رمان به روایت رماننویسان
در دنیای ادبیات، کتابهای بسیاری است که میتوانیم از آنها بیاموزیم؛ کتابهایی که بسیاری از آنها به فارسی هم ترجمه شده، از جمله «رمان به روایت رماننویسان» نوشته میریام آلوت، که علیمحمد حقشناس آن را ترجمه کرده و نشر مرکز هم آن را چاپ کرده است. میریام آلوت (2010-2010) استاد ادبیات انگلیسی، در این کتاب تصویری روشن از رمان و رماننویس به ما میدهد.
در اين كتاب نظرها و ديدگاههاي كساني را درباره رمان ميخوانيم كه هر كدام خود يك يا چند رمان از برجستهترين شاهكارهاي ماندني ادبيات جهان را خلق كردهاند، و موفقيت جاودانه آثارشان ميتواند گواه اعتبار نظر و ديدگاهشان باشد. آنان از بيرون با عالم رماننويسي ننگريستهاند، بلكه تجربهها و درسهايي را ميآموزند كه تبلور خلاقيت و تلاش مستقيم و عملي آنان در اين عرصه است. كتاب ذهن خواننده را در قفس هيچ نظريه خاصي زنداني نميكند، بلكه او را بيواسطه با آراء و اقوال گوناگون و متفاوت رماننويسان بزرگ آشنا ميكند. نويسنده كتاب اين آراء و اقوال بر حسب موضوع دستهبندي كرده و بر هر يك مدخلي افزوده كه به مقايسه ديدگاههاي مختلف در هر زمينه و پيجويي مراحل تحول آنها ميپردازد.
کتاب شامل حرفها و نظرهای شمار بزرگی از رماننویسان طراز اول جهان درباره طرز رمان و جنبههای گونان آن است. نویسنده این کتاب هیچ به گِردِ نظرپردازی و درباره هنری نگردیده که در فضای آن بسا که هرگز قلم نزده است، بلکه دامن همت به کمر زده و به کنکاش و جستوجویی طولانی ولی ثمربخش در عرصه آثاری پرداخته است که زاده طبع و تخیل تواناترین و بلندآوازهترین رماننویسان جهان غرب، طی قرنهای هجدهم تا بیستم یعنی از آغاز پیداش طرز رمان تا زمان ما محسوب میشود. در این جستوجو نویسنده توانسته است انبوه چشمگیری از اقوال و آرای رماننویسان را درباره هنرشان و چندوچون آن هنر فراهم آورد و آنهمه را عینا در این کتاب فراروی خواننده قرار دهد.
هنر نویسندگی
کارلوس فوئنتس، نویسنده و رماننویس شهیر مکزیکی، در نامهای به میلان کوندرا، نویسنده و رماننویس سرشناس چک مینویسد که دنیای ما، بدون وجود رمان، دنیای پستی خواهد بود و چنین دنیایی، همیشه، در برابر فشار دستگاه قدرت، مقاومت خود را از دست خواهد داد و از آنجا که قدرت سیاسی همیشه تمایل به مطلقگرایی دارد، در جایی به این هدف خود دست نمییابد که از طریق آفرینشهای هنری ـ و از جمله رمان ـ چنین اجازهای از دست او گرفته شود.» به اعتبار همین سخن است که باید گفت چرا باید رمان خواند یا رمان نوشت.
کتاب «هنر نویسندگی» تصویری از جهان ادبیات در گفتوگو با خالقان آن است: از بورخس نویسنده آرژانیتی گرفته تا نادین گوردیمر نویسنده نوبلیست آفریقایی. این کتاب را مجید روشنگر ترجمه و نشر مروارید منتشر کرده است.بیشتر خبرگان و دستاندرکاران هنر نویسندگی عقیده دارند که شرط اول نویسندگی داشتن نوعی قریحه ذاتی و فطری است. مثل موهبتی که مثلا یک آوازهخوان خوشصدا از آن بهرهمند است. اما با وجود این، فقط داشتن استعداد طبیعی به تنهایی کافی نیست و چنین استعدادی نیازمند تعلیم و آموزش است تا پرورده شود. از این رو کتاب «هنر نویسندگی» میتواند در پرورش و بارآوری استعدادهای آن دسته از کسانی که مشتاق نوشتن و آماده شکوفایی هستند، ابزاری مفید به حساب آید.
این کتاب دربرگیرنده گفتوگوها، مقالهها و نامههای نویسندگانی است که در خلال آنها، حرفهای تازه و برداشتهای آموزنده و همچنین تجربههای زندگی درباره هنر نویسندگی به وفور آمده است. درواقع این اثر، کلیدی است که خواننده با آن درهای بسیاری را باز میکند و در فضای ذهن نویسندگان، جهان تجربهها و اندیشهها و آموختههای آنان آشنا میشود. از ویژگی های این اثر ارزشمند، میتوان به تازهبودن آرا و نظریههای ارائهشده از سوی نویسندگانی اشاره کرد که تقریبا همگی از شخصیتهای بزرگ ادبی یکی دو دهه اخیر هستند و مخاطبان از این طریق با جریانهای مدرن آرای ادبی در عالم نویسندگی و شیوهها و شگردهـــای تــــازه رماننویسی از طریق برخورد مستقیــــم با تجربههای این نویسندگــــان آشنا میشوند.