صدای انفجارِ احساس امنیت

وقتی در وسط پایتخــت ایــران، صدای انفجاری مهیب تا کیلومتر‌ها آن‌ طرف‌تر شنیده می‌شود و پس از ساعت‌ها هیچ دلیلی برای چرایی یا عوامل این صدا، از سوی مسئولان بیان نمی‌شود، بدون تردید این حادثه قلب اعتماد عمومی و احساس امنیت جامعه را نشانه گرفته و می‌تواند مهمترین آسیبِ صدای انفجار بامداد شنبه باشد. شاید این علامت سوال بزرگ که از روز گذشته در ذهن مردم ایجاد شده را بتوان در کنار سوالاتی از قبیل منشاء بوی بد یا صدای آژیر قرمز در غرب تهران گذاشت که هنوز دلیلی برای بروز آنها بیان نشده و شاید این صدای مهیب و ترسناک باردیگر مانند بوی بد تهران بدون هیچ دلیل منطقی، در اقصی نقاط پایتخت شنیده شود. بر کسی پوشیده نیست که کشور ما امنیت دارد، ولی احساس امنیت در اکثر حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی پایین است. این نوع اتفاقات با سوالات بی پاسخ مردم نیز به کاهش احساس امنیت دامن می‌زند. به فرض آنکه مسئولان درباره وقوع این حادثه چند روز بعد توضیح بدهند، اما از آنجا که بی‌اعتمادی در جامعه وجود دارد و تجربه جامعه و گذر زمان نشان داده که دلیل اتفاقات با گفته مسئولان متفاوت است، مردم کمتر حرف راست و درست را باور می‌کنند، همان‌طور که در حادثه نطنز نیز این امر را شاهد بودیم. وقتی احساس ناامنی در جامعه وجود داشته باشد، اثرات سوء اقتصادی، سیاسی، روحی و روانی، امنیت خاطر و فرهنگی به‌دنبال دارد و موجب کاهش سرمایه‌های اجتماعی می‌شود. مثلا نبود احساس امنیت در بازدهی کار کارمندان دولت و کاسبان نقش منفی دارد. همان‌طور که جامعه شناسان بزرگ دنیا، امنیت اجتماعی را به عنوان یکی از مهمترین و اصلی‌ترین نیازهای جوامع و هر فردی معرفی کرده‌اند و احساس امنیت را همرده با نیازهای اولیه انسان همچون تغذیه، آب و بهداشت می‌دانند. آنها براین باورند که نبود احساس امنیت، سلامت جسمی افراد را به‌خطر می‌اندازد. با نگاهی به حادثه بامداد شنبه، صدای انفجاری که از پارک ملت، چسبیده به صدا و سیما شنیده شد و باعث گردید که رسانه ملی لحظاتی پس از این حادثه که کنار ساختمان خود رخ داده، از تصاویر آرشیوی کانال‌های خبری در شبکه‌های اجتماعی، فیلم‌های انفجار را از تلویزیون پخش کند و سپس ده‌ها ماشین آتش‌نشانی به استنادِ خبر صدا و سیما به شمال تهران سرازیر شدند، نشان می‌دهد در بی‌اطلاعی مسئولان، تا چه اندازه آنها در زمان وقوع حادثه سردرگم هستند. صدا آژیر چندین آمبولانس (پس از صدا انفجار مهیب) موجب هراس مردم می‌شود و سپس مسئولان می‌گویند هیچ اتفاقی رخ نداده و اصلا موضوع خاصی نیست، آیا از مردم عادی انتظار باور دارید؟ مسببان این حادثه، مسئولان را خوب شناخته‌اند و با ایجاد یک صدا، توانسته‌اند به افزایش بی‌اعتمادی دامن بزنند، امری که به لحاظ سیاسی به ضرر دولت است، چون خیلی‌ها معتقدند که اینگونه حوادث پنهان می‌شود. نمونه بارز این اتفاق را می‌توان در به صدا درآمدن آژیر قرمز بدون اطلاع قبلی در غرب تهران مثال زد و پس از اینکه هزاران شایعه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، مسئولان گفتند که آزمایش بوده و برخی دیگر نیز اعلام کردند که بارش باران سبب شده سیم‌ها اتصالی کنند و آژیر قرمز که در مواقع بحرانی فقط باید به صدا دربیاید، زده شده، در حالی‌که کمتر فردی این گفته‌ها را باور کرد و بدون تردید در حادثه شنبه شب نیز همین رویه تکرار خواهد شد.