بورس، میتواند ریشه دلالی را بخشکاند
هرچقدر دولت جدید بتواند شرایط بورس را واقعیتر کند و از اقدامات دستوری همچون قیمتگذاری دستوری، تعرفه های دستوری، ایجاد موانع در صدور مجوز های گمرکی و غیره دست بردارد، کشورهای منطقه با ما تجارت خواهند کرد و قاچاق در کار نخواهد بود. در مقابل منابع به دست آمده حاصل از حذف قیمتگذاری دستوری، بایستی صرف عمران شود. ما حق نداریم از منابع نسل های آینده بهره برده و آن را صرف رضایت جمعیت فعلی کنیم. ما نباید منابع خود را ارزان بفروشیم. در عین حال باید شرایط مناسب برای جذب سرمایه خارجی را فراهم کرد. در بحث مالیات، دولت باید بر درآمد های بدون ریسک مثل اجاره مسکن، معاملات مسکن و سپردههای راکد حساب های بانکی، مالیاتی واقعی وضع کند. چرا باید فردی پول خود را از چرخه مصرف و تولید خارج کرده و بدون تقبل هیچ ریسکی، سود دریافت کند؟ برخی بانک ها به سپرده های بالا وام هایی با بهره پایین میدهند و همین مشکلزا است. با قوانین فعلی، فرار مالیاتی شکل گرفته است. باید همچون سایر کشورها قوانینی وضع کرد که افراد خودشان به سمت پرداخت مالیات بروند. بهطور مثال اگر مالیات به عنوان ضریبی برای دریافت تسهیلات در نظر گرفته شود، مشخص میشود چه کسی تولید کننده و چه کسی محتکر است. در این وضعیت افراد خودشان برای پرداخت مالیات داوطلب میشوند. بورس کالا یک بازار شفاف و رقابتی است و میتواند باعث بهبود بازار کالاهای اساسی و مواد خام در کشور شود. معاملات کالا در بورس کالا به دلیل شفافیت قیمت و شناسایی عرضه کننده و خریدار واقعی بسیار موثر خواهد بود. برای این امر میتوان استانداردهای دقیقی را تعریف کرد. حتی در مورد کالایی مثل مرغ نیز چنین کاری ممکن است. چرا یک شرکت تولید کننده محصولات غذایی باید مرغ خام مورد نیاز خود را از بازار آزاد و دلالان تهیه کند؟ چنین شرکتی میتواند ماده خام عرضه شده را در بورس کالا و با قیمتی رقابتی تهیه کند. همچنین باید معاملات بورس کالا «فرموله» شود. فروش یک کالا با قیمت مشخص برای چند ماه بعد، میتواند ایجاد رانت کند. به ویژه که ما در کشور با تورم روبهرو هستیم. در این وضعیت خرید و فروش حواله کالا های خریداری شده میتواند موجب رانت و تورم بیشتر شود. خریدار امروز در حال ریسک ۵ درصدی است. در مقابل با افزایش قیمت، خریدار میتواند چند برابر سود ببرد. در حالی که در روش فرموله، کالا به صورت تضمینی عرضه شده و قیمت نهایی طبق فرمولی مشخص در زمان تحویل مشخص خواهد شد. در این وضعیت تنها خریدارانی که واقعا نیاز به کالای مورد نظر دارند، آن را خواهند خرید. البته این روش ایراداتی دارد؛ اما در تمام جهان این یک روش استاندارد خرید و فروش کالاهای عمده و خام است. با این روش، دلالی صورت نمیگیرد. اگر زیرساختها مهیا شوند، بسیاری از کالا های اساسی کشاورزی را هم میتوان با همین روش در بازار سرمایه عرضه کرد.یکی دیگر از اقدامات مهم دیگری که دولت باید صورت دهد، شایسته سالاری است. بهتر است مدیران هر بخشی از بدنه همان بخش باشند. در بازار سرمایه نیز انتظار میرود که اگر قراراست مدیری انتخاب شود، از میان مدیران باسابقه همین بخش انتخاب شود. همچنین دولت باید به معنی واقعی کوچک شود و شرکت و صنایع خود را در بورس عرضه کند. میتوان به جای واگذاری در مناقصههای بحث برانگیز، این واگذاریها را در بورس به انجام رساند. البته این به شرطی میسر است که واگذاریها شفاف باشند. زمانی که خبری از رانت نباشد، افراد نمیتوانند دست به دلالی و رانتخواری بزنند. به این شکل میتوان حتی سرمایهگذاریهای خارجی خوبی را جذب کرد. جذب این سرمایهها به بازار سرمایه، مانع از ورود پولها به بازار ارز، طلا، خودرو یا مسکن خواهد شد.
