حرف درمانی کافی نیست! بودجه متوازن با درآمدهای پایدار نیاز است؟!
آرمانملی- محمدسیاح: حدود 100 روز از فعالیت دولت سیزدهم میگذرد و در حالیکه قرار بود نمود عملکرد و اقدامات صورت گرفته در کنترل تورم، جلوگیری از رشدنقدینگی و همچنین اصلاح ساختارهای نظام بانکی بههمراه مدیریت و کنترل بازار ارز در در گزارشی ارائه شود؛ اما وضعیت امروز کشور در زمینه اقتصاد، تورم، ارز، نظامبانکی، گرانی افسارگسیخته، فقر، نارضایتی مردمی، سیاست داخلی و بینالمللی و روابط خارجی، برجام و تحریم و... نشان میدهد این سیاستها چندان محقق نشده است در این رابطه البته اقدامات دولت در حوزه بانکی و کنترل تورم به عدم استقراض مستقیم از بانکمرکزی در دو ماهه شهریور و مهرماه خلاصه شده و در حوزه ارزی نیز بهگفته رئیس کل بانکمرکزی علاوه بر افزایش 3 برابری درآندهای دولت تداوم عرضه ارز از محل منابع صادراتی نیز به اجرا درآمده است اگرچه که وضعیت کنونی بازار ارز چنین رویکردی را به نمایش نمیگذارد. همچنین دولت در این مدت فروش اوراق بهادار را برای تامین کسری بودجه در اولویت قرار داده که تاثیر منفی آن با توجه به فشردگی فروش در کوتاهمدت تاثیر منفی را در بازارسرمایه برجای گذاشت و حتی کارت زرد مجلس را برای خاندوزی به
ارمغان آورد. موضوعی که به اعتقاد کارشناسان تحقق وعدههای دولت در چند حوزه خاص خلاصه میشود که مهمترین آن را باید در مذاکرات برجامی و حذف تحریمها دانست به گفته تحلیلگران راه اصلاح نظام بانکی در افزایش درآمدهای صادراتی ناشی از فروش نفت و گاز میگذرد تا امکان بودجه متوازن را فراهم آورد از سوی دیگر حذف ردیفهای زائد از بودجه و فروش داراییهای مازاد دیگر راهکاری است که حداقل در کوتاه مدت میتواند به ثبات اقتصادی منجر شود احمد حاتمییزدی، کارشناس پولی و بانکی درباره چرایی اجرانشدن وعدههای دولت سیزدهم در دوران روی کارآمدن آن به «آرمانملی» گفت: در حال حاضر مهمترین مسالهای مردم از آن رنج میبرند تورم است که باعث شده تا کارگر و کارمند و طبقه متوسط و حتی قشرهای متوسط به بالا و مرفه بعضا از افزایشهای وحشتناک قیمت غذا و دارو و مسکن به ستوه بیایند و اوضاع اصلا خوب نیست. وی ادامه داد: همه میدانند و انکار هم نمیکنند که مشکل اصلی تورم ناشی از افزایش نقدینگی در کشور است و بازهم کسی انکار نمیکند که این افزایش نقدینگیها ناشی از استقراض دولت از بانکمرکزی است و دلیل و انگیزه روشن و بدیهی و نهایی دولت هم برای این
استقراض کسری بودجه است. حاتمییزدی گفت: درآمدهای دولت مشخص است و هر سال هم در بودجه نوشته میشود که شامل نفت و گاز، مالیات، گمرک و فروش داراییهای دولت اعم از داراییهای فیزیکی مانند ساختمان و کارخانه و زمین و جدیدا کوه و رودخانه است که میفروشد، اوراق سهام و قرضه و اسلامی و... هم شامل همین بخش میشود.
چاپ پول؛ تنها راه تامین هزینهها!
