ممنوعیت واردات؛‌ چراغ سبز انحصار

واردات در اصل باید برای تامین کالاهایی صورت بگیرد که در کشور امکان تولید آن وجود ندارد یا تولید آن هزینه‌بر است، نه برای کالاهایی که در صورت اختصاص همان ارزها به تولید ملی می‌تواند شکوفا شود. به‌هرحال واردات هم بخشی از اقتصاد و تجارت کشور است و باید با ضابطه انجام شود. بارهاوبارها در مقاطع زمانی مختلف تصمیمات اشتباه مسئولان برای ممنوعیت واردات یا آزادسازی واردات باعث زمین خوردن تولید و رانت و فساد شده است و زیان همه اینها را هم مردم پرداخت کرده‌اند. عباس‌ آرگون، عضو اتاق بازرگانی ایران در همین رابطه به «آرمان‌ملی» گفت: «مهمترین بحث این است که باید اطلاعات روشن و درستی در رابطه با توانمندی و قابلیت‌های داخلی داشته باشیم تا بتوانیم براساس آن برنامه‌ریزی کنیم که الان درمورد بسیاری از کالاها اینگونه نیست. ممنوعیت واردات باعث ایجاد و شدت انحصار می‌شود که در این صورت زمینه‌ای برای رشد و رقابت بین تولیدکننده‌ها وجود نخواهد داشت و کیفیت کالاها نیز در این بازار محصور شده، کاهش می‌یابد.»‌ او ادامه داد: «از طرفی در خیلی از کالاها تولید داخلی را داریم ولی میزان تولیدات کفاف نیاز کشور را نمی‌دهد و به همین دلیل اول بدانیم چه میزان نیاز، چه میزان کالا تامین و چه میزان کسری در کشور وجود دارد که باید از محل واردات تامین شود. اینکه بدون این اطلاعات و به‌صورت خلع‌الساعه واردات محدود یا صادرات برای تامین نیاز داخلی ممنوع شود به تولید آسیب می‌زند.» آرگون تصریح کرد: «بخش عمده‌ای از مواداولیه‌ای که وارد کشور می‌شود نیاز تولید است به‌ویژه در سال‌های اخیری که ورود کالای مصرفی کمتر شده و کالاهای واسطه‌ای و مواداولیه جای آن را گرفته است. به همین دلیل باید با شناخت و برنامه‌ریزی این اقدامات صورت بگیرد نه اینکه یکباره این کار انجام شود چراکه واردکننده و فعال اقتصادی‌ای که در این حوزه برنامه‌ریزی و فعالیت می‌کند دچار ضرروزیان می‌شود و با ایجاد انحصار رقابت هم از بین می‌رود.»

بهای کم و کیفیت بالا

عضو اتاق بازرگانی ایران افزود: «تولیدکنندگان باید کالای ایرانی را با استانداردهای روز دنیا و بهای تمام‌شده مناسب و کیفیت بالا تولید کنند به همین دلیل باید هم زمینه واردات فراهم شود و هم از تولید داخلی حمایت شود. به‌عنوان مثال در حوزه خودروسازی آیا کیفیت لازم و استانداردهای لازم رعایت می‌شود؟ جواب خیر است؛ چرا که در حال حاضر این صنعت در انحصار فعالیت می‌کند از آن طرف نیاز مشتری را هم برآورده نمی‌کنند.» او ادامه داد: «برخی از مواقع مانند دو؛ سه سال اخیر که کشور درگیر جنگ اقتصادی تمام عیار بوده باید مورد توجه قرار بگیرد ولی در شرایط عادی هم باید واردات و هم صادرات را داشته باشیم و هم امکان رقابت را برای تولیدکننده فراهم کنیم تا این احساس برای تولیدکننده داخلی ایجاد نشود که انحصار شد می‌تواند کالا را با کیفیت پایین بفروشد و خودش تعیین‌کننده قیمت باشد. بهترین حالت این است که قیمت‌گذاری در مکانیزم بازار صورت بگیرد و مشتری بتواند متناسب با هزینه‌ای که پرداخت می‌کند از کیفیت لازم برخوردار شود و حقوق مشتری باید لحاظ کند.» آرگون در پاسخ به این سوال که کیفیت مدیریت واردات در سال‌های گذشته را چطور ارزیابی می‌کنید،‌ توضیح داد: «در یکی دو سال اخیر شرایط خاصی در کشور حاکم شد و به‌دلیل تحریم‌هایی که علیه ایران از سوی آمریکا اعمال شد، کشور را از وضعیت عادی خودش خارج کرد. در سال‌های قبل‌تر هم مدیریت مناسبی صورت نگرفت که سرکوب نرخ ارز از جمله این دلایل است. در این شرایط به‌دلیل اختلاف قیمت نرخ ارز دستوری با نرخ ارز واقعی تولیدکننده داخلی توان کار نداشت و واردات توجیح پیدا می‌کرد و بیشتر کالاها وارد می‌شد و عملا تولید داخلی آسیب دید.»

