ناتو نتوانست؛ طالبان هم، نمی‌تواند

انفجارهای شدید در افغانستان حامل چه پیام‌هایی است و آیا صرفا داعش مسئول این انفجارهاست؟

داعش مسئولیت دو انفجار اخیر در افغانستان را پذیرفته است. باید توجه داشت که امروزه نیروهای داعش متشکل از قومیت‌های مختلف هستند. ازبک‌ها، تاجیک‌ها، اویغورها، چچنی‌ها و پاکستانی‌ها نیز در میان داعش حضور دارند. از سوی دیگر شبکه حقانی که قسمت مهمی از طالبان است، امروز همکاری زیادی با داعش دارد. داعش به دنبال ایجاد تنش مذهبی و قومیتی در افغانستان است. علت این اقدامات نیز این است که داعش در سایه شکاف و اختلاف می‌تواند به حیات خود ادامه دهد. بنابراین تنش صرفا به نفع داعش است. از زاویه دید طالبان، پیش از آنکه طالبان در افغانستان به قدرت برسد، این اتفاقات به نفع طالبان بود و انفجارهای این‌چنینی منجر به تضعیف دولت اشرف غنی می‌شد. امروز این انفجارها دیگر به نفع طالبان نیست. طالبان به این علت نمی‌تواند امنیت افغانستان را برقرار کند که در پشت‌پرده قسمتی از طالبان در این ناامنی‌ها دخیل هستند. عملا شبکه حقانی که زیرمجموعه طالبان است به‌نحوی با داعش بیعت کرده است و امروز شبکه حقانی را باید قسمتی از داعش دانست. در شهرهای مهم افغانستان، تامین امنیت و مسائل نظامی به شبکه حقانی سپرده شده است. به همین دلیل قسمت مهمی از طالبان با شیعیان مشکل دارد و با اینکه عنوان می‌شود قسمتی از قدرت نیز باید به هزاره‌ها برسد مشخصا مخالف آن است. در این میان نکته‌ای که باید به آن توجه شود این است که طالبان برخلاف ادعاهایی که دارد، نمی‌تواند امنیت شیعیان و هزاره‌های افغانستان را تامین کند. به صورت کلی نیز باید گفت که صدها هزار نیروی ناتو نتوانستند در سالیان متمادی امنیت افغانستان را تامین کنند، مشخصا با این وجود طالبان نیز نخواهد توانست امنیت افغانستان را تامین کند. از سوی دیگر طالبان نمی‌خواهد وارد درگیری مستقیم با داعش شود.

تعامل بیشتر ایران و پاکستان در روزهای اخیر در راستای کنترل طالبان است؟

پاکستان مشخصا در طالبان نفوذ دارد اما باید گفت که بازیگران امروز افغانستان علاوه بر پاکستان، کشورهای قطر، ترکیه و امارات نیز هستند. ایران سیاست واحد و مشخصی تا این لحظه درخصوص طالبان نداشته است و همچنان دو نگاه متفاوت در مورد طالبان وجود دارد. شیعیان افغانستان انتظار زیادی از ایران دارند و به نظر می‌رسد تا به امروز انتظارات آنها برآورده نشده است. آنها انتظار دارند که ایران از طالبان بخواهد تا امنیت شیعیان تامین شود. ایران امیدوار است از طریق پاکستان اتفاقاتی رقم بخورد. در همین راستا دیدار مقامات ایران و پاکستان بیشتر شده تا به طالبان فشار وارد کنند تا امنیت شیعیان افغانستان تامین شود. باید توجه داشت که دست پاکستان در افغانستان خیلی باز نیست. پاکستان از طالبان افغانستان حمایت کرده اما با شاخه‌ای از طالبان که در پاکستان فعال است، درگیر است و این نیز ممکن است در آینده گریبان دولت پاکستان را نیز بگیرد. تحریک طالبان پاکستان می‌تواند یک رویه خطرناک باشد زیرا از نظر جمعیتی و قومیتی به مراتب گسترده‌تر هستند. شاخه پاکستانی طالبان متشکل از پنجابی‌ها و پشتون‌هاست که می‌توانند پاکستان را زمینگیر کنند.

اگر طالبان نیز نمی‌توانــد امنیت را در افغانستان ایجاد کند، چگونه آرامش به این کشور بازخواهد گشت؟

افغانستان نیاز به یک دولت فراگیر دارد و تنها مسیر کاهش تنش‌ها در افغانستان این است که تمامی گروه‌های قومیتی در قدرت سهیم شوند و تا این اتفاق رقم نخورد، افغانستان به سمت آرامش و صلح نمی‌رود. امروز نزدیک به 20 گروه مسلح در افغانستان حضور دارند که هر کدام به تنهایی می‌توانند بخش‌هایی از افغانستان را ناامن کنند. از سوی دیگر داعش به دنبال خلافت خراسان است و برخی از درون طالبان نیز در این مسیر با داعش همراه شده‌اند و به این شکل نیز شمال افغانستان را ناامن کرده‌اند. از سوی دیگر نیاز است تا کشورهای منطقه نیز همگی این اراده را داشته باشند تا صلح به افغانستان بازگردد. ایران، پاکستان، ترکیه، امارات، قطر و عربستان باید یک سیاست واحد را در دستور کار قرار دهند تا طالبان را زیر فشار قرار داده و یک حکومت فراگیر در این کشور تشکیل شود. این کشورها باید قول همکاری اقتصادی به طالبان دهند؛ در صورتی که اصلاحات سیاسی انجام دهد و یک دولت فراگیر تشکیل دهد. ساختار قدرت امروز طالبان مشخصا ضعیف است و جوابگوی نیاز عرصه افغانستان نیست. حتی در میان نیروهای نظامی و امنیتی نیز باید از تمامی قومیت‌ها استفاده شود.