چراغ سبز همه طرف‌ها برای مذاکرات برجامی

آرمان ملی- شاید کمتر کسی فکر می‌کرد که پس از تغییرات گسترده در هیأت حاکمه آمریکا و اشتیاق آنها برای بازگشت به برجام این توافق همچنان در حالت مسکوت بماند و اراده‌ای برای احیای آن وجود نداشته باشد. واقعیت مطلب آن است که آنچه که بایدن در کمپین‌های انتخاباتی خود درخصوص برجام و احیای آن می‌گفت با آنچه در مقام‌عمل در جایگاه ریاست‌جمهوری آمریکا اظهار کرد بسیار تفاوت فاحشی دارد. همین امر نیز باعث شده تا امروز پس از 6 دور مذاکرات برجامی در وین و با وجود سازنده و امیدوار کننده خواندن این مذاکرات از سوی هیأت‌های مذاکره کننده هر کشور، هنوز توافقی حاصل نشده و طرفین صرفا به اظهار‌نظر درخصوص احیای برجام می‌پردازند. آنچه مسلم است امروز برجام نه اظهار‌نظر، سخنگویی و بیانیه بلکه اقدام و عمل می‌خواهد. چیزی که دولتمردان دولت سیزدهم در ایران به دنبال آن هستند. در همین خصوص نیز چندی پیش حسین امیر‌عبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان در گفت‌وگویی زنده گفت: «ما عملگرا هستیم، برای قهوه خوردن به وین نمی‌رویم و مذاکرات برای ما باید دستاورد ملموس و عملیاتی داشته باشد چنانکه تاثیر آن در زندگی مردم مشاهده شود و مردم ترجمان آن را روی زمین ببینند.» همین مساله نیز باعث شده تا با این نوع رویکرد از سوی دولت سیزدهم یک دوگانه مطرح شود. نخست اینکه مذاکرات در زمان معمول خود شکل می‌گیرد و در نهایت طرفین به توافق می‌رسند که نتیجه آن برجام احیا شده و تحریم‌های ایران لغو می‌شود. دوم اینکه مذاکرات برگزار می‌شود اما طرفین به هر دلیلی به توافق نخواهند رسید و به سراغ پلن‌‌های جایگزین خواهند رفت. لذا آنچه از مردان سیاست خارجی دولت سیزدهم دیده می‌شود زیاد خود را درگیر برجام و مذاکرات نخواهند کرد و همان‌طور که چندی پیش وزیر امور خارجه نیز گفته نهایتا مذاکرات را در 3 ماه به اتمام خواهند رساند. این در حالی است که ایران می‌گوید در موعد مقر «به‌زودی» به مذاکرات در وین باز‌خواهد گشت و غربی‌ها نیز نسبت به تسریع در آغاز مذاکرات تاکید دارند. نکته مهم اینجا است که غربی‌ها هر گونه پیش شرط از ایران را رد کرده‌اند و ند پرایس سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفته؛ «بدون هیچ‌گونه پیش‌شرطی حاضر به مذاکره با ایران هستیم. این در حالی است که برخی رسانه‌ها از درخواست ایران برای آزادی 10 میلیارد دلاری از دارایی‌های خود از آمریکا خبر داده‌اند که آمریکا آن را نپذیرفته است. سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان در صفحه شخصی خود در توئیتر نوشت: «در مصاحبه با فرانس ۲۴ گفتم: زمانی که روند بازبینی داخلی‌مان به جمع‌بندی برسد، به وین بازخواهیم گشت. پیش‌شرطی وجود ندارد. تنها هدف ما این است که اطمینان یابیم که گفت‌وگوها حقوق ما را تأمین می‌کند، از جمله تضمین‌های کافی مبنی بر اینکه این‌بار ایالات‌متحده واقعا به توافق پایبند می‌ماند.» حال باید دید با این روند تحولات مسائل برجام و مذاکرات احیای توافق چگونه پیش خواهد رفت.

راه حل دیپلماتیک بهترین مسیر

همزمان با جلسه مشترک هیات دیپلماتیک، امنیتی و نظامی اسرائیل و آمریکا بر سر برنامه اتمی ایران، یک مقام ارشد آمریکایی گفت امیدوار است که مذاکرات هسته‌ای با ایران «به‌زودی» از سر گرفته شود. تیم‌هایی از امنیت ملی آمریکا و اسرائیل سه‌شنبه و چهارشنبه این هفته در واشنگتن جلسه‌ای مشترک برگزار خواهند کرد که دستور‌کار اصلی آن، فعالیت هسته‌ای ایران خواهد بود. یک مقام ارشد آمریکایی درباره این جلسه به خبرگزاری رویترز گفته است که دولت بایدن به راه‌حل دیپلماتیک با ایران پایبند است اما در صورت لزوم آماده خواهد بود تا «راه‌های دیگری»را برای اطمینان از عدم دستیابی تهران به سلاح هسته بیازماید. مشاور امنیت ملی اسرائیل و جیک سالیوان همتای او نیز در جلسه پیش‌رو به هیات مشورتی و راهبردی دو دولت ملحق خواهند شد. نمایندگان نهادهای دیپلماتیک، نظامی و اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل نیز در این جلسه حضور خواهند داشت. «به اشتراک گذاشتن اطلاعات» و همچنین «ارزیابی اولیه» از میزان پیشرفت برنامه‌ هسته‌ای تهران از جمله دستور‌کارهای این جلسه عنوان شده است. در عین حال، یک مقام ارشد آمریکایی با وجود ابراز امیدواری درخصوص احتمال از‌سرگیری مذاکره با ایران در مدت زمانی کوتاه، متذکر شد که پیشرفت تهران در زمینه توسعه ظرفیت‌های هسته‌ای «نگران کننده»است. این مقام ارشد دولت که نخواست نامش فاش شود گفت: «ما امیدواریم در مدت کوتاهی (برای مذاکرات) بتوانیم به وین برگردیم.» به گفته مقام ارشد آمریکایی «راه مذاکرات در وین همچنان باز است.» او همچنین اضافه کرد که مقامات دولت بایدن راه‌حل دیپلماتیک را «بهترین مسیر» می‌دانند. این مقام آمریکایی اضافه کرد که «ایرانی‌ها نشانه‌هایی را به تعدادی از طرفین ارسال می‌کنند که به نظر، آنها را آماده بازگشت به وین نشان می‌دهد اما باید دید آیا آنها مجددا در این روند مشارکت خواهند کرد یا نه.»

ایران زودتر مذاکرات را از سر بگیرد

سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان امروز در اظهاراتی به درخواست ایران از آمریکا برای موافقت با آزادسازی پول‌های بلوکه شده ایران در بانک‌های خارجی به عنوان نشان دادن حسن‌نیت در زمینه از‌سرگیری مذاکرات وین، واکنش نشان داد. وزارت امور خارجه آلمان روز دوشنبه اعلام کرد که برلین «درخواست تهران برای آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده‌ ایران به‌‌عنوان یکی از شروط از‌سرگیری مذاکرات احیای توافق هسته‌ای در وین» را رد می‌کند. سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان در این باره گفت: ایران نمی‌تواند شروط بیشتری برای از‌سرگیری مذاکرات تعیین کند. او با مطرح کردن اینکه «ما از ایران می‌خواهیم هر چه زودتر مذاکرات را از‌سر بگیرد»، گفت انتظار دارد توافقی در یک تاریخ معین انجام شود.