نسخه وزیر بحران کنونی اروپا را شفا نمی‌دهد

آرمان‌ملی- محمدسیاح: وزیر نفت ایران خطاب به تصمیم‌گیرندگان آمریکایی و اروپایی گفته باید از شرایط کنونی به‌وجود آمده در بحران کمبود انرژی درس بگیرند و برای کمک به فروکش‌کردن این بحران تحریم‌های ایران را لغو کنند؛ اینکه ایران توانایی تولید و صادرات انرژی شامل نفت و گاز را به اروپا و آمریکا دارد شکی نیست، اما این توانایی نیازمند توسعه در صنعت نفت و گاز است که سال‌ها به‌دلیل همین تحریم‌ها دچار عقب‌افتادگی در تامین و توسعه لجستیکی شده که در نتیجه آن علاوه بر چالش‌های گازی که تامنی سوخت و برق کشور را تحت‌الشعاع قرار داده باعث شده تا نفت ایران جایگاه خود در بازارهای جهانی را نیز از دست بدهد. درواقع در غیاب ایران در بازارهای جهانی شرکتی‌های مصرف‌کننده نفت ایران هم به سراغ سایر کشورها رفته و استاندارد تجهیزاتی خود را براساس ویژگی‌های آن نفت تعیین کرده‌اند و این بدین معناست تغییر این معادله اول خسارت‌های زیادی را متوجه شرکت‌هایی خواهد کرد که بخواهند مشتری نفت ایران شوند چراکه باید برای بروزرسانی تجهیزات برپایه نفت ایران هزینه کنند و قطعا برای این امر از ایران انتظار تخفیف خواهند داشت، دوم اینکه رقبای ایران در بازارهای جهانی به این راحتی اجازه حضور ایران را نمی‌دهند. بخش دیگری که در صحبت‌های وزیر نیامده این است که حتی در صورت برداشته‌شدن تحریم‌ها انرژی ایران چطور به اروپا و آمریکا صادر خواهد شد؛ چراکه این صنعت در حال حاضر نیازمند سرمایه‌گذاری هنگفتی است که کسری بودجه دولت اجازه این کار را نمی‌دهد و از طرفی شرکت‌های خصولتی هم که شیره صنعت را کشیده‌اند آهی در بساط ندارند که بخواهند برای رشد صنعت هزینه کنند؛ از سوی دیگر حتی در صورت حذف تحریم‌ها و سرازیرشدن ارزهای بلوکه شده تحقق آن به حداقل یکسال زمان نیاز دارد. می‌ماند سرمایه‌گذاری خارجی که با نبود امنیت سرمایه‌گذاری و همچنین پیچیدگی‌های بسیار بی‌مورد و البته نابجا شرکت‌های خارجی‌ای که تمایل برای ورود به ایران دارد را فراری و به کشورهای دیگر می‌برد. اقتصاد بی‌ثبات ایران مورد توجه کدام سرمایه‌گذاران قرار خواهد گرفت؟ در همین رابطه حسن مرادی، کارشناس حوزه انرژی به «آرمان‌ملی» گفت: آمریکا با بهره‌برداری از نفت شل؛ خیلی نیاز به واردات ندارد. بازار جهان و به‌تبع آن اروپا دچار کمبود است ولی اخلالی هم که در انگلستان برای تامین بنزین ایجاد شده به‌دلیل کمبود سوخت نبود بلکه به‌دلیل اختلالات در حمل‌ونقل بود. بنابراین بحث گرانی قیمت سوخت پدیده جهانی است. در این شرایط اگر تحریم‌های ایران برداشته شود؛ ایران می‌تواند بخشی از این کمبود سوخت را جبران کند. او ادامه داد: ایران ثابت کرده است که می‌تواند به‌سرعت رشد کند؛ بعداز جنگ تحمیلی و برقراری تحریم‌های موقتی که انجام شد توانست خیلی سریع ریکاوری کرده و ظرفیت از دست رفته را جبران کند. بنابراین این حرف گزافی نیست و قادر خواهیم بود با بروزرسانی سیستم‌ها، بخشی از کمبود جهانی را جبران کنیم.

جای خالی سرمایه‌گذاری خارجی!

