آرمان ملی- حمید شجاعی: شاید همان هشت سال پیش که حسن روحانی با حمایت مرحوم آیتا...هاشمیرفسنجانی، سیدمحمد خاتمی، اصلاحطلبان و اقشار مختلف جامعه با شعار تدبیر، امید، عقلانیت و تعامل با دنیا به ریاستجمهوری رسید، فکرش را هم نمیکرد که زمان و زمانه بهگونهای پیش برود که در پایان دوره هشتساله خود با کولهباری از هجمهها پاستور را کند. اما این سرنوشت محتوم اکثر روسایجمهور بوده که با استقبال فراوان به ریاستجمهوری رسیدهاند و با هجمه و تخریب دوره خود را به پایان رساندهاند. با این حال حسن روحانی میتوانست مثل سیدمحمد خاتمی برای مردم رئیسجمهور محبوبی بماند؛ البته اگر نسبت به آنچه در جامعه میگذشت بیتفاوت نمیماند، ماجرای آبان98 اتفاق نمیافتاد و برخی تصمیمگیریها، نوع برخوردها و انتصابات شکل دیگری به خود میگرفت. با این حال باید دید حسن روحانی که برخی او را مظلومترین رئیسجمهور پس از انقلاب میدانند، پس از پاستورنشینی چه آیندهای خواهد داشت و در کجا قرار خواهد گرفت.
همه روسایجمهور
تاکنون و طی 42 سال گذشته از انقلاب اسلامی هشت رئیسجمهور بر کرسی ریاستجمهوری در پاستور تکیه زدهاند و پس از طی دوران ریاست خود بر پاستور، ادامه فعالیت پساریاستجمهوری خود را در جای دیگری سپری کردهاند. اما سرنوشت روسایجمهور با یکدیگر یکسان نبوده و هرکدام آینده جداگانهای برای خود داشتهاند. نخستین رئیسجمهور پس از انقلاب بنیصدر بود که پس از اتفاقات سالهای اولیه انقلاب و مشخصشدن ضدیت او با نظام در تیرماه سال 59 با رای عدمکفایت مجلس از سمت خود برکنار و از ریاستجمهوری عزل شد. رئیسجمهور دوم محمدعلی رجایی دوران ریاستجمهوریاش به یک ماه نرسید و در پیانفجار در دفتر نخستوزیری در 8 شهریور سال60 به شهادت رسید. سومین رئیسجمهور آیتا... خامنهای بود که حدفاصل سالهای 60 تا68 در این عرصه فعالیت میکردند؛ اما در خرداد سال 68 و در پی ارتحال امام با تصمیم مجلس خبرگان به عنوان رهبر انقلاب انتخاب شدند. مرحوم آیتا... هاشمیرفسنجانی چهارمین رئیسجمهور ایران بود که دولتهای پنجم و ششم را تحتعنوان دولت سازندگی در اختیار داشت و پس از طی دوران ریاستجمهوری با حکم مقام معظم رهبری به ریاست مجمع تشخیص مصلحت
نظام منصوب شد و این نهاد انقلابی را از یک جایگاه تشریفاتی صرف، به یک نهاد تصمیمگیر در امور مهم و اساسی کشور تبدیل کرد. چنانکه هماکنون نیز مجمع تشخیص به عنوان یکی از نهادهای اصلی و مهم تصمیمگیر در مسائل کلان کشور به حساب میآید. هر چند به قرائت بسیاری جایگاه مجمع پس از رحلت
آیتا... هاشمی رفسنجانی دیگر مثل سابق نشد و آن جایگاه سابق را نیافت. البته این تنها آیندهای نبود که مرحوم آیتا... هاشمی پس از ریاستجمهوری برایش رقم خورد. او پس از ریاستجمهوری دو بار هم در انتخابات ریاستجمهوری شرکت کرد؛ در سال 84 شکست خورد و در سال 92 نیز در عملکردی بحثبرانگیز از سوی شورای نگهبان رد صلاحیت شد، اما در انتخابات دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری با کسب بالاترین رای از تهران به عنوان نفر اول به این مجلس راه