تمام تصمیمات آقای پرزیدنت
آرمان ملی- حمید شجاعی: «کارهای زیادی دلم میخواست انجام دهم؛ اما نشد» این جمله مهمی از صحبتهای حسن روحانی در آخرین جلسه ستاد ملی مبارزه با کرونا بود که از محدودیتهایی در عرصه اجرا و تصمیمگیری در 8ساله دولت وی خبر میداد. هر چند که بارها در مورد رئیسجمهور و حدود نفوذ و اختیاراتش سخن به میان آمده است، اما این موضوع شاید صرفا عملکرد دولتها را تحتتاثیر قرار داده اما در دولتهای مختلف بهوفور تکرار شده و البته شرایط دولت روحانی نسبت به دیگر دولتها بسیار پیچیدهتر از گذشته بوده است. چنانکه باوجود اقدامات بسیاری که روحانی و مردانش در حوزههای مختلف انجام دادند، امروز جامعه نگاه چندان مثبتی به دولت روحانی و عملکردهایش ندارد. شاید بتوان مهمترین دلیل این عدم احساس رضایت را مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم، تورم، گرانیها و نبود مدیریتی منسجم در راستای بهبود امور دانست. هر چند که پدیدههایی همچون ویروس ناخوانده کرونا و این اواخر بحران آب، قطعی برق و... نیز مزید بر علت شدند، اما با تمام انتقادات دولت روحانی به پایان رسید و باید منتظر بود تا دولت رئیسی چگونه عملکردی از خود برجای میگذارد.
پایان دولتها؛ بدرقه جامعه
نگاهی به پایان دوره ریاستجمهوری اکثر روسایجمهور و نوع اظهار نظرها نشان میدهد که چندان خوشبدرقه نشدند و روسایجمهور نیز فارغ از همه عملکردهای مثبت و منفی و دستاوردهای خود در آخر با نارضایتی و اعتراض مردم نسبت به وضع موجود در جامعه به کار خود پایان دادهاند. پایان هشت سال ریاستجمهوری مرحوم آیتا... هاشمی رفسنجانی سبب شد تا مردم به سیدمحمد خاتمی، سلام کنند؛ اما مساله همینجا تمام نشد و پس از پایان هشتساله دولت اصلاحات و با اینکه شرایط جامعه به لحاظ اقتصادی متعادل بود، اما جامعه باز هم استقبال شایان توجهی از خاتمی بهعمل نیاورد. چنانکه رئیسجمهور وقت در دانشگاه تهران گفت: «بعد از ما کسانی خواهند آمد که عمل میکنند»، اما بههر صورت جامعه به سمت گفتمان عدالت و مهرورزی احمدینژاد چرخید. هرچند که این نوع رویکرد مردم نیز پس از دو دوره به سنت مالوف به چالش کشیده شد و مردمی که باز هم به جهت شرایط اقتصادی، معیشتی و اجتماعی در مضیقه بودند در سال 92 به تدبیر و امید و کلید عقلانیت حسن روحانی روی آوردند تا شاید او بتواند شرایط مردم را سامان ببخشد. لذا گرچه روحانی و مردانش در دولت نخست توانستند این مهم را تا حدی
زیادی بر طرف کنند، اما به همان اندازه در دولت دوم به واسطه برخی مسائل همچون خروج آمریکا از برجام، تحریمها و برخی بیتدبیریها و ناکارآمدیها نتوانستند عملکرد موفقیتآمیزی را از خود به نمایش بگذارند. همین موضوع نیز سبب شد تا امروز جامعه نسبت به روحانی و دولتش چندان نگاه موفق و تحسینآمیزی نداشته باشد. طی روزهای آینده سیدابراهیم رئیسی روی کار خواهد آمد و تشکیل کابینه خواهد داد. باید دید پس از یک یا احیانا دو دوره ریاستجمهوری نوع برخورد و واکنش مردم به ریاستجمهوری رئیسی و عملکرد دولتش چگونه خواهد بود.
