بلوای لایک نخوردن و هویت‌طلبی مجازی

مدت زیادی از ایامی که ایرانی‌ها از بسیاری از سبک‌های ریشه‌دار پیام رسانی و مراودات اجتماعی خود فاصله گرفته و به سمت و سویی رفتند که قرار بود به یک بلوای بزرگ تبدیل شود، سپری نشده است. زمانی نوشتن نامه و ملاقات حضوری با سرزدن به منزل اقوام و دوستان و بعدها با اختراع تلفن، تماس‌های تلفنی ارتباطات اصلی مردم را شکل می‌داد. تجربه شبکه‌های اجتماعی در دو دهه اخیر اما تغییرات بنیادی را سبب شد و موجب شده تا ایرانی‌ها از آنچه عادت روزانه‌شان بود، فاصله گرفته و به سبک جدید زندگی مجازی روی بیاورند. این تجربه شیوه جدید مراودات و ارتباطات اجتماعی را شکل داد که نه تنها به صورت جمعی تمامی لایحه‌های جامعه را درگیر خود ساخته بود بلکه بسیاری از سنت‌ها را نشانه گرفت. در شبکه‌های اجتماعی حضور ایرانی‌ها شاید در ابتدا و در مدت زمان بسیار محدودی با هراس همراه بود. تعدادی با تصاویر و اسامی کذب در صفحات مجازی حضور می‌یافتند اما بعدها ورق برگشت و اتفاقی در اجتماع ایرانی خلق شد که مزایا و معایب بسیاری داشته و به معضلات، نیازها و مطالبات متعددی اشاره داشته و دارد. حضور در شبکه‌های اجتماعی به حدی رقیق و در سطوح ابتدایی مکالمات و مراودات تبدیل شده است که بخش عمده‌ای از کاربران تقریبا جزئی‌ترین فعالیت‌های خود را در معرض دید عموم قرار می‌دهند. افراد به سمت صفحات با نام واقعی خود متمایل شده‌اند و یا اینکه در کنار صفحات اصلی و شسته رفته، چندین صفحه با نام کذب نیز دارند. به نوعی چند پاره‌گی شخصیتی بخشی از حضور تعدادی از کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی است. گویی قادر به طرح من واقعی خود بدون هراس نیستند و یا در صفحات مختلف نسخه‌های مختلف و حتی متضادی از خود را عرضه می‌کنند. اما حضور به ظاهر عریان گروهی از کاربران که به نوعی نمایش من واقعی بود، معایبی نیز داشت. کاربران حریم خصوصی را کنار زده و با دعواهای زرگری و نمایش امکانات و شرایط زندگی به معضلاتی مانند تجمل گرایی، شهرت طلبی و جلب توجه دامن می‌زدند. کاربر حاضر بود حتی دست به کودک آزاری بزند تا بتواند فالور جمع کند و گروهی حاضر بودند حتی خصوصی‌ترین تصاویر، فیلم‌ها و عقاید خود را علنی کنند تا بتوانند لایک و کامنت بگیرند. هر چند این الگو در سطح جهانی نیز دیده می‌شود و بیشترین میزان فالور متعلق به سلیبریتی‌ها عنوان شده است، اما در اجتماع مجازی شکل گرفته ایران، پدیده‌ای برای رقابت برای لایک و کامنت داشتن، می‌تواند به کسب جایگاه اجتماعی مرتبط باشد. موضوع لایک خوردن امروزبا پرداخت هزینه و تنزل در مراودات اجتماعی همراه شده است. ایرانی‌ها از سبک سنتی مراودات فاصله گرفته‌اند و در زیست مجازی خود بی‌محابا و ناخواسته بسیاری از هنجارها را می‌شکنند. در این میان نه تنها نسل بزرگسال بلکه گروه سنی کودک و نوجوان نیز در حال شکل دادن به عادات رفتاری خود هستند. مقوله مکالمات و مراودات مبتذل بدون توجه به حریم خصوصی افراد یکی از آسیب‌های زیست مجازی کاربران ایرانی است. کاربرانی که از قضا مصرف رسانه‌ای خود را روز به روز افزایش می‌دهند.