عربستان: با واکسن چینی به عمره نیایید

آرمان ملی- امید کاجیان: با واکسن چینی به عمره نیایید. این خط و نشان یا شاید هم هشداری است از سوی عربستان. این کشور اعلام کرده زائرانی که از خارج این کشور برای ثبت‌نامِ عمره اقدام می‌کنند باید گواهی واکسیناسیون کرونا فایزر/ بیون‌تک، آکسفورد/ آسترازنکا، مدرنا و جانسون اند جانسون را که مورد تایید این کشور است، ارائه دهند. این کشور سال گذشته با تعداد محدودی از زائران خارجی این مراسم را اجرا کرد اما امسال با تدابیر سختگیرانه‌تری به جمعیت بیشتری اجازه ورود خواهد داد. اما هشدار سعودی‌ها را گروهی عدم اجازه به زائران ایرانی به زبان بی زبانی اعلام کردند. قطعا که در چنین شرایطی که واکسن چینی مورد تایید این کشور نیست برکت هم نخواهد بود. نام بردن واضح از واکسن‌های مورد تایید سعودی‌ها و البته این قانون که برای حج اگر از چنین واکسیناسیونی برخوردار نیستید، به این مراسم نمی‌توانید بیایید، می‌تواند یک معنا داشته باشد، ایرانیانی که تا به امروز از عمده این واکسن‌ها بی بهره بودند و بیشتر آنها نیز واکسینه نشده‌اند، اجازه رفتن به حج را ندارند. هرچند که موضوع کرونا اساسا مسأله حج را تحت الشعاع قرار داده اما این نخستین باری نیست که ورود ایرانیان به طور خاص بنا به دلایلی دچار محدودیت می‌شود.
نگاهی به چالش‌های حج
داستان متعرضان به دو نوجوان ایرانی در فرودگاه جده از جمله ماجراهایی بود که در سال 94 حسابی سرو صدا کرد. مسأله‌ای که شاید امروز کمتر کسی به آن فکر می‌کند. در اوایل فروردین‌ماه آن سال گفته شد هنگام بازگشت یکی از کاروان‌های اعزامی عمره در آخرین بخش بازرسی فرودگاه جده در عربستان، دو تن از ماموران پلیس فرودگاه به بهانه بازرسی از دو نوجوان زائر ایرانی آنها را از کاروان جدا کرده و سپس در اتاقی با توسل به زور سعی کردند که آنها را مورد اذیت و آزار (جنسی) قرار دهند که البته به دلیل شجاعت این دو نوجوان به صورت کامل موفق نبودند. این مسأله آنقدر موضوع را حیثیتی کرد که علی جنتی وزیر ارشاد وقت اعلام داشت پس از مطالعات و بررسی‌های انجام شده 24 فروردین 94 به سازمان حج دستور داده شد تا زمانی که این افراد مجرم (متجاوزان- متعرضان- به دو نوجوان ایرانی در فرودگاه جده) محاکمه بشوند و مورد مجازات قرار بگیرند، فعلا عمره متوقف می‌شود و پروازهای ایران تعلیق خواهد شد.آن موقع گفته می‌شد که حیثیت عمومی ملت ایران خدشه‌دار شده است‌ و یک خواست عمومی بین ملت شکل گرفته است و باید با تعلیق کردن حضور زوار، واکنشی نشان داده شود. غائله که خوابید، دو پلیس به زندان محکوم شدند، افکار عمومی به مباحث دیگری مشغول شد و زائران ایرانی راهی عربستان شدند. در همان سال و در حج حادثه فاجعه بار منا رخ داد. حادثه‌ای که منجر به جان باختن صدها نفر در مراسم رمی جمرات شد. در مورد آمار جان باختگان آن حادثه حکایت‌های مختلفی روایت کردند. عده‌ای از چند هزار سخن می‌گفتند. حتی رسانه‌های معتبر خارجی. اما عربستان آمار را کمتر می‌دانست و از 769 نفر سخن به میان می‌آمد. آمار هر چه که بود یک چیز در آن مشترک بود اینکه بیشترین تعداد جانباختگان حادثه، زوار ایرانی هستند. به مراتب بیش از 50 درصدشان. تا جایی که از 769 نفری که به عنوان فوتی‌های این حادثه اعلام شد 464نفر ایرانی بودند. آن حادثه به تنش جدیدی میان ایران و عربستان ختم شد. همان زمان هم اعلام کردند که ایرانیان فعلا به حج نمی‌روند، چرا که عربستان نمی‌تواند جان آنها را تامین کند و توان مدیریت حج را ندارد و... تنش‌ها اگر چه بالا گرفت و سخن از نرفتن به عربستان و این مراسم بود اما در نهایت پس از کش و قوس‌هایی سفر زائرین از سر گرفته شد. روابط ایران و عربستان تحت تاثیر اتفاقاتی مانند اعدام شیخ نمر، حمله عده‌ای در ایران به سفارت عربستان، تعرض به دو نوجوان ایرانی در فرودگاه جده توسط دوپلیس، حادثه منا و... به‌شدت عجیب و غریب شده بود و هراز گاهی موضوع عدم حضور زوار به عربستان از سوی مقامات مطرح می‌شد اما این روند چندان جدی یا طولانی نبود. البته فراموش نکنیم که پیش از این وقایع ماجراهای پیچیده حج که به دهه 60 برمی‌گردد، هم این مراسم و حضور زوار ایرانی را دچار مشکل کرد. دهه 60، اساسا برای گروهی از زوار ایرانی این مراسم به جایی برای شعارها و حرکات سیاسی هم بدل شده بود. موضوعی که عربستان آن را به نوعی تهدید امنیتی تلقی می‌کرد. این موضوع گاهی باعث تقابل‌هایی می‌شد. تا اینکه در سال 65 ادعای کشف مواد منفجره از حجاج ایرانی مسأله را وخیم‌تر کرد. یکسال بعد در سال 66 و شاید تحت تاثیر این ادعا و جوهای دوطرفه سیاسی و خاص و شاید امنیتی شدن موضوع، اینبار شعارهای سیاسی ایرانیان در حج را وارد فاز تازه‌تری کرده و آن حادثه تلخ 66 رخ داد. واقعه‌ای که به خشونت کشیده شده و منجر به شهادت 275 تن از ایرانیان شد و البته که ابعاد آن حادثه نیز اما و اگر بسیار داشته و البته در نهایت این موضوع منجر به بسته شدن سفارت‌های دو کشور و اما و اگرهای مراسم حج شد. اینبار هم برخی اظهارات درباره نوع واکسیناسیون و پذیرش در حج را ممکن است تداعی‌کننده نوعی کنایه یا هر چیز دیگری بدانند که باز هم ایران را نشانه بگیرد، هرچند سوء نیتی در آن نباشد اما با این قانون بازهم زوار ایرانی پشت دروازه‌های ورود به عربستان قرار می‌گیرند. البته آنچه که عربستان اعلام کرده از زوایه‌ای دیگر نیز قابل بحث است و آن اینکه جدای از مطرح شدن اعتبار واکسن‌هایی که تا به امروز در ایران به مردم تزریق می‌شده و میزان اثرگذاری آن، این واکسیناسیون از سویی دیگر نیز می‌تواند حضور ایرانیان در سایر کشورها به هر دلیلی را تحت الشعاع قرار دهد. آن هم در شرایطی که در برخی کشورها استفاده از بعضی امکانات رفاهی و مراکز تفریحی و... منوط به ارائه مدرک واکسینه شدن افراد با واکسن‌های معتبر شده است.