصل نمی‌شود. همان گونه که سند هیچ ملکی منجر به بازسازی و نوسازی آن‌ نمی‌شود حتی پروانه ساختمان هم به بنای فیزیکی ساختمان نمی‌انجامد بلکه اراده صاحب ملک و تامین منابع انسانی و مادی لازم برای ساختن بناست که آن را می‌سازد. سند تحول تنها یک‌ نقشه برای ساختمان است. اگر چه نقشه خوبی هم نیست زیرا متناسب با ابعاد و ویژگی‌های این زمین طراحی نشده است. یکی از اقدامات مورد توجه در سند تحول رتبه بندی معلمان است. هر گاه رتبه بندی معلمان بدون‌ تقلیل و فرو کاستن اجرا شد، می‌توان امیدوار بود که سند بر ریل اجرا افتاده است. رتبه بندی معلمان یکی از الزام‌های این سند بوده است که‌چون با منزلت و معیشت معلمان مرتبط است سر و صدایش در آمده است ولی در سایر حوزه‌هایی که بنا بوده تحول حاصل شود، چون نه مدعی حقیقی هست و نه مدعی العمومی وجود دارد، کاری انجام نمی‌شود و صدایی هم از جایی در نمی‌آید. سند نمی‌تواند مدرسه را متحول کند بلکه اندیشه آزاد سازی مدرسه است که باعث تحول می‌شود، مانند اقتصاد که تنها با مقررات زدایی و بهبود فضای کسب و کار و کاهش تصدی‌های دولتی و واگذاری امور به فرایند عرضه و تقاضاست که متحول می‌شود و رشد می‌کند و قدرت رقابت پیدا می‌کند. آزاد سازی مدرسه در شرایط فعلی ایران یک آرزوی دست نیافتنی است بنابراین تحولی در مدرسه اتفاق نمی‌افتد. نمی‌شود که ما همان رویکرد سابق را داشته باشیم و همان کارهای قبلی را انجام بدهیم و در انتظار نتایج متفاوت و وقوع تحولات بنیادین باشیم. مدرسه باید مدیرش در فرایندی رقابتی و آزاد از میان صاحبان صلاحیت توسط ذی نفعان انتخاب شود. این اولین گام در تحول مدرسه است؛ هر گاه این‌گام اجرا شد باید به گام‌های بعدی فکر کنیم. ابتدا و قبل از هر چیز انتخاب مدیر مدرسه رادر فرایندی رقابتی انجام دهید. هر گاه این کار را کردید بعد در مورد بقیه تحولاتی که سند ناظر به آنهاست گفت‌وگو کنید. این روزها بحث اصلاح سند تحول مطرح‌ می‌شود. به نظرم تا رویکردهای اصلی تحولی نباشد و نگاه به آموزش و پرورش همچنان نگاهی از بالا به پایین و متمرکز و بسته باشد هرگونه اصلاحی در سند تحول هم منجر به تحول در مدرسه نخواهد شد.