ایران یک دشمن خوب برای عربستان است
صحبتهای ملک سلمان در مجمع عمومی سازمان ملل حاوی چه پیامهایی بود؟
در ماههای گذشته گفت و گوهایی میان ایران و عربستان در ابعاد نظامی و امنیتی در بغداد صورت گرفت که نخست وزیر عراق در شکل گیری این رایزنیها نقش بسزایی داشت. این گفت و گوها به خوبی پیش رفت و تبدیل به رایزنیهای سیاسی شد. این جلسات ادامه پیدا کرد تا به اجلاس بغداد ختم شد و در این اجلاس که طرفهای دیگر عربی نیز حضور داشتند، تعاملات خوبی صورت گرفت. در ادامه نیز در نیویورک جلسهای با حضور وزرای خارجه همسایگان عراق نیز برگزار شد که موضوعات مختلفی در آن مطرح شد اما رابطه ایران و عربستان، موضوع اصلی این جلسه نیز بود. ملک سلمان نیز در سخنرانی سالانه خود در مجمع عمومی سازمان ملل، صحبتهای نسبتا مثبتی را مطرح کرد. او ایران را همسایه خود دانسته و عنوان کرده است که مذاکرات روند خوبی دارد. از سوی دیگر اظهاراتی علیه ایران نیز داشت و اتهاماتی در خصوص مسائل هستهای و نفوذ در منطقه به ایران وارد کرد. این اظهارات کلیشهای است و هم سو با اسرائیل این صحبتها نطق شد. عملا ملک سلمان صحبتهای اسرائیل را تکرار میکند اما آن قسمت که از صحبتهای که عنوان کرد میخواهند رابطهای خوب با ایران داشته باشند، امیدوار کننده است. سخنگوی
وزارت خارجه ایران نیز تایید کرد که روند مذاکرات ایران و عربستان خوب بوده و شرایط در حال بهتر شدن است.
کدام تحولات عربستان را به سمت و سویــی هدایت کرد که در سیاستهای خود تغییر ایجاد کند؟
نرمش عربستان در مقابل ایران به سه علت رقم خورد. نخست اینکه سیاست آمریکا در قبال عربستان تغییر کرد و دیگر آمریکا حامی بی چون و چرای عربستان نیست. در وهله بعد شکست عربستان در عرصه میدانی در یمن نیز این کشور را زیر فشار برده است. استان بیضا در یمن نیز از کنترل نیروهای تحت حمایت عربستان خارج شد و ارتش یمن دروازههای شهر مارب نزدیک شده است و این امر به شدت عربستان را نگران کرده است. در عرصه میدانی و در به تعادل کشاندن جنگ، عربستان امروز در تنگنا قرار گرفته است. عربستان با حملات هوایی در یمن، فشار وارد میکرد اما از دو سال پیش تاکنون، حملات موشکی و پهپادی یمنیها، دست عربستان را در این عرصه نیز بسته است و سبب شده تا یمن به سمت مرزهای عربستان نیز پیش روی داشته باشد و همین امر عربستان را در آستانه یک شکست در یمن قرار داده است. از سوی دیگر ایران نیز توانست گامهای مهم سیاسی و میدانی بردارد. عربستان به خوبی در حال مشاهده است که ایران وارد عرصه بینالمللی شده و در حال آغاز مجدد همکاری با سایر کشورهاست. در منطقه نیز ایران توانست رابطه خود را با سوریه، عراق، لبنان و فلسطین مستحکمتر کند و عملا دست عربستان در این
کشورها کوتاه شده است. ارسال سوخت به لبنان، در حالی که هیچ کشوری نتوانست مانع آن شود، یک اقدام بزرگ از سوی ایران بود. عربستان، پیش رویهای ایران را در عرصه سیاسی و میدانی میبیند و به همین علت نمیخواهد در مقابل ایران دیگر قرار گیرد.
تحولات افغانستان، در کدام بخش از رقابتهای منطقــهای قرار میگیرد و چه تاثیراتـی بر آینــده خاورمیانه دارد؟
عربستان انتظار داشت که طالبان پس از تسلط بر افغانستان، به یک معضل امنیتی برای ایران بدل شود اما این اتفاق رخ نداد. طالبان به آنچه که در قبال ایران تعهد داده بود، عمل کرده است. در بدو تاسیس طالبان، عربستان، امارات و پاکستان رابطه بسیار نزدیکی با طالبان داشتند. فعالیتهای تروریستی و کشتار سایر ادیان و مذاهب نیز دست آورد همین خط دهی به طالبان در آن سالها بود. امروز به نظر میرسد که طالبان از عربستان و امارات فاصله گرفته و تحت حمایت پاکستان و قطر است. باید توجه داشت که پاکستان نیز با آن سالها فرق کرده است و عمران خان که امروز در راس قدرت در پاکستان است از مریدان جمهوری اسلامی ایران است و رابطه بسیار خوبی با ایران دارد و ارادت شخصی نیز به رهبر ایران دارند. دیگر حامی این روزهای طالبان نیز قطر است که رابطه خوبی با ایران دارد. عربستان هرچه تلاش کرد تا بین ایران و قطر فاصله بیندازد، موفق نشد و در آخر نیز عربستان تسلیم شرایط قطر شد و نتوانست خواستههای خود را بر قطر تحمیل کند و روابط امنیتی و تجاری میان ایران و قطر تقویت شده است. امروز پاکستان و قطر از جمله کشورهایی هستند که بر طالبان فشار وارد میکنند تا دیگر
رفتار 20 سال گذشته را نداشته باشند. تماسهای تلفنی و رد و بدل شدن پیام میان ایران و قطر در یک ماه گذشته نیز در ارتباط با طالبان بود و قطر به نحوی طالبان را کنترل میکرد و در همین راستا مشاهده کردیم که امسال برای اولین مرتبه، مراسم ماه محرم در افغانستان بدون تلفات برگزار شد. طالبان به تعهدات خود در خصوص شیعیان افغانستان عمل کرد و از سوی دیگر هیچ گونه ناامنی در مرزهای ایران ایجاد نکرد و در ادامه نیز آب رودخانه هیرمند را رها کرد تا به سمت داخل ایران سرازیر شود. طالبان گذرگاههای مرزی ایران و افغانستان را سامان داد و دیگر عوارض 30 درصدی از کالاهای ایرانی که به افغانستان میروند، اخذ نمیشود. این یک باج بود که اشرف غنی در گذشته از ایران میگرفت. اشرف غنی در خصوص حتی آب نیز به ایران فشار میآورد و در مقابل آب از ایران نفت میخواست اما طالبان به تعهدات خود عمل کرده و رفتارهای اشرف غنی را تکرار نمیکند. عربستان و امارات امروز از این اتفاقها ناراحت هستند و اینکه طالبان تبدیل به یک تهدید علیه ایران نشد، ناخرسند هستند.
