گرانی مسکن، انباشت مردم در حاشیه
اصولا وقتی مهاجــرتی رخ میدهد و افراد یا خانوادهها در جایی اسکان مییابند و به نوعی شرایط را مساعد میبینند، اقوام خــود را دعوت به مهاجرت میکنند، به گونهای که میبینید در محلاتی قومیتهای مختلف در کنار هم حضور دارند. اکنون پدیده حاشیه نشینی به حدی گسترده است که یکی از چند مساله ویژه کشور تلقی میشود. آنچنان که در برنامه ششم توسعه مورد توجه قرار گرفته و مورد تاکید مسئولان ارشد نظام است. باید به معضل حاشیهنشینی پرداخت. نه اینکه با آن مقابله و مبارزه کرد. ما یکی از مشکلاتمان این است که میخواهیم با پدیدههای اجتماعی مقابله کنیم. این در حالی است که پدیده اجتماعی راهحل اجتماعی میطلبند. در واقع مسائل اجتماعی راهحل امنیتی ندارد. حاشیهنشینی پدیدهای است که فیالنفسه ممکن است آسیب اجتماعی نباشد، اما وقتی به ناچار اتفاق میافتد، احتمال دارد آسیبهایی را دربرداشته باشد. همچنین انگیزههای که در مقصد وجود دارد، روستاییان را به مهاجرت تشویق میکند. از این رو مهاجران جذب امکانات اقتصادی و شرایط فرهنگی در مراکز شهرها میشوند و در حاشیهها قرار میگیرند. به همین دلیل است که اغلب کلانشهرها مانند تهران تبریز، اصفهان، شیراز و ... بی در و پیکر شدهاند. در واقع پدیده حاشیهنشینی خاص تهران نیست و اکنون عمومیت پیدا کرده است. روستاها به علت نبود معیشت مناسب و اشتغال مناسب روز به روز خالیتر میشوند. بنده بارها و بارها گفتم که برای روستاها بسیار کار کردیم. آب دادیم. برق دادیم. راه دادیم. امکانات دادیم. اگر 50 درصد از این موارد را صرف اشتغال میکردیم، اکنون وضعیت اینگونه نبود. اکنون وضعیت کشاورزی مناسب نیست و کشاورزان حداقل سرمایه خود را نیز به دست نمیآورد و متضرر میشوند و باید شش ماه دیگر سال برای تامین معیشت خود شغلی داشته باشد. بنابراین از آنجایی که در روستاها تامین معیشت وجود ندارد، مهاجرت شکل میگیرد. اکنون پدیده حاشیهنشینی از حد خود خارج شده و مسائلی را برای شهرها، مهاجران و سکنه به وجود آورده است، چراکه مهاجرتها بیش از ظرفیت شهرهاست. در واقع به نوعی شهرهای کوچک بزرگ میشوند و نهایتا تبدیل به گره کوری خواهند شد که اکنون در تهران شاهد آن هستیم. باید در این راستا تدبیر کنیم. باید نهادهای مسئول دست به دست هم بدهند و برای اسکان غیررسمی چارهای بیندیشند. باید نهادهای مربوطه خدماتی را ارائه کنند تا از بروز مهاجرتها جلوگیری به عمل آید و گسترش پیدا نکند. در گذشته پدیده مهاجرت روند متعارفی بود، اما اکنون در حال گسترش است. چنین مسالهای قطعا معضلاتی بیشتری را برای کشاورزی ما ایجاد میکند. بنابراین حاشیهنشینی یکی از اولویتهایی است که باید به آن پرداخت.