دولت روحانی فرصتها و چالشها
با پایان یافتن دولت روحانی؛ عملکرد دولتهای یازدهم و دوازدهم این مهم را به نمایش میگذارد که بهرغم اینکه برخی معتقدند دولت حسن روحانی عملکرد موفقی نداشته و صرفا اتلافوقت بوده، اما در کنار کمبودها، کاستیها و ناکارآمدیها دولت موفقیتها و دستاوردهایی نیز داشته که نمیتوان بهراحتی از آن گذر کرد. اگر بخواهیم دولت روحانی را عادلانه به قضاوت بنشینیم باید نقاط ضعف و قوت دولت را در کنار هم ببینیم. در نگاهی کلی چالشهای مهم دولت روحانی در چند مورد مهم و تاثیرگذار خلاصه میشود. برجام و نحوه انجام این توافق، شیوع ویروس کرونا و نوع عملکرد دولت، تحریم و تاثیرات آن بر اقتصاد ملی و وضع زندگی و معیشت مردم، عملکرد دولت در سیاست داخلی، و برخی تصمیمگیریها و فشارها به دولت باعث بروز برخی مسائل در جامعه شد. آنچه مسلم است سیاست حاکم بر دولت روحانی اعتدال، میانهروی و تعامل با دنیا بود و برهمین اساس نیز توافق برجام را میتوان بهعنوان یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار در دولت روحانی در نظر گرفت. از اینرو علت موفقیت یا عدمموفقیت دولت روحانی را میتوان در دو بعد داخلی و خارجی بررسی کرد. در بعد خارجی با وجود دیپلمات
کارکشته و سیاستمدار باهوشی چون محمدجواد ظریف که توانست با هنر دیپلماسی خود برجام را به توافقی مهم در جهان برای ایران به ثبت برساند، اما برخی تحولات پیرامون این توافق مثل بدعهدی طرفهای برجام و در نهایت خروج آمریکا از این توافق و وضع تحریمها باعث شد تا روحانی نتواند از این توافق و مواهب آن به نحو شایسته بهره ببرد. در بحث ویروس کرونا و مدیریت آن دولت روحانی هرچند فعالیتهای زیادی داشت، اما بهجای رفع و کنترل این بیماری به سمت مدیریت آن رفت و به جای آنکه توان خود را بر واکسیناسیون قرار دهد، تمام عزم خود را بر تولید داخل گذاشت. هرچند که بد قولی کشورهای دیگر در فروش واکسن به ایران نیز در این مساله موثر بود. از طرفی با خروج آمریکا از برجام و وضع تحریمهای فلجکننده اقتصاد ایران بسیار تحتالشعاع قرار گرفت و حتی در مقاطعی نفت ایران در کمترین میزان ممکن به فروش رسید که تاثیر آن بر وضع زندگی و معیشت مردم نیز بهصورت محسوسی نمایان شد. هرچند که به قرائت بسیاری از کارشناسان شاید این عملکرد نه مطلوب اما مناسب روحانی و مردانش در دولت بود که توانستند با این فشار تحریمها و محدودیتها بتوانند کشور را در همین حد نگه
دارند و از وقع شرایطی به مراتب بدتر جلوگیری کنند. البته اینکه دولت در همین شرایط نیز افتتاحهایی عمرانی خود را در پنجشنبهها داشت، از نقاط مثبتی است که به هر صورت باید دیده شود. هرچند این انتقاد نیز وارد است که در حوزه اقتصادی برخی مدیران ناکارآمد و تصمیمگیریهای نابهجا نیز بر شرایط جامعه تاثیرگذار بود و از طرفی دولت روحانی در سیاست داخلی نیز عملکردی خنثی داشت؛ چراکه چه در انتصابات خود چندان درست و موفق عمل کرد و چه در مسائل و تصمیمگیریهای کلان درست و بهموقع تصمیم اتخاذ کرد که باعث نارضایتی مردم نشود. ماجرای افزایش قیمت بنزین و تحولات و ناآرامیهای پس از آن از همین موارد است که با درایت دولت میتوانست حل و فصل شود. البته در کنار همه اینها از فشار دلواپسان، تندروها، دولت در سایه و نهادهای تصمیمگیر موازی که مانع از انجام درست برنامهها و اهداف دولت بودند نیز نباید بهراحتی گذشت. به هر صورت دولت روحانی با خوب و بدش رفت و شاید همانطور که امروز از وضع خوب مردم در دولت اصلاحات سخن میگویند شاید روزی هم از وضع مردم در دولت روحانی و خدمات آن به کشور سخنها گفته شود.
به زودی نقاطقوت بیشتر دیده میشود
یک فعال سیاسی اصلاحطلب درخصوص پایان دولت روحانی اظهار داشت: آقای روحانی خسته نباشید. در طول هشت سال گذشته بنا به وظیفه، خیلی از ماها انتقادات زیاد وگاهی گزندهای کردهایم. هنوز هم میگویم کاش بهتر رفتار میکردید. بهخصوص در مورد حقوق مردم و... اما مردم ناسپاسی هم نیستیم. سیدمحمدعلی ابطحی گفت: روز رفتن، روز تشکر است و نه گلایه. یادمان نمیرود هر چه بلا بود بر این دولت نازل شد. بلاهای بزرگی مثل ترامپ، تحریم، کرونا، سیل، بیآبی، شلیک به هواپیمای اکراینی، مینهای داخلی، فحاشیهای بینظیر در تاریخ ادبیات به شما و دولتتان و رویارویی با تندروهای خارجی و داخلی که بدجور به هم رسیده بودند. وی تصریح کرد: آقای روحانی بهرغم همه اشکالات و مشکلات، دلآزرده نروید. بهزودی نقاط قوت شما بیشتر دیده میشود.