این کارشناس حوزه انرژی در پاسخ به این پرسش که بروزرسانی سیستم‌ها بدون درنظرگرفتن سرمایه‌گذاری خارجی و کسری بودجه دولت و به‌تبع آن صنعت نفت چطور امکان دارد؛ توضیح داد: توان داخلی قدرت انجام بخشی از این بروزرسانی‌ها را دارد و برای پروژه‌های جدید نیاز به سرمایه‌گذاری خواهیم داشت؛ ولی همانطور که گفتم توان داخلی می‌تواند بخشی از نیاز صادرات انرژی به اروپا را جبران کند. به شرطی که البته به شرکت‌های داخلی بها داده شود. او در واکنش به این پرسش که در بخش تکنولوژی برداشت نفت و گاز حداقل در میادین مشترک شاهد عقب‌ماندگی شدید و برداشت بسیار سریع کشورهای دیگر نظیر قطر در میدان گازی پارس‌جنوبی هستیم؛ چرا دانش داخلی در این بخش عاجز مانده است؛ گفت: مشکل ما تجهیزات نیست بلکه سرمایه است، یعنی باید شرکت‌های قدری وارد و روی پروژه‌ها سرمایه‌گذاری کنند. هرچند ممکن است بخشی از تجهیزات هم از خارج کشور خریداری شود. مرادی با اشاره به اینکه باید به نقدینگی سرگردان در کشور جهت داد، افزود: باید نقدینگی سرگردان جامعه که به شکل‌های مختلفی در دست مردم مانده و هر روز به یک بازار سرازیر یا در خانه‌ها نگهداری می‌شود را جذب پروژه‌های توسعه نفتی و گازی کرد. از طرفی باید سازوکاری تضمین شده برای جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور نیز فراهم شود.

رقبای قدر ایران چه می‌شوند؟

این کارشناس حوزه انرژی در پاسخ به این سوال که در شرایط حاضر که دست ایران از بازار انرژی کوتاه شده نفت عربستان در بازار سرازیر و از طرفی روسیه با همکاری ترکیه و آذربایجان انتقال انرژی به اروپا با احداث خط لوله‌های جدید در دست گرفته‌اند و از طرفی نفت لوله صلح در پاکستان بلاتکلیف و مسکوت مانده و عملا شرکای انرژی خود را از دست داده، ایران چطور می‌تواند با برداشتن تحریم‌ها به هدفی که دارد برسد، توضیح داد: مباحثی که در مسیر انتقال انرژی ایران از آذربایجان ایجاد شده مشکلی مقطعی است که یا با مذاکراتی که ممکن است در آینده صورت بگیرد؛ حل شود یا مسیر دسترسی جدیدی احداث می‌شود. بنابراین این‌طور نیست این اختلافات پابرجا بماند. در مورد پاکستان هم مذاکراتی در جریان است و دیر یا زود این کشور هم ممکن است به این نتیجه برسد که باید به‌سمت تکمیل خط لوله صلح بیاید چراکه ایران سرمایه‌گذاری زیادی برای رساندن خط لوله به مرز این کشور کرده است. او ادامه داد: اتصال پاکستان و هند به این خط لوله به نفع هر دو کشور و مسلما ایران خواهد بود. ولی این اتفاقات زمان‌بر است و نباید انتظار داشت که یکباره به نتیجه برسد. کشتی‌های ایران آماده بارگیری هستند و با برداشتن تحریم‌ها می‌توانند با بارگیری به‌سمت مقاصد جدید حرکت کنند تا ارز به کشور برگردد. با توجه به وضعیت ایران در منطقه و رقبای پر قدرتی که از محدودیت‌های ایران برای کسب منافع خود بهره می‌برند، شرایط برای بازگشت ایران به عرصه بازار جهانی انرژی آسان نخواهد بود. از طرفی در مدتی که ایران تحریم بوده هیچ‌یک از شرکای تجاری ایران دست یاری به سوی ایران دراز نکردند که حتی با سوارشدن بر وضعیت ایران نفت و گاز ایران را کمتر از بهای جهانی بردند و حتی پولش را قسطی و غیر از دلار پرداخت کردند. اینکه ایران به‌عنوان یکی از قطب‌های انرژی جهان در حاشیه این بازار مانده اتفاقی است که خوشایند رقبای ایران است و به این راحتی‌ها هم از این موضع عقب‌نشینی نخواهند کرد. هر چند دیپلماسی ضعیف اقتصادی خارجی ایران خود تیرخلاص را به توسعه بازارهای جهانی ایران زده است.