باید واقعیت را به بیننده گفت

مهران مدیری با تاکید بر اصل «احترام به مخاطب»، درباره اظهارات بحث‌برانگیزش درباره کپی‌بودن سری جدید «دورهمی»، توضیح داد: در جهانی زندگی می‌کنیم که شما به‌هرچه استناد کنید، کمتر از دو دقیقه می‌توان اصلش را درآورد؛ بنابراین باید به بیننده احترام گذاشت و باید واقعیت را به بیننده گفت. این بازیگر و کارگردان شامگاه جمعه مهمان برنامه «پرانتزباز» رادیو بود و توضیحاتی را درباره پارامترهای خلق شخصیت‌های ماندگار نمایشی مطرح کرد. او همچنین با دفاع از «دورهمی» شبکه نسیم، درباره این برنامه گفت: در کنار سریال‌هایی که ساختم، اما آنچه مرا به مردم نزدیکتر کرد، «دورهمی» بود. به این دلیل که در این برنامه مسائل روز فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مطرح می‌شد و به همین دلیل احساس کردم به مردم نزدیکتر شدم؛ بنابراین سعی کردم بیشتر حرف‌های مردم را بزنم و منعکس‌کننده صدای آنها باشم. در ابتدای این گفت‌وگو، مجید واشقانی، مجری با اشاره به پرسش معروف «دورهمی» مبنی بر اینکه «آیا تا به حال عاشق شده‌اید» این سوال را به طنز از خود مهران مدیری پرسید که مجری «دورهمی» هم متقابلا با پاسخی طنز، جواب آن را به زمان دیگری موکول کرد. مجید واشقانی سپس با یادآوری حضورش به‌عنوان مهمان در برنامه «دورهمی» مهران مدیری، خاطرنشان کرد: تا قبل از روزی که مهمان شما بودم، فکر می‌کردم اوج استرسی که در یک برنامه تلویزیونی داشته باشم، نهایتا ۳۰ ثانیه است، اما این استرس در «دورهمی» به ۳۰ دقیقه کشیده شد؛ و قطعا به‌دلیل حضور شما بود. مجری «پرانتزباز» سپس با در میان گذاشتن پرسش این برنامه در جمعه شب، ۱۱ تیرماه مبنی بر اینکه «برای خلق شخصیت‌هایی تاثیرگذار در مدیوم‌های مختلف و کاراکترهایی که به اصطلاح رگ‌خواب تماشاگر را بلدند، به چه پارامترهایی نیاز است؟»، منتظر پاسخ مهران مدیری شد. مدیری با تاکید بر اینکه پاسخ به این پرسش نیازمند بحث مفصلی است که شاید نتوان در یک تایم‌کوتاه آن را بازکرد، در عین حال به اختصار توضیح داد: به‌نظر شخص بنده، اگر آدم هر کاری را به درست‌ترین شکل ممکن، با وجدان و شریف انجام دهد، این اتفاق به‌خودی‌خود، محقق می‌شود. این کارگردان و بازیگر بار دیگر تاکید کرد: اگر بدون اینکه فکر کنیم برنامه‌مان می‌گیرد و مردم از آن استقبال می‌کنند، کارمان را درست انجام دهیم و تمرکز لازم را داشته باشیم، در هر کاری، حتی غیرهنری حتما دیده خواهیم شد. در این برنامه همچنین نغمه دانش‌آشتیانی، یکی از کارشناسان «پرانتزباز» مطالبی را درباره مهران مدیری و نگاه انتقادی او در ساخته‌هایش مطرح کرد و اینکه در خلق متونی که از دل آنها فیلم و سریال‌های مهران مدیری درمی‌آمدند، هرگز شخصیت‌های خنثی و یا طنزهای سخیف دیده نمی‌شد.