این کارشناس پولی و بانکی اظهارکرد: هرچند در بودجهای که دولت قبل نوشته سعی کرده بین این چهارراه درآمدی با هزینههای موازنه برقرار کند؛ عدم موازنهای ایجاد شده چراکه درآمدها محقق نشدند. درست است که دولت درآمدی ندارد ولی هزینهها که سرجای خود هستند. دولت باید به یکمیلیون معلم آموزشوپرورش، هفت میلیون بازنشسته، یک میلیون نیروهای مسلح بخشهای مختلف بههمراه بسیج و سپاه، حوزههای علمیه و گروههای فرهنگی که هزینههای بسیار هنگفتی به دولت و ملت تحمیل میکنند. بدون اینکه هیچ فایدهای برای کشور داشته باشند؛ حقوق و بودجه بدهد! او اضافه کرد: اینها هزینههایی است که پرداخت میکند که درآمدی برای آن ندارد، سوال اینجاست که چطور این هزینهها تامین میشود؟ تنها کاری که در 43 سال گذشته صورت گرفته چاپکردن پول بوده است که باعث شده تا تورم وحشتناکی امروز با آن روبهرو هستیم ایجاد شود. حاتمییزدی در پاسخ به این پرسش که در شرایط حاضر راهحل برونرفت از وضعیت کنونی چیست، اظهارکرد: وقتی تشخیص عارضه بهدرستی صورت بگیرد درمان مشخص خواهد بود، یعنی تنها راه این است که بودجه به شکل متوازن بسته شود. به عبارت دیگر یا باید هزینهها
کاهش یابد به این شکل که ردیفهای اضافه و بیثمر حذف شوند یا درآمدها اضافه شوند. مهمترین موضوع برای اضافهکردن درآمدها فروش نفت و گاز است که بهدلیل تحریم همچنان امکان فروش ندارد.
موانعی که از صحبتها ایجاد میشود!
این کارشناس پولی و بانکی ادامه داد: همه ما فکر میکردیم سال گذشته در چنین زمانی یکی دو ماه بعداز روی کارآمدن بایدن برجام حل و تحریمها برداشته میشود ولی حرفهایی میزنیم که از سر عدم آشنایی ما با نظام بینالملل است، حرفهایی زده میشود که به هیچ وجه قابل تحقق نیست. او اضافه کرد: یکسال از آمدن بایدن گذشته هنوز به نتیجهای نرسیده و بعید میدانم تا یکسال آینده هم شاهد به نتیجه رسیدن آن باشیم! چراکه مواضع کسانی که حرف میزنند و توانایی مذاکرهکنندگان اصلا قابل قیاس با تواناییهای دیپلماتیک جواد ظریف نیست. بنابراین اینها نمیتوانند کار ظریف را انجام دهند و صرفا روزمرگی میگذرانند. حاتمییزدی تاکید کرد: متاسفانه در این میان خود رئیسجمهور هم آگاهی و توانایی کافی در این موضوعات را ندارد چون نه زبان خارجی میداند و نه سیاست بینالملل خوانده است، بنابراین کابینه و نیروهایی که باید مساله تحریم و مذاکرات خارجی را حل کنند وجود ندارند. حاتمییزدی تاکید کرد: آقای باقریکنی در سفرهایی که رفته چه موفقیتهایی داشته است؟ ایشان یک صدم آقای ظریف هم نتوانسته کار کند و حرف بزند. بنابراین در این بازی با دولت ناتوان و ضعیف
گیرافتادهایم و هیچ راه چارهای هم با ادامه این شرایط ندارند. بازدید آقای رییسی از مناطق مختلف و صحبت با مردم مشکلی را حل نمیکند، با گفتاردرمانی نمیشود مشکلات 80 میلیون ایرانی را برطرف کرد.
دولت بیبرنامه و مدیران ضعیف
این کارشناس پولی و بانکی در پاسخ به این پرسش که با ابهام در آینده مذاکراتو تحریمها، بیبرنامه بودن دولت در موضوع کنترل تورم، نرخ ارز و بازار و اصلاح نظام بانکی و... فشارهای مضاعفی به مردم بهویژه در قشرهای کم برخوردار و ضعیف وارد میشود، آیا مردم میتوانند به این دولت امید داشته باشند، توضیح داد: متاسفانه با وضعیت موجود و نوع عملکرد و شعارهایی که داده میشود، هیچ امیدی به این دولت نیست و کسانیکه به این دولت امیدوارند خودشان را فریب میدهند. او ادامه داد: تجارب چند ماه گذشته از دولت سیزدهم ادامه خواهد داشت. دولت هیچ برنامهای را برای اداره کشور تدوین نکرده که به مردم و مجلس ارائه کند. از طرفی به قدری مدیران این دولت بیدانش و کمتجربه هستند که نمیتوانند برنامهای را تهیه کنند. البته که شیخ امارات هم همه دانشهای لازم برای اداره کشور را ندارد، اما حداقل با استخدام بهترین مشاوران خارجی برای پیشبرد اهداف کشور بهره میبرد. ولی دولت ما نه از مشاوره فرهیختگان داخلی استفاده میکند و نه از مشاوره شرکتهای بینالمللی نظیر مکنزی بهره میبرد. حاتمییزدی اظهارکرد: بنابراین یک دولت ناکارآمدی داریم که با این روند،
امیدی به موفقیت این دولت و کابینه در حل مسائل اقتصادی از جمله حفظ ارزش پول ملی، پایین نگهداشتن نرخ ارز یا کاهش بیکاری و... وجود ندارد.
