گام نخست تا حذف دلالان؛ اگر انحصار عرضه نباشد؟
آرمانملی: معاونت معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت در ابلاغیهای که به روسای استـــانهای ارسال کـــرده از ممنــوعشدن خریدوفروش سیمان خارج از بورس کالا خبر داده و به واحدهای سیمانی که تاکنون موفق به دریافت کدبورسی نشدهاند 2 هفته مهلت داده تا با فراهمآوردن شرایط حضور در بورسکالا از این پس تمامی محصولات خود را در بورس کالا عرضه کنند. در واقع سیمان که از ماههای ابتدایی سال وارد بورس کالا شده بود و میرفت که با حذف قیمتگذاری دستوری و تعیین نرخ براساس مکانیزم عرضه و تقاضا به آرامش برسد، همزمان با چالش کمبود برق و در نتیجه برنامهریزی که وزارت نیرو با قطع برق واحدهای سیمانی و فولادی برای تامین نیاز خانوارها انجام داده بود بهدلیل آنچه کاهش توزیع و کمبود در بازار گفته میشد با التهاب مواجه شد بهگونهای که نرخ سیمان افزایش تا 140 هزارتومانی را تجربه کرد، موضوعی که به بهانهای برای مخالفان ورود این محصول استراتژیک برای عرضه در بورس کالا مبدل شد و این گروه که حیات خود را وابسته به چالشهای حاشیه بازار میدانستند با گرفتن انگشتاتهامی خود بهسمت بورسکالا خواستار عدم عرضه سیمان در بورس شدند. حال و در شرایطی
که بهنظر میرسد عرضه سیمان در بورس کالا با تغییر دولت میرود که بهدست فراموشی سپرده شود ابلاغیه معاونت معدنی تمامی پنبههای دلالان و ویژهخواران این صنعت را نقش بر آب کرد. موضوعی که اگرچه برخی از فعالان این حوزه معتقدند این ابلاغیه نیز کارگشا نخواهد بود و دلالان پیش از ورود واحدهای سیمانی نسبت به دریافت کدبورسی و در اختیارگرفتن روند معاملات اقدام کردهاند، اما به اعتقاد فعالان این حوزه خروج سیمان از چمبره نرخگذاری دستوری علاوه بر شفافسازی میزان تولید و عرضه به ثبات قیمتی منجر شده و دست دلالان را از این صنعت کوتاه خواهد کرد. البته تردیدی وجود ندارد که بورس تنها بازاری است که میتواند شفافسازی را بههمراه داشته باشد اما باید منتظر شد و دید آیا سیمان آیندهای مشابه صنایع فولادی در انتظارش خواهد داشت که انحصار تولید و مهندسی عرضه بازهم زمینه سودجویی برخی از افراد را فراهم خواهد کرد؟
فرصت 2هفتهای به تمامی فعالان
بر این اساس بررسیها نشان میدهد از تعداد 78 واحد سیمانی فعال در کشور تاکنون 56 واحد در بورس کالا پذیرش شدهاند. البته این ابلاغیه مخالفان دولتی نیز در پی داشته بهطوریکه سازمان استاندارد کشور با ارزیابی کیفیت بتنهای ساخته شده در سه ماه گذشته، با ارسال نامهای خطاب به وزیر صنعت، معدن و تجارت مخالفت خود را با توزیع سیمان در بورس اعلام کرده است اما در ابلاغیه معاونت معدنی وزارت صمت آمده است: کلیه واحدهای تولیدکننده سیمان که تاکنون موفق به اخذ کدبورسی نشدهاند باید ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ آییننامه، در بورس کالا ثبتنام و نسبت به عرضه محصولات خود در بورس کالا اقدام کنند، همچنین کلیه واحدهای تولیدی سیمان دارای پروانه معتبر بهرهبرداری از مراجع ذیربط (وزارت صمت، وزارت جهاد کشاورزی و...) که از سیمان بهعنوان مواد اولیه استفاده میکنند از جمله شرکتهای بتنساز، موزاییکسازان و... با توجه به ظرفیت پروانه و سیمان موردنیاز با اخذ معرفینامه از سازمان صمت استانها به بورس کالا مراجعه و ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ آییننامه در بورس کالا ثبتنام و نسبت به اخذ کدبورسی اقدام کنند. در این ابلاغیه در خصوص
نحوه خرید سیمان از سوی پروژههای بزرگ و مصارف شخصی نیز آمده است: کلیه خریداران مجاز پروژههای ملی و عمرانی با اخذ معرفینامه رسمی از معاون عمرانی استانها و انبوهسازان با اخذ معرفینامه از ادارات کل مسکن و شهرسازی محل اجرای پروژه باید ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ آییننامه در بورس کالا ثبتنام و نسبت به اخذ کدبورسی اقدام کنند و همچنین کلیه خریداران مجاز برای مصارف عمومی و مردمی شامل: عاملان فروشسیمان شرکتهای تعاونی مصالحفروشان (اشخاص حقیقی و حقوقی نیز باید ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ، در بورس کالا ثبتنام و نسبت به خرید از بورس کالا اقدام کنند.
