بدون شک این پروژه که فرایند ساخت آن به طور رسمی از سال ۹۷ شروع شد استراتژیکترین و بزرگترین پروژه دولت یازدهم و دوازدهم است که با دور زدن تنگه استراتژیک هرمز زمینه افزایش چانه زنی و تحقق افزایش فروش نفت خام را فراهم میآورد. سیروس تالاری، رئیس هیات مدیره فعلی انجمن استصنا (انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران) در این باره به «آرمانملی» گفت: «واقعیت این است که این خط لوله ۳ خاصیت راهبردی برای کشور دارد، خاصیت راهبردی اول آن این است که به هر حال ما برای انتقال نفتمان به مبدا صادرات الزاما نیاز است که وابستگی ۱۰۰ درصدی به تنگه هرمز نداشته باشیم. تنگه هرمز به دلیل بحث استراتژیک، ژئوپلتیک و ژئواکونومیک آن نقطهای است که محل فشار ملی کشور است.» او ادامه داد: «به هر صورت بارها هم این تهدیدها را داشتهایم، پس بنابراین اولین ویژگی راهبردی این موضوع همین است که از وابستگی ۱۰۰ درصدی برای صادرات نفت از تنگه هرمز رهایی مییابیم. خاصیت دوم راهبردی این است که ظرفیت صادرات افزایش می یابد، فرض کنید الان ظرفیت صادرات ۳ میلیون بشکه از طریق تنگه هرمز است؛ این خط لوله باعث می شود اگر زمانی بخواهیم صادرات را تا ۵ یا ۶
میلیون بشکه در روز برسانیم این امکان فراهم باشد.» تالاری افزود: «سومین خاصیت راهبردی این است که کسانی که نفت ما را میخرند به آرامش خاطر و اطمینان بیشتری میرسند. یعنی بحث سیاسی بودن تنگه هرمز برای آنها دغدغه نخواهد بود، بنابراین در خریداران ما هم آرامش و اعتماد و اطمینان را به وجود می آورد. اجرای این خط لوله یکی از الزامات امنیت ملی ما بوده و امنیت ملی کشورمان را بالا برده است.»
توسعه شهرها در کنار این خط لوله
رئیس هیات مدیره فعلی انجمن استصنا درباره اینکه احداث و بهره برداری از خط لوله چه تاثیری در توسعه مناطق درگیر این خط لوله دارد، توضیح داد: «به هر صورت این موضوع جزو هدف اصلی نیست ولی به هر صورت زمانیکه امکانی را از مسیر عبور می دهید، اگر جغرافیای اقتصادی آن مسیر به گونهای باشد که به واسطه این امکان بتواند بهواسطه این امکان از بالقوه به بالفعل تبدیل شود، قطعا اثرگذار است.» وی ادامه داد: «بهعنوان مثال فرض کنید در این مسیری که خط لوله عبور داده شده ظرفیت احداث پالایشگاه ۲۰۰ هزار بشکهای داشته باشد، وقتی خط لوله از کنار آن عبور می کند، پالایشگاه میتواند خوراک خود را از این خط لوله بگیرد، به هر صورت وقتی امکانی را از مسیر عبور می دهید اگر آن مسیر ظرفیتهای اقتصادی بالقوه داشته باشد، میتواند با این امکان به بالفعل تبدیل شود.» تالاری اضافه کرد: «احداث اتوبان نیازمند صدها خدمات در کنار آن است، بنابراین میبینید در کنار این اتوبان ظرفیت اشتغالزایی و ثروت آوری اقتصادی برای بسیاری از ذینفعان ایجاد میشود. به طور کلی اگر در مسیر عبور خط لوله ظرفیت اقتصادی ای وجود داشته باشد که بتواند با نفت خام آن را احیا کرد،
حتما مورد بهره برداری قرار میگیرد.»
باید صادرات را به حداکثر رساند
تالاری در پاسخ به این سوال که آیا در کنار احداث این خط لوله امکاناتی برای استفاده حداکثری از ظرفیت خط لوله برای صادرات نفت وجود دارد یا نه اضافه کرد: «واقعیت این است که ما اگر نداریم هیچ راهی برای ما باقی نمیماند که ظرفیت صادراتمان را در حوزه نفت خام به حداکثر برسانیم. همه این موضوع را میدانند دنیا به شدت به سمت استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر به جای انرژیهای فسیلی روی آورده است، تئوریهایی هم هست که میگوید تا سال ۲۰۳۰ تا حد زیادی انرژی فسیلی جایگزین میشود و تا سال ۲۰۵۰ وابستگی بشر انرژیهای فسیلی به حداقل میرسد.» او ادامه داد: «مایی که این همه نفت در کشور داریم اگر نخواهیم ظرفیت صادرات مان را به حداکثر برسانیم قطعا و یقینا این ثروت بلااستفاده باقی خواهد ماند. بهعنوان مثال زغالسنگ، الان معادل البرز مرکزی ما دنیای زغال سنگ است ولی چه کسی الان سراغ زغال سنگ را میگیرد؟ زغال سنگ زیر زمین دفن و رها شده است. زمانی در منطقه سوادکوه تمدنی برای بهرهبرداری از زغال سنگ وجود داشت همین تمدنی که الان در مناطق نفتخیز داریم. زغالسنگ فلسفه وجودی خود را به عنوان یک منبع انرژی از دست داد و آن تمدن هم از بین رفت.»
تالاری تاکید کرد: «اگر ۲۰ سال پیش به منطقه میرفتید جنبوجوش عجیبی در این منطقه وجود داشت ولی الان تمام کارگاهها و مراکز بهرهبرداری زغال سنگ به مخروبه تبدیل شدهاند، اگر نفت را هم استخراج نکنیم و فروشی سی ساله دیگر همین بلا سر نفت خواهد آمد.»
جاماندن از کاروان توسعه جهانی
رئیس هیات مدیره فعلی انجمن استصنا افزود: «پس باید توسعه استخراج و صادرات نفت را انجام بدهیم و زیرساختهایمان را هم تقویت کنیم؛ باید نفت بفروشیم و با استعدادهای بینهایتی که در کشور داریم دنبال انرژیهای جایگزین باشیم. اگر این کار را نکنیم حتما از کاروان توسعه جهانی عقب خواهیم ماند و چارهای جز این نداریم.» او در پاسخ به این پرسش که در کنار احداث این خط لوله و افزایش ظرفیت صادرات نقش تحریم ها را چطور میبینید، ادامه داد: «زمانیکه خط لوله احداث میشود امکان صادرات را برای حتی روزی ۸ میلیون بشکه نفت فراهم میکند، اما اینکه تا چه اندازه تحریمها منازعات منطقهای و بینالمللی مانع این موضوع شود فرض من بر این است که قرار نیست تا ابدالدهر درگیر منازعات باشیم و زمانی این منازعات باید فروکش کند. وقتی منازعات درازمدت و چالشی میشود ظرفیتهای ما را به فرسودگی میکشاند.» تالاری افزود: «به هر حال یک زمانی این منازعات به یک شکلی پایان خواهد یافت و امیدوارم به شکلی مدیریت شود که ظرفیتهای ما را افزایش بدهد.»