مخبر معاون اول؛ علی‌عسگری رئیس دفتر؟

آرمان ملی- حمید شجاعی: معمولا پس از پایان انتخابات ریاست‌جمهوری و مشخص شدن کاندیدای پیروز نخستین چیزی که به اذهان جامعه خطور می‌کند چگونگی آرایش و چینش کابینه دولت بعد است؛ امری که با تغییر دولت‌ها به روال عادی و طبیعی وجود دارد. در این میان پیروزی سید‌ابراهیم رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری نیز باعث شده گمانه‌زنی‌های بسیاری نسبت به افراد حاضر در دولت بعدی و کابینه وی صورت پذیرد. چنانکه از فردای پیروزی رئیسی اصولگرایان با شادی بی‌حد و حصر آغاز دولت اصولگرایان را وعده‌ دادند و برای خود نیز لیست‌های متنوع و متفاوتی از کابینه رئیسی را منتشر کردند که بیش از آنکه به واقعیت نزدیک باشد بیشتر به علایق و مکنونات قلبی اصولگرایان نزدیک بود. البته صحبت‌های رئیس‌جمهور منتخب در نخستین نشست خبری در خصوص کابینه دولت سیزدهم به نحوی آب پاکی را روی دستان اصولگرایان تمامیت‌خواه، که دولت رئیسی را از صدر تا ذیل برای خود تصور می‌کردند، ریخت. جایی که رئیسی گفت: «‌‌من مستقل وارد میدان شده‌ام و از همه گروه‌ها و احزاب که از من حمایت کردند، سپاسگزارم. اما برای تشکیل دولت فقط وامدار ملت خواهم بود. نگاهم انقلابی بودن، کارآمد بودن، مردمدار بودن و... است.» هر چند رئیسی از ابتدای انتخاب تا‌کنون بنای انتخاب نفرات در دولت خود را بر شایسته‌سالاری نیز گذاشته است. همین مساله نیز باعث شده برخی جریانات تندرو اصولگرا هر دم نسخه‌هایی برای کابینه بعدی بپیچند و به عبارتی بخواهند افکار و منویات خود را بر روح حاکم بر دولت غلبه دهند. هر چند به اذعان برخی از اصولگرایان مثل ناصر ایمانی «رئیسی وامدار هیچ جریانی حتی اصولگرایان هم نیست، چه برسد به جبهه پایداری.» این در حالی است که شنیده می‌شود چندی از نمایندگان مجلس در حال بستن چمدان‌های خود برای حضور در دولت آینده و کابینه رئیسی هستند. در نهایت باید دید که رئیس‌جمهور منتخب چه نفراتی را برای حضور در کابینه سیزدهم برخواهند گزید. البته تا زمان معرفی کابینه گمانه‌زنی‌ها به قوت خود باقی خواهد بود.

