طالبان توافق تهران را نقض کرده است
آرمان ملی- علیرضا پورحسین: پیشروی طالبان به سمت مرزهای ایران در محدوده جنوبشرقی افغانستان منجر به سقوط شهر مهم زرنج و رسیدن نیروهای طالبان به پل میلک شد تا طالبان از سمتی دیگر نیز به نقطه صفر مرزی با ایران برسد. هجومی که منجر به سرازیر شدن تعداد زیادی مهاجر به داخل کشورمان شد و ارتش و نیروهای مرزبانی را به حالت آماده باش درآورد. هرچند که تا به امروز طالبان خطری مسلحانه برای مرزهای ایران بهوجود نیاورده، اما این نگرانی وجود دارد تا تنشهایی در این حوزه بهوجود آید. طالبانی که این روزها هرات را نیز محاصره کرده و عملا با کشتار شهروندان افغانستانی توافق چند هفته پیش در تهران را زیر پاگذاشته است. افغانستانی که پس از آغاز خروج نیروهای آمریکایی از این کشور در بحرانی کمسابقه گرفتار شده و خطراتی همچون تجزیه، سقوط دولت مرکزی و حتی قدرتگیری فزاینده داعش در این کشور محتمل است. افغانستانی که هرگاه روزهای ناآرامی را تجربه کرده، ناامنی و بحران را به سمت مرزهای شرقی ایران نیز گسیل کرده و تبعات سنگینی برای کشور ما بهوجود آورده است. کشوری که بهنظر میرسد میتواند با گفتوگو و تقسیم قدرت به سالها تنش پایان دهد. در
راستای بررسی آخرین وضعیت افغانستان و مرزهای کشورمان «آرمان ملی» گفتوگویی با شهریار حیدری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس یازدهم داشته است که در ادامه میخوانید.
آخرین وضعیت افغانستان به چه شکل است و چه خطراتی مرزهای ایران را تهدید میکند؟
امروز در مرزهای ایران و افغانستان وضعیت آرام است، اما مسلما زمانی که کشور همسایه ما دچار بینظمی و تنش میشود، تبعات آن مرزهای ایران را نیز درگیر میکند. ما این تجربه را بارها درخصوص عراق و افغانستان داشته ایم. مشکل اصلی درافغانستان این است که نمیتوان طالبان یا دولت مرکزی را نادیده گرفت؛ زیرا هرکدام از آنها نماینده طیف عظیمی از مردم افغانستان هستند. اگر از مدتها قبل باب گفتوگو در افغانستان باز میشد و طالبان و سایر گروهها مذاکرات خود را آغاز میکردند، امروز افغانستان درگیر این بحران گسترده نمیشد. امروز ایران بهشدت برای افغانستان نگران است و مسیرهای دیپلماتیک را برای حل بحران افغانستان پیگیری میکند. هماکنون نیروهای امنیتی و نظامی نیز در مرز با افغانستان مستقر هستند و اجازه نزدیکشدن طالبان را به مرزها را نخواهیم داد و برای آنها مشخص شده است که کوچکترین حرکتی به سوی مرزها ایران، خط قرمز ماست و در این خصوص آگاه هستند. از سوی دیگر ما بیشتر نگران سیل مهاجرت افغانستانیها به سمت ایران و بهدنبال راهکارهایی در این خصوص هستیم. امروز در داخل کشور ما نیز تحلیلهای مختلفی درخصوص طالبان وجود دارد و
برخی این گروه را مخوف و برخی اصلاحشده توصیف میکنند، اما فارغ از این مسائل باید بهدنبال راهحلی بود تا جنگ در افغانستان متوقف و قدرت از طریق گفتوگو تقسیم شود. ایران همچنان دولت مرکزی افغانستان را طرف خود و دستگاه حاکم بر افغانستان میداند و طالبان امروز بهعنوان یک واقعیت موثر در افغانستان به رسمیت شناخته شده است و باید با تعامل امروز تنشها از بین رود. نباید فراموش کرد که همزمان با آغاز خروج آمریکاییها ازافغانستان، این کشور دچار تنش شد و این نشان میدهد که آمریکا نیز در این عرصه دخیل است. افغانستان مشخصا با حضور کشورهای بیگانه ثبات پیدا نمیکند و این امر پس از حضور طولانیمدت آمریکا در افغانستان قطعیت پیدا کرد؛ زیرا این حضور 20سال عملا بینتیجه به اتمام رسید. مردم افغانستان سالهاست رنگ آرامش را ندیدهاند و صاحبان قدرت در این کشور امروز باید به این مساله توجه و رویکردی دیگر در پیش گیرند.
ایران به چه علت درخصوص درگیری داعش در عراق یک حریم امن برای مرزها ایجاد کرد، اما این اتفاق درخصوص افغانستان و طالبان رقم نخورد؟
خط قرمز ما مشخصا امنیت مرزهاست و در مرحله اول اجازه تجاوز به مرزهای خود را به هیچ گروه و کشوری را نمیدهیم. در همین راستا ما وارد عراق شده و با هماهنگی با دولت عراق با داعش مقابله کردیم. دولت عراق این اجازه را داده بود تا وارد عمق 30 کیلومتری این کشور شویم تا اگر داعش به سمت مرزهای ایران حرکت کرد، آن را در نطفه خفه کنیم و این اقدام نیز در یک مورد که در حال حرکت به سمت مرزهای ایران بودند، مستقیما صورت گرفت. طالبان نیز اگر بخواهد مسیر داعش را بپیماید باز هم با آنها برخورد خواهیم کرد. از سوی دیگر شیعیان افغانستان نیز جمعیت قابلتوجهی از جمعیت افغانستان را تشکیل میدهند و امروز به رسمیت شناخته شدهاند و طالبان نیز چارهای جز پذیرش و به رسمیت شناختن شیعیان ندارد و مقامات طالبان نیز به این امر اذعان کردهاند. طالبان اگر اقدام به کشتار شیعیان کند، پیشاپیش محکوم به شکست است و راه به جایی نخواهد برد و قدرت خود را از دست میدهند. طالبان اگر صرفا بهدنبال قدرت است، میتواند از طریق گفتوگو نیز سهم خود را بهدست آورد. سالهاست شیعیان و اهل سنت درافغانستان در کنار یکدیگر زندگی میکنند و اگر طالبان بخواهد این روند
را مختل کند یا علیه شیعیان اقدامی انجام دهد، با واکنش ایران و همه مسلمانان روبهرو خواهد شد.
طرفهـــای حاضر در نشســت تهـــران،
به مفاد توافق صورت گرفتـه عمل کردند؟
تضمین توافق تهران برعهده دولت مرکزی افغانستان و طالبان است که متاسفانه این توافق از سوی طالبان نقض شده است و آن را زیرپاگذاشته است. ایران دلسوز مردم افغانستان است و در همین راستا نشست تهران را برگزار کرد تا مردم افغانستان کمتر درگیر تنش باشند. ایران امروز نمیتواند طرفهای توافق را توبیخ کند؛ زیرا ضامن توافق نبوده است. متاسفانه طالبان پس از اشغال هر شهر از مقامات دولتی و مردم انتقامگیری نیز کرده و این برخلاف توافق تهران است. ایران خواستار پایبندی طرفها به مفاد توافق تهران است و طالبان باید به آن پایبند باشد.
