نقش تحریم‌ها، در تولید گازهای گلخانه‌ای

طی چند وقت اخیر، مصرف مازوت در نیروگاه‌های چند کلانشهر تایید شده و به تازگی نیز نیروگاه سهند بناب، مازوت می‌سوزاند. این اتفاق همزمان با اجلاس جهانی گلاسکو و تغییرات مخرب اقلیمی، فقط جنبه خجالت آوری را برای کشور دارد که هشتمین کشور تولید‌کننده گازهای گلخانه‌ای در دنیاست؛ ولی سهم آن از انتشار جهانی 2درصد است. آلودگی هوا بیش از چهار میلیارد دلار هزینه بر سیستم بهداشت و درمان تحمیل می‌کند و سالانه هزاران نفر را به کام مرگ می‌کشاند. براساس یک مطالعه در سال 2016، 10درصد انتشار گازهای گلخانه‌ای ایران مربوط به فلرینگ و صنعت نفت آن است. براساس گزارش دیگری، فلرینگ در ایران سهمی حدود 19درصد و معادل با میزان انتشار بخش حمل‌ونقل کشور را به خود اختصاص داده است. ایران از بزرگ‌ترین تولید‌کنندگان نفت و گاز در جهان و یک اقتصاد مولد وابسته به درآمدهای نفتی است. آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌تر هشدار داده بود که اقتصاد ایران به‌دلیل اقدامات بین‌المللی درباره تغییرات اقلیمی و افزایش بهره‌وری انرژی، همچنین افزایش تولید گاز شیل امریکا درمعرض خطر قرار خواهد گرفت. مرکز خدمات پژوهشی کنگره امریکا نیز طی گزارشی (2020) اعلام می‌کند تحریم‌های صنعت نفت با اهداف متفاوتی بر سه کشور ونزوئلا، ایران و روسیه اعمال شده است. به عنوان مثال، اگرچه سابقه تحریم نفتی ایران به‌طور کلی به اوایل دهه 30 خورشیدی (ملی شدن صنعت نفت) و به‌طور ویژه توسط ایالات متحده امریکا به سال 1359 (تسخیر سفارت این کشور) باز می‌گردد، اما تحریم‌ها «با هدف ریشه‌کن کردن صنعت نفت» ایران از سال 2011 اعمال و در سال 2019 تشدید شده است. این در حالی است که در مورد ونزوئلا هدف محدود کردن مبادلات نفت خام تا چهار میلیون بشکه در روز بوده و در مورد روسیه اهداف بلندمدت‌تری دنبال می‌شود که تاکنون نتیجه مطلوب را برای امریکا به دنبال نداشته است. مجید شفیع‌پور عضو مذاکره‌کننده ایران در مذاکرات اقلیمی می‌گوید کاهش 12درصدی انتشار در صورت لغو تحریم‌ها، حدود 70 میلیارد دلار هزینه در بر خواهد داشت و همچنین نیاز به صد میلیارد یورو سرمایه‌گذاری برای برنامه‌های سازگاری با تغییر اقلیم دارد. از سویی دیگر، گسترش حساسیت به تغییرات اقلیمی سبب شده ابزارهایی چون بستن «تعرفه»های سنگین و اعمال تحریم‌های اقتصادی علیه کشورها به نام «تحریم سبز» به‌شدت مورد حمایت و استقبال سبزگرایان تندروی غرب قرار بگیرد. اوج به‌کارگیری این ابزارها توسط امریکا در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ بود. کاوه مدنی اما در مطالعه‌ای (2020) به تاثیر غیرقابل انکار تحریم‌ها بر محیط‌زیست ایران از سه مجرای الف) محدود کردن دستیابی کشور به فناوری و دانش روز، ب) مسدود کردن کانال‌های مالی دریافت کمک‌های بین‌المللی و در نتیجه کاهش میل به سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، ج) افزایش وابستگی اقتصاد کشور به منابع طبیعی می‌پردازد و می‌گوید تحریم‌های اقتصادی تبعات محیط‌زیستی جدی فرانسلی و فرامرزی برای تحریم‌شونده به دنبال خواهد داشت و لذا با عدالت اقلیمی در تضاد است. او می‌گوید تحریم‌ها اقتصاد سیاسی یک کشور را بیش از پیش به منابع طبیعی وابسته کرده و در این میان سیاست‌های محیط‌زیستی و اقلیمی کشور به ناچار نادیده گرفته خواهند شد.