پشتپرده خروج نیروهای آمریکایی از عراق
در پیشهادت سردار سپهبد قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس بهدست تروریستهای آمریکایی، پارلمان عراق در 5ژانویه
2020 با حضور بیش از 170نماینده، با تصویب مصوبه اخراج نظامیان بیگانه، بر پایان نقش ائتلاف آمریکایی در این کشور تأکید کرده است. در پاسخ به این تصمیم نمایندگان ملت عراق، «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور اسبق آمریکا مدعی شده که هر چند تعداد نیروهای ایالاتمتحده در عراق به 5 هزار نفر رسیده و همچنان در حال کاهش است، اما حتی با وجود مصوبه پارلمان عراق نیز، همه نیروهای آمریکا از عراق خارج نخواهند شد و علت آن نیز جلوگیری از تحرکات احتمالی ایران در این کشور است. از زمان رویکارآمدن دولت بایدن، چندین دور مذاکرات راهبردی بین آمریکا و عراق برگزار شده که در آنها مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق کوشیده است نوعی توازن در روابط خارجی عراق ایجاد کند که در آن نه تهدیدی به واسطه حضور آمریکا در عراق متوجه ایران باشد و نه منافع و اهداف آمریکا آسیب ببیند. در چهارمین جلسه این نشستهای راهبردی که طی روزهای گذشته در واشنگتن انجام شده است، دو طرف به این نتیجه رسیدهاند که ماموریت نیروهای آمریکایی در عراق را بازتعریف کنند. طبق سیاست جدید، نیروهای نظامی آمریکایی همچنان در عراق خواهند ماند، اما این بار نه برای جنگ بلکه ماموریت مستشاری
خواهند داشت و به نوعی آموزش نیروهای نظامی عراق را برعهده خواهند گرفت. تصمیم اخیر منافعی برای هر دو طرف آمریکایی و عراقی به دنبال دارد؛ از یکسو در آمریکا دولت بایدن همانگونه که در افغانستان هم نشان داده، هیچگونه احساس مسئولیتی نسبت به امنیت و ثبات کشورهایی که زمانی با حمله نظامی و اشغالگری آرامش و امنیت را در آنها مختل کردهاند، ندارد. بایدن میکوشد با سبک کردن مسئولیتها و هزینههای آمریکا در منطقه پرآشوب غرب آسیا، بر اساس سند استراتژی امنیت ملی جدید این کشور، اولویت را به رقابت با چین و روسیه بدهد و حضور آمریکا در مناطق استراتژیکی همچون افغانستان و عراق را در سطح حداقل لازم برای پیگیری منافع کشورش قرار دهد. از سوی دیگر دولت عراق نیز نگران از رویارویی منافع و اهداف آمریکا و ایران در عراق و صدمه این امر به منافع و امنیت کشورش، در تلاش است حضور نظامی و تحریک آمیز آمریکا از کشورش را حذف کند و تنها بخش آموزشی و اقتصادی آن را نگاه دارد. واقعیت این است که در مقطع کنونی هر چند مقامات عراق خواهان مناسبات دوستانه با ایران هستند و بارها تأکید کردهاند اجازه نمیدهند خاک عراق به محلی برای تهدید امنیت ایران
تبدیل شود، اما در عین حال در عرصه داخلی با مشکلات متعدد امنیتی، اقتصادی، اجتماعی، ساختاری و اعتراضات گاه و بیگاه مردمی مواجه هستند و خود را نیازمند کمکها و سرمایهگذاریهای خارجی برای مقابله با این چالشها میبینند و از این رو به دنبال تداوم مناسبات نظامی، امنیتی و تجاری گسترده با آمریکا نیز هستند؛ کمااینکه در مقطع زمانی1398-1399، عراق قراردادهایی را با پنج شرکت عمده نفت و گاز و برق آمریکایی به ارزش بیش از هشت میلیارد دلار امضا کرده و در نیمه اول سال 2020، 2/2 میلیارد دلار صادرات و ۳۸۵ میلیون دلار واردات از آمریکا داشته است. از این رو میتوان گفت هر چند توافق اخیر عراق و آمریکا برای خروج نیروهای نظامی آمریکا از این کشور خبر خوبی است و نویدبخش کاهش حضور نظامی آمریکا در حوزه همسایگی ایران است، اما این امر قطعا به معنای کمرنگشدن نفوذ و دخالتهای آمریکا در منطقه نیست. با تداوم حضور مستشاری آمریکا در عراق، نفوذ اطلاعاتی- امنیتی این کشور، در کنار رخنه آن در سیستم حقوقی و اقتصادی عراق همچنان تداوم خواهد داشت و این امر میتواند در ابعاد مختلف سطوح همکاری ایران و عراق و امنیت و ثبات جمهوری اسلامی ایران را
تهدید کند. البته این تنها حضور آمریکا نیست که تهدیدی برای ایران محسوب میشود، بلکه رویکرد دولتها و ملتهای همسایه به این حضور و اینکه چه نگاه و انتظاراتی از آمریکا دارند نیز نکتهای بسیار مهم و اساسی است. از این رو لازم است ایران در کنار رایزنی برای خروج نیروهای نظامی آمریکا از کشورهای همسایه، با بهرهگیری از قدرت نرم برای تغییر نگرش دولتها و ملتهای منطقه نیز تلاش کند و آنها را از احساس وابستگی و نیاز به قدرتهای بیگانه رهانده و به سمت همکاریهای امنیتی منطقهای سوق دهد.