اقدامات برجسته ارزی دولت
با گذشت 100 روز از زمان فعالیت دولت سیزدهم در حوزه پولی و بانکی و کنترل نرخ تورم مهمترین اقدام دولت در این رابطه عدم استقراض در دو ماهه منتهی به شهریور و مهرماه بود که در راستای عدم خلق پول و کاهش نرخ تورم صورت گرفته موضوعی که رشد تورمی و رسیدن ان به بیش از 40 درصد نشان دهنده عدم موفقیت دولت در این سیاست بوده اگرچه که بررسیها نشان میدهد استقراض دولت بهصورت غیرمستقیم بوده و اینبار بهجای بانکمرکزی از منابع دیگر بانکها برداشت کرده که در نتیجه آن بانکها مجبور به آزادسازی داراییهای خود نزد بانک مرکزی شده و چارهی جز خلق مجدد پول برای متولی پولی و مالی کشور باقی نگذاشته است. همچنین اقدامات دولت در حوزه بازارسرمایه نیز به علاوه بر انتشار اوراق که فشردگی آن در بازه زمانی کوتاهمدت خود به ریزش بیشتر بورس دامن زده و سیاست همافزایی سه وزارت خانه نفت، صمت و اقتصاد را برای استفاده از ظرفیتهای شرکتها و هلدینگها در رونق بازار بهکار گرفته است هرچند که کارت زرد مجلس به وزیر اقتصاد و مدیرعامل سازمان بورس بهعنوان معاون خاندوزی نشاندهنده عدم تاثیرگذاری این سیاست در بازار بورس بوده است. در خصوص بازار ارز نیز
رئیس کل بانکمرکزی رویکرد خود را عرضه مداوم ارز از محل منابع حاصل از صادرات عنوان کرده همچنین از سه برابرشدن درآمدهای ارزی دولت در هفت ماهه امسال خبر داد و گفته است: «دسترسی دولت به منابع ارزی بیشتر و بهتر شده است و حجم معاملات در بازار متشکل ارزی ۵۰ میلیون دلار، در سال گذشته به میزان ۷۰۰ میلیون دلار و در هفت ماهه امسال نیز ۱.۱ میلیارد دلار بوده است که نشان از بهبود عمق معاملات در بازار متشکل ارزی دارد.» البته در خصوص بازار ارز رویکرد بانکمرکزی چندان جدید نیست و سیاست ارزپاشی در دولتهای گذشته نیز نتیجهای جز رشد چند برابری نرخ ارز نداشته از سوی دیگر روند رشد نرخ ارز در این مدت نیز حاکی از آن است که حداقل بازار ارز از افزایش 3 برابری درآمدهای ارزی چندان بهره نبرده است. در کنار آن طرح موضوعاتی همچون «آزادشدن 3.5 میلیارد دلار از داراییهای بلوکه شده ایران» که هیچکس درباره جزئیات آن صحبت نکرد! روشی که گفته میشد دولتهای قبل برای ایجاد التهاب در بازار و کاهش نرخ ارز با شوک ارزی از آن بهره میبردند. بهطورکلی این دولت هیچ برنامهای برای مدیریت طولانیمدت کشور ندارد و برای امروز فردا تصمیم میگیرد و با این
روش کشورداری قطعا سقوط اقتصادی و سیاسی که روند آن مدتهاست شروع شده شدت بیشتری میگیرد مگر اینکه حاکمیت و دولت تصمیم بگیرند بهجای استفاده از افراد بیتجربه در اقتصاد و سیاست بویژه روابط بینالمللی و... از افراد نخبه و فرهیخته و دارای دانش و تجربه استفاده کند و روابط خارجی خود را توسعه بخشد و بهجای سنگاندازی در توافق برجام از فرصتهای پیشرو بهره ببرد تا شاید ایران و مردم ایران هم بتوانند پس از سالها فشار اقتصادی، به زندگی باکیفیت دست یابند.
