توجه به خانوارهای کم‌درآمد در شرایط تورمی

آنچه که مسلم است با توجه به آمار مرکز آمار ایران میانگین تورم مردادماه افزایشی اما نقطه به نقطه آن کاهشی بوده است ولی تورم سیزده گروه کالا را که بررسی می‌کنیم، چند گروه بیش از میانگین و بیش از 50 درصد است به‌ویژه تورم مربوط به خوراکی‌ها. وقتی که از تورم 44 درصدی سخن می‌گوییم برای دهک‌های کم درآمدی بیش از میانگین عددی است و برای دهک‌های پردرآمدی کمتر است. بخش عمده دهک‌های کم‌درآمد مالک مسکن یا خودرو نیستند و نوع مراجعه‌ای که دارند عمدتا برای درمان است، درست برعکس دهک‌های پردرآمدی که شاید برای جراحی‌های زیبایی مراجعه کنند و به همین دلیل ساده تورم هرعددی که اعلام شود برای دهک‌های کم درآمدی بیش از میانگین است. طبیعتا اگر بخواهیم دور تسلسل باطل را طی کنیم و آن اینکه مثلا دستمزدها را زیاد کنیم به معنای افزایش قیمت تمام شده کالا و خدمات خواهد بود و باز روی نرخ تورم اثر دارد. و این دور تسلسل همیشه در اقتصاد بوده است. معمولا یا باید به سراغ افزایش بهره‌وری رفت یا استفاده از ظرفیت خالی بنگاه‌ها برای افزایش تولید که در هر دوی اینها دچار مشکل هستیم. بنابراین یک بحث کوتاه مدت و یک بحث بلندمدت مطرح می‌شود. بحث بلندمدت همان توجه به موضوعات افزایش بهره‌وری و رفع موانع تولید، تقویت عرضه اقتصاد و افزایش تولید و استفاده از ظرفیت خالی بنگاه‌های اقتصادی است. اینها موضوعات بلندمدت است که طبیعتا زمان‌بر خواهد بود، اما یک کارهایی هم می‌شود در کوتاه‌مدت انجام داد. کارهای کوتاه‌مدت همین سبد معیشت است. سبد معیشت که معمولا در سنوات گذشته هم مورد توجه قرار گرفته اما درخصوص توزیع آن باید سرآمد انسانی رعایت شود که بسیار مهم است. طبیعتا راهکارهای مختلفی در اینباره وجود دارد. یکی اینکه جامعه هدف را درست تشخیص دهیم. مثلا بگوییم جامعه هدف افراد تحت پوشش نهادهای امدادی وحمایتی یا صندوق‌های بازنشستگی هستند. یا هر جامعه هدف دیگری که امروز به خاطر تورم زیر خط فقر قرار گرفته‌اند. به نظر می‌رسد که دولت بتواند کالاهای اساسی که وارد می‌کند را با مکانیزمی در قالب سبد به این خانوارها برساند و این موضوع حتما می‌تواند در دو نکته اثرگذار باشد: یکی اینکه حداقل کالری برای آن خانوارها تامین بشود و نکته دوم اینکه با واردات کالاهای اساسی با قیمت ارز ترجیحی که در دستور کار دولت است، اخلال در بازار ایجاد نکند. همیشه توزیع کالا بهتر از توزیع پول است، زیر پولی که دست خانوارها برسد، معلوم نیست چگونه هزینه شود اما کالا که برسد، عمدتا مصرف خواهد شد. لذا این سبد معیشتی یا نرخ سبد معیشتی با نگاه تامین حداقل کالری برای جامعه هدف می‌تواند در کوتاه‌مدت به‌خصوص در این شرایط کرونایی که تعداد قابل توجهی از خانوارها شغل خودشان را از دست داده‌اند، به هدفی که از این مسیر تعیین شده رسید.