عربستان در خصــوص لبنان نیز طراحی نقشه سیاسی خاصی را در دستور کار قرار داده است؟
عربستان در تازهترین اقدام خود سعد الحریری را تحت فشار قرار داده و اموال او را مصادره کردهاند که البته به خاطر بدهیهــای سعــد الحریری به بانکهای عربستانی بــوده است. این نشان میدهد که عربستان دیگر امیدی به پیروزی در لبنان ندارد و این به آن سبب اتفاق افتاد که دولت جدید در لبنان شکل گرفت و حزب ا... نیز توانست سوخت مورد نیاز مردم لبنان را از طریق ایران تامین کند. شکست در لبنان ضربه آخر بر عربستان بود و آنها را به این قطعیت رساند که هیچ راهی جز تفاهم با ایران ندارند. ایران نیز مشخصا شماطت نمیکند و سیاست ایران در قبال کشورهای منطقه نجیبانه است. ما شرایط صلح با صدام را مشاهده کردیم. زمانی که آقای ولایتی برای مذاکره با صدام میرفت، امام خمینی دستور مهمی به ایشان داد. آقای ولایتی از نحوه تعامل با صدام پرسید و امام خمینی (ره) نیز اعلام کرد امروز ما صلح را پذیرفتهایم و دیگر باید جنگ را فراموش کرد و مسائل اختلافی را باید حل و فصل کرد. این اتفاق در خصوص کشور مغرب نیز رقم خورد. مغرب در دو مقطع با ایران قطع رابطه سیاسی کرده است. پس از مرحله نخست زمانی که قصد داشتند تا رابطه سیاسی خود را با ایران ترمیم کنند،
مشاور پادشاه کشور مغرب از ایران درخواست کرد که رسانههای ایران علیه این کشور موضع گیری نکنند و این اتفاق نیز رخ نداد و ایران هیچ شماطتی نکرد و از مغرب نیز حمایت کردیم تا اینکه خودشان مجددا رابطه را قطع کردند. سودان نیز علیه ایران موضع گیری کرد و روابط خود را با ایران قطع کرد، اما ایران هیچ اقدامی علیه سودان انجام نداد. امروز امارات کاملا رفتارش با ایران تغییر کرده است و ایران نیز از این تغییر حمایت کرد. این مساله رسانهای نشده است اما رئیس امنیت امارات مرتبا با ایران در ارتباط است و همکاریهای خوبی در حال شکل گیری است. در این همکاریها به مسائل تجاری رسیدگی میشود و مشکلات ایرانیان مقیم امارات را نیز سر و سامان میدهند. عربستان نیز از این قائده مستثنی نیست و اگر امروز ایران دشمن عربستان است، یک دشمن خوب برای عربستان است. ایران دشمن نجیبی برای عربستان است و شماتتی علیه عربستان ندارد و تمایل دارد تا با عربستان به توافق برسد. عربستان در 43 سال گذشته برخورد خونین با ایران داشته و عملا گروههای تروریستی را به سمت ایران سوق داده و صدام را تشویق به حمله به ایران کرده است. عربستان در شکل گیری داعش نیز نقشی موثر
داشت و عملا منجر به حملاتی علیه مواضع ایران شد و برخورد سخت با ایران داشت. با این وجود ایران امروز که عربستان به دنبال مذاکره است، جواب مثبت داده و رفتار خصمانهای از خود نشان نداده است. ایران بارها به کشورهای حوزه عربی خلیج فارس گفته است که ایران حاضر به گفت و گو و همکاری با آنهاست و در همین راستا آقای روحانی طرح صلح هرمز را نیز ارائه داد. ایران دست دوستی برای آنها دراز کرده است و این کشورهای عربی بودهاند که جوابی ندادهاند. ایران به صورت رسمی طرح صلح هرمز را از طریق فرستادگان ویژه به دست رهبران منطقه رسانده است. طرح همکاری منطقهای نیز برای شورای همکاری خلیج فارس ارسال شده است و این نیز بیجواب ماند. تمامی این موارد نشان میدهد که ایران نیت خیر دارد و دولت سیزدهم نیز این رویه را ادامه میدهد و هدف خود را بهبود روابط با کشورهای منطقه قرار داده است.
