دو روی یک سکه

در حالی که هیچ تاریخی برای آغاز دور هفتم مذاکرات احیای توافق هسته‌ای در وین اعلام نشده است، انتظار می‌رود که مذاکراتی در این زمینه در حاشیه کنفرانس عمومی آژانس بین المللی انرژی اتمی انجام گیرد که بزودی در وین برگزار می‌شود. به نظر می‌رسد که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش از کنفرانس وین به دنبال دیدار با محمد اسلامی، رئیس جدید سازمان انرژی اتمی ایران است. گروسی می‌خواهد آمادگی و تمایل تهران را نسبت به ایجاد دوباره دسترسی بیشتر برای بازرسان آژانس بیازماید که در اعتراض به تحریم‌های آمریکا از سوی ایران به آن پایان داده شده بود. نقش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در این میان، یک نقش فنی است و امور فنی را در مذاکرات احیای برجام مدیریت می‌کند. در هر نقطه‌ای که اختلافات میان ایران و طرف‌های برجام کمتر بوده، آژانس بیشتر نقش فنی را ایفا کرده و این امر را می‌توان در دوره آمانو نیز به وضوح مشاهده کرد که در چندین گزارش و حتی پس از خروج آمریکا از برجام، پایبندی ایران به تعهدات هسته‌ای را تایید می‌کرد. از سوی دیگر در برهه‌ای از زمان، که اختلافات میان ایران و طرف‌های دیگر برجام زیاد می شود، فشارهای سیاسی سبب می‌شود تا آژانس رویکردی سیاسی به خود گیرد و گزارش‌ها به نحوی نگارش می‌شود که بتوان با استناد بر آنها فشار را بر ایران افزایش دهند. در ماه‌های اخیر آژانس بین المللی انرژی اتمی، نقش موثری در آغاز مذاکرات پیرامون احیای برجام داشت اما با تصویب طرح راهبردی مجلس یازدهم در خصوص مذاکرات، جایگاه آژانس حالت شکننده‌ای پیدا کرد. پس از این اتفاق دو توافق صورت گرفت که بر اساس این توافق‌ها، 4 ماه دیگر نیز دوربین‌های آژانس در محل تاسیسات هسته ای ایران، به فعالیت خود ادامه دادند. عدم بازگشت آمریکا به تعهدات خود از یک سود و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ایران از سوی دیگر سبب شد تا این نظارت‌ها به تعویق افتد. دوربین‌ها هنوز در ایران خاموش نشده است اما توافقی نیز صورت نگرفته است تا مشخص شود که آژانس آیا به فیلم‌های ضبط شده دسترسی خواهد داشت یا خیر. مشخصا تا زمانی که دور هفتم مذاکرات آغاز نشود و نتیجه‌ای حاصل نشود، این روند ادامه دارد. تولید اورانیوم 60 درصدی و گزارش احتمالی آژانس در این خصوص شاید در آینده نزدیک تبدیل به یک چالش شود. یکی از موانع امروز همین مورد است و غربی‌ها بر این تصور هستند که اقدامات ایران خطرناک است و گروسی به نحوی تلاش می‌کند که نقشی مهم تر ایفا کند و ایران را به نحوی همچنان متعهد نگه دارد. آنها روزنه‌ای برای تداوم نظارت‌ها می‌خواهند و باید گروسی را نماینده اروپایی‌ها دانست که در حال پیدا کردن راه چاره‌ای است، زیرا این اروپاست که بیش از همه طرفین علاقه مند است که ایران به تعهدات خود پایبند باشد و برجام احیا شود.