مدیریت دستوری نرخ ارز

این فعال اقتصادی اضافه کرد: «به همین دلیل باید همه جوانب کار را ببینیم و بسنجیم و متناسب با آن نرخ ارز، تورم و... را لحاظ کنیم تا با یک برنامه مشخص واردات و صادرات را مدیریت کنیم.» آرگون با بیان اینکه محدودسازی نرخ ارز در سال‌های قبل مشکلات زیادی را به‌وجود آورد؛ تصریح کرد: «از سال 93 تا 97 نرخ ارز در محدوده 3500 تا 4000 تومان بود درصورتیکه تورم زیادی در کشور داشتیم و اگر نرخ ارز با تورم حرکت می‌کرد نرخ ارز به حدود 10هزارتومان می‌رسید ولی چون اجازه افزایش نرخ ارز داده نشد تولید آسیب دید و واردات توجیح بیشتری پیدا کرد.» او در جواب به این سوال که با ممنوعیت واردات در بخش‌هایی دچار کمبود می‌شویم چطور باید این بخش‌ها را اصلاح کرد، گفت: «به فراخور ممنوعیت واردات کالایی، باید تولید داخلی آن کالا را تقویت کنیم. نباید با ممنوعیت واردات کیفیت تولید داخلی را از بین برد. به همین دلیل باید تولید داخلی تقویت و حمایت شود و پول‌ها به‌سمت بنگاه‌های تولیدی و بخش‌های مولد اقتصادی بیاید و نرخ تامین مالی بنگاه‌ها کاهش پیدا کند و نظارت درستی بر کیفیت و استاندارد این کالاها انجام شود و از آن محدودیت‌های وارداتی صورت بگیرد.» عضو اتاق بارزگانی ایران ادامه داد: «همه کشورها علاقه به مصرف تولیدات خود دارند به‌شرطی که از کیفیت لازم و قیمت مناسب برخوردار باشد نه اینکه تولید داخلی با هر قیمتی که تولیدکننده خواست به‌دست مشتری و مصرف‌کننده داخلی برسد چراکه این ظلم است. مردم باید در قبال هزینه‌ای که صرف می‌کنند کالای با کیفیت دریافت کنند و حق آنهاست و در اینصورت واردات می‌تواند کمک‌کننده باشد. واردات مکمل توسعه اقتصادی است از این جهت که در دوران کمبود کالا می‌تواند بازار را به تعادل برساند و مواداولیه یا کالاهای اساسی مورد نیاز مردم را تامین کند. البته که اولویت حمایت از تولید ملی باید باشد ولی در زمانیکه واردات ارزان‌تر از تولید باشد نیازی به تولید نیست ضمن اینکه این اقدام می‌تواند به حفظ منابع داخلی کمک کند.»