آینده روابط ایران و طالبان

همــه علائم و شواهد نشان مــی‌دهد که حمــله طالبان به افغانستان یک طرح آمریکایی- سعودی است. ائتلاف ناتو به این بهانه که ما سال‌‌ها در افغانستان حضور داشتیم و هزینه‌های بسیاری برای امنیت افغانستان شده است، به نیروهای خود دستور داد از افغانستان خارج شوند. خروج نیروهای آمریکایی باعث شد تا راه برای تجاوز طالبان به افغانستان باز شود و آنها هم از این مساله استفاده مفید را بردند و به سرعت اکثریت مناطق افغانستان را تسخیر کردند. آمریکایی‌ها رفتار بسیار ناپسندی را در قبال مردم افغانستان انجام دادند و بعد از اینکه دیدند حضور آنها در افغانستان برایشان منافعی ندارد، به نیروهای خود دستور دادند تا هرچه زودتر افغانستان را ترک کنند. اتفاقات روزهای گذشته نشان داده است که آمریکایی‌ها از مدت‌‌ها قبل با تشکیل یک اتاق فکر برنامه‌ریزی کرده بودند که طالبان بتواند در تمام مناطق افغانستان مسلط شود. مذاکرات دوحه یک سناریو بود که از طرف آمریکایی‌‌ها ریخته شد تا آنها بتوانند در پشت پرده مذاکراتی را با طالبان داشته باشند. آمریکایی‌‌ها وقتی دیدند در جنگ با طالبان پیروز نمی‌شوند، به این جمع‌بندی رسیدند که طالبان را باید به رسمیت بشناسند و نمی‌توانند آنها را نادیده بگیرند؛ همچنین آنها وقتی که دیدند جنگ با طالبان برای آنها هیچ فایده‌ای ندارد، تصمیم گرفتند تا با طالبان مذاکره کنند و افغانستان را تحویل طالبان دهند. طالبان یک گروه افراطی است که از گذشته در بسیاری از مسائل سیاسی با آمریکایی‌‌ها اختلاف‌نظر داشت، اما طالبان جدیدی که دیروز موفق شد به پایتخت افغانستان برسد، آن رویکرد افراطی خود را کنار گذاشته و با آمریکایی‌ها به توافقات مهمی رسید. به هر حال آمریکایی‌‌ها مجبور شدند که با طالبان کنار بیایند و فهمیدند که جنگ با طالبان در نهایت هیچ برنده‌ای نخواهد داشت. پیشینه گروه طالبان به وفور نشان می‌دهد که آنها گروهی هستند که با شیعیان و تاجیک‌‌ها سر جنگ دارند. به‌نظر نمی‌رسد آنچنان که ادعا می‌کنند، طالبان همه گذشته خود را فراموش کرده و به آزادی همه‌جانبه در اداره کشور اعتقاد داشته باشد. گمان نمی‌شود که طالبان با شیعیان مصالحه و در اداره کشور از افراط‌گرایی خودداری کند. احتمالا با توجه به ایدئولوژی‌ای که گروه طالبان دارد، زندگی برای شیعیان و هزاره‌‌ها در افغانستان سخت و سخت‌تر خواهد شد. مقامات جمهوری اسلامی ایران در ماه‌های اخیر با طالبان به گفت‌وگو پرداختند و قطعا منافع ایران در مقابله با طالبان بر همه چیز ارجحیت دارد. البته طالبان ماهیت ضدشیعی دارد و معلوم نیست که ایران بتواند در آینده با آنها کنار بیاید، اما شاید طالبان در اوایل حکومت خود در افغانستان سیاست به خرج دهد و از برخی رفتارهای افراطی خود عقب‌نشینی کند تا ایران هم بتواند در راستای منافع ملی، بهترین تصمیم‌‌ها را در تعامل یا تقابل با طالبان بگیرد.