یافت. پنجمین رئیسجمهور سیدمحمد خاتمی بود که در خرداد 76 با شعارهایی نو از جنس آزادی بیان و قانونگرایی به عرصه ریاستجمهوری وارد شد و پس از 8 سال عملکرد نسبتا موفق، عطای حضور در پستهای دولتی و حکومتی را به لقایش بخشید و در بنیاد تازهتاسیس باران مشغول به فعالیت شد. البته خاتمی به جهت محبوبیتی که در جامعه و جریان اصلاحات داشته تاکنون توانسته است رهبری این جریان را به دست گیرد و با تاثیر در جامعه در انتخاباتهای مختلف از جمله مجلس و خبرگان 94 و ریاستجمهوری و شوراهای 96 افراد و لیستهای موردنظر خود را در انتخابات با حمایت مردم به پیروزی برساند. پس از وی محمود احمدینژاد به عنوان ششمین
رئیسجمهور جمهوری اسلامی روی کار آمد و کار در دولتهای خود را با شعار عدالت و مهرورزی آغاز کرد و پس از تحولات و اتفاقاتی که در دوره 8 ساله وی افتاد در نهایت پس از دوران ریاستجمهوری با حکم مقام معظم رهبری به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد. البته این تنها سرنوشت سیاسی احمداینژاد نبود؛ چراکه وی در حالی که مقام معظم رهبری او را از حضور در انتخابات سال 96 نهی کرده بود در انتخابات شرکت کرد و از سوی شورای نگهبان رد صلاحیت شد. همین اتفاق دقیقا 4 سال بعد در انتخابات 1400 نیز برای وی تکرار شد. حسن روحانی هفتمین و به عبارتی جدیدترین رئیسجمهور ایران است که بهتازگی دوران مسئولیتش به پایان رسیده است. روحانی در سال 92 با شعار اعتدال، تدبیر و امید و تعامل با دنیا به ریاستجمهوری پای نهاد. در دوره خود عملکردهای مثبت و منفی زیادی داشت که از مهمترین آنها میتوان به توافق برجام اشاره کرد. اما حال دوره ریاست او بر پاستور به سر آمده و باید دید چه آیندهای در سرنوشت سیاسی روحانی نوشته خواهد شد.
سناریوهای پیشروی حسن روحانی
از ماههـــا پیش صحبتهای بسیـــاری
در خصوص آینده پیشروی حسن روحانی مطــرح مـیشـد و هــر کســی از ظـــــــن خود گمــانهزنیهایــی را مطرح میکرد. با این حال به نظر میرسد چند سناریو پیشروی رئیسجمهور پیشین باشد که به احتمال فراوان یکی از اینها را برخواهد گزید. سناریوی نخست این خواهد بود که روحانی با حکم احتمالی مقام معظم رهبری به مجمع تشخیص برود و فعالیتهای خود را آنجا پیگیری کند. سناریوی دوم این است که رئیسجمهور سابق مثل سایر اعضای کابینه به فعالیتهای شخصی مثل حضور در دانشگاه بپردازد یا اینکه طبق گفته خود به دنبال کارهای فرهنگی و علمی برود که معلوم نیست چهمیزان در این حوزه بتواند موثر ظاهر شود. سناریوی سوم از این قرار است که روحانی به فعالیت حزبی روی بیاورد و احتمالا حزب اعتدال و توسعه را تقویت کند و در آن به فعالیت بپردازد تا در عرصه سیاسی تحرک داشته باشد. سناریوی چهارم نیز اینگونه است که او بخواهد به سمت اصلاحطلبان رفته و با خاتمی ائتلاف کند که چندان محتمل به نظر نمیرسد. همانطور که در پیش گرفتن رویه احمدینژاد از سوی روحانی امری نهچندان جدی است. به هر صورت گذر زمان نشان خواهد داد که روحانی در دوران پساریاستجمهوری به کدام
فعالیت گرایش پیدا خواهد کرد.