اکتشاف اولویت نخست اقتصاد نفتی نیست
در واقع محسن خجسته مهــر در حالی بر طبل توسعه اکتشاف مـــی کوبد که به اعتقاد کارشناسان این حوزه نه تنها ظرفیت های اکتشافی چندان قابل توجهی در حوزه نفت و گـاز وجود ندارد بلکه رشد اکتشاف برای رقابت در افزایش ذخایر نفتی و گاز آن هم در شرایطی که به گفته وزیر نفت احیا و بازگشت به تولید قبل از تحریم بیش از 160 میلیارد دلار سرمایه گذاری نیاز دارد در اولویت سیاست های این وزارتخانه و البته اقتصـاد کشور قرار نگرفته و تنها بار مالی را به دولت تحمیل می کند که می تواند از حذف سالانه یک میلیارد متر مکعب گاز جلوگیری کند
ضرورت بسط فعالیت های اکتشافی
محسن خجسته مهر مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران که در آیین تکریم و معارفه سیدصالح هندی با مهدی فکور، مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران سخن می گفت ضمن با اهمیت خواندن این مدیریت می گوید: حداکثرسازی نرخ جایگزینی ذخایر نفت و گاز باید در دستور کار باشد، ضمن آنکه باید سهم تولید از اکتشافات جدید و ارائه اطلاعات اکتشافات جدید مشخص باشد همچنین فعالیت های توصیفی در مراحل اکتشافی باید بسط داده شود زیرا نیاز است مخزن های کشف شده با قطعیت بالا در اختیار بخش توسعه قرار گیرند و ضروری است انعطاف لازم برای برای طرح جامع و اجرای قراردادها وجود داشته باشد. وی همچین به احصا پتانسیل های اکتشافی نیز تاکید کرد و افزوده: پتانسیل های اکتشافی خوبی داریم که هنوز احصا نشده اند و نیاز است برای احصا این ظرفیت ها برنامه ریزی شود: فعالیت های اکنشافی چه در خشکی و چه در دریا، در مناطق توسعه یافته و کمتر توسعه یافته تمام شده نیست و به طور خاص در میدان گازی پارس جنوبی باید کار اکتشافی تکمیل شود. وی تصریح کرد: طبق برنامه ای که وزیر محترم نفت به مجلس شورای اسلامی ارائه داده است، همه برنامه های شرکت ملی نفت ایران باید صادرات محور باشند. در همین
راستا باید بخش های علمی نیز صدور خدمات فنی و مهندسی را در دستور کار قرار دهند. هم اکنون این بخش در شرکت ملی نفت ایران فعال است اما لازم است در تمام شرکت های زیرمجموعه این بخش ایجاد و فعال شود.
سرمایه 160 میلیارد دلاری همگام با کاهش مصرف
سخنان معاون وزیر نفت و لزوم وی بر افزایش فعالیت های اکتشافی در حالی مطرح می شود که وزیر نفت از نیاز این صنعت به سرمایه 160 میلیارد دلاری خبر داده تا ضمن امکان تولید با همین میزان و تامین نیاز داخلی بتوان به تولید پیش از تحریم بازگشت به گفته جواد اوجی اگر برای توسعه هزینه نشود در آینده به واردکننده این محصولات تبدیل میشویم، ضمن آنکه در سرمایهگذاریها باید به آمایش سرزمین توجه بیشتری کرد، زیرا طرحهایی که توجیه اقتصادی ندارند دامن دولت و مجلس شورای اسلامی و در کل اقتصاد کشور را خواهد گرفت. البته گفته های وزیر نفت تنها به سرمایه گذاری ختم نمی شود بلکه وی اخیرا از جریمه مشترکان پر مصرف گاز نیز خبر داده است در واقع این موضعگیری وزیر و در شرایطی که امکان افزایش قیمت حامل های سوختی فعالا از سوی دولت تکذیب شده نشان دهنده اوج کاهش میزان تولید و افت فشار در اکثر چاه های موجود رد پارس جنوبی است که حتی با سرد ترشدن هوا نگرانی وزیر را برای تامین ان تشدید کرده است . اوجی در این رابطه می گوید: هیچ برنامهای برای افزایش قیمت گاز مطرح نیست و ۲۵ درصد مشترکین پرمصرف و بدمصرف گاز که نزدیک ۵۰ درصد گاز خانگی را مصرف
میکنند، مشمول جریمه خواهند شد. اوجی با اشاره به وضع تولید گاز از میدانهای مستقل و مشترک گازی در دریا و خشکی، خطوط لوله و فرآورش گاز در پالایشگاهها و مقدار مصرف اظهار کرد: با وجود تلاش حداکثری همکاران در تولید گاز ، اما امسال زمستان زودرسی داریم و دما در روزهای آتی نیز کاهش خواهد یافت؛ ضمن انکه رقم کنونی مصرف گاز کشور در بخش خانگی و تجاری و غیر عمده ۴۹۰ میلیون مترمکعب است که این مقدار نسبت به مدت مشابه پارسال ۱۴۰ میلیون متر مکعب افزایش یافته است. وزیر نفت با بیان اینکه متأسفانه در دو تا سه سال گذشته در بخش سرمایهگذاری در تولید گاز، اتفاقی نیفتاده و به همین دلیل تولید گاز ما مشابه پارسال است، افزود: این در شرایطی است که مصرف گاز حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد افزایش یافته است. اوجی با تأکید بر لزوم سرمایهگذاری در صنعت گاز کشور گفت: طی دو تا سه ماه گذشته، نشستهای مختلفی در وزارت نفت و دولت برای افزایش تولید گاز برگزار و برنامهریزی خوبی انجام شده است. عملیات اجرایی را در برخی میدانها آغاز کردیم که از آن جمله توسعه میدان گازی پارس شمالی، تکمیل میدان گازی کیش و همچنین تکمیل فازهای پارس جنوبی است، اما این
سرمایهگذاریها بیشک چند سال زمان خواهد برد تا به افزایش تولید گاز منجر شود.