گزینه معاون اولی

در همه دولت‌‌ها مناصبی هستند که بیش از دیگر پست‌ها به چشم می‌آیند و به عبارتی نوع نگاه کابینه را مشخص می‌کنند. یکی از مهمترین این مناصب پست معاون اولی رئیس‌جمهور است. برای تصدی این پست در دولت رئیسی نیز تاکنون برخی چهره‌ها مطرح بوده‌اند. از احتمال حضور سعید جلیلی به عنوان معاون اول رئیس‌جمهور تا علی نیکزاد و‌... . اما طی روزهای گذشته نفرات دیگری نیز مطرح شده‌اند که بازار گمانه‌زنی را داغ‌تر از همیشه کرده است. آنطور که نامه نیوز آورده است: در میان گمانه‌زنی‌های متفاوت حضور محمد مخبر‌دزفولی، رئیس کنونی ستاد فرمان اجرایی امام در جایگاه معاون اولی سیدابراهیم رئیسی قطعی به نظر می‌رسد» به نظر می‌رسد این انتخاب پیام روشنی به جامعه می‌دهد که دولتمردان آینده قرار است چگونه رویکردی در اداره کشور از خود نشان دهند. آنطور که گفته می‌شود مردان رئیسی حضور در میدان را به پشت میز‌نشینی ترجیح می‌دهند که باید دید این مساله در عمل چگونه به معرض نمایش گذاشته خواهد شد. معاون اولی رئیس‌جمهوری مسئولیتی است که در بازنگری قانون اساسی جایگزین نخست‌وزیری شد؛ جایگاهی که وظایف آن در عمل گسترده و سنگین‌تر از مفادی است که قوانین آن را برمی‌شمرد و در موقعیت‌های حساس و استثنایی کشور ماهیتی کلیدی و محوری می‌یابد. معاون اولی پست حساسی است که در صورت غیبت رئیس‌جمهور بیش از دو ماه به دلیل فوت، عزل، استعفا، یا بیماری به طور خودکار تا برگزاری انتخابات زودهنگام همه وظایف رئیس‌جمهور را در اختیار خواهد گرفت. تا‌کنون طی بیش از سه دهه 6 نفر عهده‌دار معاونت رئیس‌جمهوری شده‌اند که بیشترین دوره متعلق به «حسن حبیبی» با 12 سال و کمترین آن «اسفندیار رحیم‌مشایی» به مدت تنها یک هفته بوده است. محمد‌رضا عارف، پرویز داوودی، محمد‌رضا رحیمی و اسحاق جهانگیری سایر افرادی بوده‌اند که در پست معاون اولی به فعالیت پرداخته‌اند. حال باید دید که محمد مخبر، هفتمین معاون اول ریاست‌جمهوری خواهد بود یا باز هم شخص دیگری مطرح می‌شود. مخبر پیش از این‌ در معاونت بازرگانی و حمل‌و‌نقل بنیاد مستضعفان‌، ریاست هیات مدیره بانک سینا، معاونت استانداری خوزستان فعالیت داشته‌ و حضور پر‌رنگ و موثری از خود در بنیاد برکت به جای گذاشته است. محمد مخبر در حال حاضر‌ رئیس ستاد اجرایی فرمان امام است و پیش از آن در سمت معاون اجرایی و مدیر عامل شرکت مخابرات خوزستان و مدیر عامل شرکت مخابرات دزفول مشغول بوده است.

جایگزین واعظی

یکی دیگر از گمانه‌زنی‌های کابینه‌ای دولت رئیسی حول‌محور پست معاون‌اولی رئیس‌جمهور می‌گردد. جایی که شاید تا 4 سال پیش در دولت‌ها چندان اهمیت و ارج و قربی نداشت و بیشتر سمتی داخلی در نهاد ریاست‌جمهوری به شما می‌رفت. هر چند برخی تحرکات محمد‌علی ابطحی در سمت رئیس دفتری سید‌محمد خاتمی یا اسفندیار رحیم‌مشایی در ریاست دفتر احمدی‌نژاد بعضا نگاه‌ها را به سمت دفتر رئیس‌جمهور می‌برد؛ اما از دولت دوم روحانی به بعد این پست قدر و مرتب دیگری یافته است. چنانکه عملکرد محمود واعظی در دولت باعث شده بسیاری او را نه صرفا رئیس دفتر رئیس‌جمهور که چهر‌ه‌ای تصمیم‌گیر بدانند. چنانکه در دولت دوم روحانی به وضوح شاهد بودیم که حوزه عملکردی واعظی چنان گسترش یافته که اساسا نقش معاون اولی اسحاق جهانگیری کمرنگ‌تر از گذشته شده و در این موضوع حتی گلایه‌های وی را نیز در مقاطعی شاهد بوده‌ایم. حال به نظر می‌رسد که جایگزین واعظی قرار است‌ از جایی غیر از تشکیلات سیاسی و حزبی بیاید. آنطور که نامه نیوز خبر داده و بر اساس شننیده‌ها رئیسی این جایگاه را به عبدالعلی علی‌عسگری رئیس فعلی سازمان صداو‌سیما خواهد بخشید. حال باید دید این گمانه‌زنی تا چه حد درست از آب در‌خواهد آمد و علی‌عسگری از ساختمان شیشه‌ای جام‌جم به پاستور خواهد رفت یا رئیسی شخص دیگری را به ریاست دفتر خود برخواهد گزید.