حذف ویژهخواران
عرضه سیمان در بورس کالا اگرچه با مخالفان زیادی را بههمراه داشته اما به اعتقاد فعالان سیمان این تصمیم نقطهعطفی در ساماندهی بازار این محصول استراتژیک محسوب شده که میتواند به حذف ویژهخواران منجر شود. عبدالرضا شیخان کارشناس حوزه سیمان که پیش از این وظیفه دبیری انجمن صنفی صنعت سیمان را برعهده داشت در گفتگو با «آرمانملی» در خصوص دلایل مخالفتها گفت: اقدام دولت برای عرضه کل سیمان کشور در بورس کالا، سیاست مهم و منطقی بوده که با این اتفاق قطعا بازار به تعادل خواهد رسید و قیمتهای کشفشده بهصورت منطقی و واقعی و در فضای سالم رقابتی، تعیین خواهد شد. وی به قیمتگذاری سیمان اشاره کرد و افزود: شکی نیست که مسئولان قصد دارند تا با ثابتنگهداشتن قیمتها از بحران قیمتی جلوگیری کنند، اما تجربه نشان داده دولت در هر بازاری ورود کرده بهدلیل کنترل قیمتی و دو نرخیشدن بازار با رانت و فساد مواجه بودهایم. او خاطرنشان کرد: هزینههای تولید هر روز در حال افزایش است و ثابت نگهداشتن قیمت کالای نهایی، میتواند به تولید کشور آسیب برساند. در این میان تولیدکنندگان، اغلب بخش خصوصی یا نیمهخصوصی هستند و این بخش سرمایه خود را برای
کسب درصدی سود وارد این حوزه کرده است؛ بنابراین نمیتوان از تولیدکنندگان توقع داشت که تولیداتشان را با زیان به بازار عرضه کنند. شیخان به ضرورت عرضه صددرصدی سیمان در بورس کالا اشاره کرد و گفت: با آزادسازی بازار سیمان و عرضه این محصول در بورس، واسطهها و رانتخواران حضوری کمرنگ در بازار خواهند داشت و نفع به تولیدکننده خواهد رسید. تولیدکننده نیز از این محل میتواند به بازسازی و نوسازی صنعت اقدام کند. این در حالی است که عدم صرفه اقتصادی باعث شده بود در طی یکدهه گذشته واحدهای سیمانی امکان توسعه نداشته باشند چرا که منافع تولید تماما به جیب رانتخواران میرفت. همچنین مهرداد نظارت رئیس کانون سراسری بتن آماده و قطعات بتنی ایران در خصوص عرضه سیمان در بورس کالا معتقد است که افت کیفیت سیمان در نتیجه افزایش قیمت کیفیت این محصول بهشدت تنزل یافته است. به گفته وی دلالانی که واسطه کارخانهها بودند قبل از ورود سیمان به بورس کدبورسی گرفتند و وارد این بازار شدند. «نظارت» تصریح کرد: باید نحوه و میزان عرضه سیمان فله در بورس شفاف و مشخص شود، چرا در حال حاضر دلالان حوزه خودرو، سکه و دلار به حوزه سیمانفله وارد شدهاند.