کاهش تکلیفی نیازی به اکتشاف جدید ندارد
در رابطـــه با لزوم توسعه اکتشافات نفتی در شرایطی که وزیر نفت بر کاهش تولید در میدان نفتی و گازی به واسطه عدم امکان سرمایه گذاری تاکید دارد کارشناسان معتقدند اساسا در حال حاضر ظرفیـت های نفتی و گازی قابل توجهی برای اکتــشاف وجود ندارد و تنها اکتشافات تکمیلی مـــی تواند به عنوان رویکرد اصلی مورد تنوجه قرار گیرد . در واقـــع یکی از دلایل تمرکز دولت های قبل به اکتشاف افزایش ذخایر نفتی و گازی بوده تا بتواند با استفاده از این میزان ذخایر سهم کشورها در بازار صادراتی افزایش یابد چرا که سهم هر کشور در بازار صادراتی بر اساس میزان ذخایر موجود و تعداد جمعیت تعیین می شود بنابراین طبیعی است که کشورهای نفت خیز با افزایش اکتشفات و رشد ذخایر برای افزایش صادرات به رقابت بپردازند . البته باید توجه داشت که در نتیجه تحریم ها و کاهش حجـــم صادرات کاهش تکلیفی تولید در میدان نفتی رقم خورده است. بنابراین این به معنای آنست که امکان استفاده از این میادین مجدد امکان پذیر است اما آنچه باعث می شود تا بهره گیری از این میدان با اما و اگر مواجه شود نیاز به هزینه هایی است که برای استفاده همچنان وجود داشته و حال با کاهش تکلیفی این هزینه
نیز با رشد مواجه شده است موضوعی که وزیر نفت آن را بالغ بر 160 میلیارد دلار براورده کرده و برخی از کارشناسان ان را بیش از 200 میلیارد دلار پیش بینی می کنند در خصوص میزان سرمایه مورد نیاز برای احیای چاه ها و میادین موجود تحلیلگران معتقدند 30 تا 40 درصد از این سرمایه اعلام شده جهت تعمیرو نگهداری تجهیزات و دستگاه هایی مصرف خواهد شد تا امکان بازگشت به تولید قبلی را میسر سازد . از سوی دیگر در حوزه گاز این شرایط به مراتب بدتر است چرا که به گفته کارشناسان بالغ بر 70 درصد گاز میادین پارس جنوبی در نتیجه عدم احیا از دست می رود که تدام آن به معنای حذف سالانه یک چاه از چرخه تولید بوده که حجمی بالغ بر یک میلیارد متر مکعب گاز را شامل می شود بنابراین برای احیای این چاه ها به سرمایه 10 تا 20 میلیارد دلاری نیز برای چاه های گازی مورد نیاز است . در واقع بررسی وضعیت کنونی کشور در حوزه نفت و گاز و سرمایه مورد نیاز این صنعت برای تداوم فعالیت آن هم در شرایطی که کسری بودجه به معضل اصلی دولت تبدیل شده قطعا نشان دهنده اولویت بندی برای تخصیص بودجه خواهد بود موضوعی که به نظر می رسد در اظهارت برخی از مدیران توجه نشده و اساسا تفکر
توسعه را بدون هر گونه اولویت بندی سیاست اصلی خود می دانند که نتیجه ای جز به انباشت میلیاردها دلار سرمایه در پروژه های نیمه تمام نداشته است البته تردیدی وجود ندارد که اکتشاف از حوزه های مهم و نخست زنجیره تولید است و اهمیت ان را باید در سهم گیری کشورهای نفتی در بازار جهانی جستجو کرد درواقع اوپک بر اساس دو شاخصه جمعیت و میزان ذخایر نفتی کشورها سهم صادراتی هر کشور را تعیین می کند بنابراین اینکه ذخایر نفتی هر کشور بتواند سهم بیشتری را برای صادرات و کسب درامد ارزی بازی کند موضعی است که از طریق اکتشافات نفتی و پیدا کردن ذخایر جدید محقق می شود به گفته تحلیلگران در شرایطی که امکان رسیدن به سهم صادراتی که در نتیجه ذخایر موجود محقق شده میسر نیست اکتشافات توسعه ای فاقد هرگونه توجیه خواهد بود و تنها باید نسبت به اکتشافات تکمیلی متناسب با شرایط حاکم بر صنعت نفت و اقتصاد کشور تمرکز کرد. گفتنی است اکثر استفاده از کلماتی همچون توسعه و رشد تولید تقریبا به جزء لاینفک تمامی سخنرانی های تکریم و معارفه مسئولان مبدل شده که اگرچه بخش قابل ملاحظه ای از آن نشات گرفته از تعارفات مرسوم سیاسی و اداری است اما بخش زیادی از آن نیز
رویکردی است که مسئولان بالادستی بر ان تاکید دارند . فارغ از اینکه توسعه قطعا یکی از راههای خروج کشور از بن بست اقتصاد است اما در برخی از حوزهها در شرایط کنونی نمی تواند اولویت نخست باشد و در صورت اجرا تنها بار مشکلات مالی دولت را بیشتر خواهد کرد.