تلویزیون نفوذ بیشتری بر مخاطب دارد

او از مهران مدیری به‌عنوان فردی منتقد یاد کرد که می‌توانست آینده را در فضای فرهنگی و هنری پیش‌بینی کند. مجید واشقانی در ادامه، این پرسش را خطاب به مهران مدیری مطرح کرد که برای خلق شخصیت‌های ماندگار کدام مدیوم (سینما، تلویزیون و شبکه نمایش خانگی) از نگاه او راحت‌تر بوده است؟ مدیری پاسخ داد: واقعا نمی‌توان انتخاب کرد که بین مدیوم‌ها کدام راحت‌تر است؛ من زمانی در رادیو کار می‌کردم و می‌توان گفت حتی مدیوم‌هایی مانند رادیو و تئاتر، هر کدام محسنات و نفوذ خودشان را در جامعه دارند و نمی‌توان تفکیک کرد. خیلی حرف‌ها را در تئاتر با مخاطب خاص‌تر و در تلویزیون با مخاطب عام‌تر می‌توان مطرح کرد. حتی از زمانی که این پلتفرم‌های نمایش فیلم و سریال آمدند، کارهایی را می‌توان در آنجا انجام داد که در مدیوم‌های دیگر نمی‌شد. با این حال باید گفت تلویزیون نفوذ بیشتری بر مخاطب دارد و طرح این موضوع دلیلی بر ترجیح این مدیوم نیست؛ این در حقیقت اشاره به ویژگی تلویزیون است. سازنده برنامه «دورهمی» همچنین در پاسخ به پرسشی درباره «لزوم احترام به تماشاگر و قدر بییننده را دانستن» و توضیحات بحث‌برانگیزی که او به مخاطبانش درباره کپی‌بودن مسابقه «دورهمی» داده بود، چنین عنوان کرد: ما در جهانی زندگی می‌کنیم که شما به هرچه استناد کنید، کمتر از دو دقیقه می‌توان اصلش را درآورد. زمانی می‌شد ادعا کرد که این کار از خودمان است ولی در این جهانی که همه چیز باز و مشهود است، باید به بیننده احترام گذاشت و باید همه چیز را به بیننده گفت. مهران مدیری اضافه کرد: باید به بیننده توضیح داد که یک برنامه کپی است و از مخاطب خواست که حتی اگر می‌شود، اصلش را هم ببیند و اینکه ما تلاش کردیم که کپی تمیزی را دربیاریم. مگر اینکه خودمان برنامه‌ای را طراحی کرده باشیم، وگرنه چاره‌ای جز احترام به مخاطب وجود ندارد و این رفتار قطعا زیباتر است. در ادامه این برنامه علیرضا بهرامی، کارشناس «پرانتزباز» با استناد به مقاله‌ای درباره اهمیت شخصیت‌پردازی در سینما و آثار نمایشی، اینکه در آن عنوان شده بود، نحوه شخصیت‌پردازی‌ها نه تنها بر آینده سینما، بلکه بر ساحت‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جوامع نیز تاثیرگذار بوده است و همچنین با اشاره به اظهارنظری از مهران مدیری که عنوان کرده بود از میان کارگردانی، بازیگری و اجرا، بدون‌شک کارگردانی را ترجیح می‌دهد، پرسشی درباره اهمیت شخصیت‌پردازی و دلایل ضعف سینمای ایران در این حوزه را مطرح کرد. مدیری در پاسخ گفت: همان‌طور که اشاره کردید، سخت‌ترین کار در آثار نمایشی، شخصیت‌پردازی است و اینکه بتوان کاری انجام داد تا مسیر صفر تا صد یک شخصیت درست طی بشود. حتی در آثار مطرح نمایشی جهان هم می‌بینیم که صددرصد موفق نیستند و این کار سختی است. این کارگردان خاطرنشان کرد: سخت‌ترین بخش کارگردانی، شخصیت‌پردازی است که قدم اول در این راه، سناریو و فیلمنامه است و اساسا ما این مشکل را در سینمایمان داریم. به قول مسعود فراستی که می‌گوید درنیامده است، و منظور او هم همین است که شخصیت درنیامده است. ما همیشه این مشکل را در سینما و تلویزیون‌مان داریم. مریم نراقی دیگر کارشناس «پرانتزباز» هم در بخشی از این گفت‌وگو، با تاکید بر بِرندشدن مهران مدیری در کنار بحث نویسندگی و کارگردانی توسط او، تعداد این افراد با چنین قابلیت‌هایی را در کشورمان اندک خواند. در این برنامه مهران مدیری سپس با پرسش دیگری از سوی بهرامی‌ مواجه شد که با یادآوری ایفای نقش این بازیگر در فیلمی ‌مانند «دیدار» و در ادامه خلق شخصیت‌هایی برای جواد عرتی و هادی کاظمی ‌در «قهوه‌تلخ» (به‌عنوان کارگردان) و همچنین بازی در کاراکتر مسعود شصت‌چی در سریال‌های «مردهزارچهره» و «مرددوهزارچهره»، از تنوع نقش‌ها و همچنین تاثیر روانکاوانه ارتباط با مخاطب بهره برده است.

در «دورهمی» به مردم نزدیکتر شدم

مهران مدیری در پاسخ به این اظهارنظر گفت: درست می‌فرمایید؛ اینها شخصیت‌هایی هستند که مردم با آنها احساس نزدیکی کردند. در طول این سال‌ها از آیتم‌های کوتاه گرفته تا شخصیت‌های «مردهزارچهره»، «قهوه‌تلخ» و «شب‌های برره» و کارهای دیگر، شخصیت‌هایی خلق شد که مردم توانستند ارتباط نزدیکی با آنها برقرار کنند و البته بخشی از این موفقیت مدیون نویسنده‌ها و گروه سازنده است. او افزود: آنچه مرا به مردم نزدیکتر کرد، «دورهمی» بود. چراکه در این برنامه مسائل روز فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مطرح شد و احساس کردم به مردم نزدیک‌تر شدم و سعی کردم؛ بیشتر حرف‌های مردم را بزنم و منعکس‌کننده صدای آنها باشم. اگر تاثیر آن سریال‌ها، ۵۰ درصد بوده است، تاثیر «دورهمی» ۳۰ ـ ۴۰ درصد بیشتر بود. مهران مدیری با اشاره به سری جدید «دورهمی» که در قالب مسابقه اطلاعات عمومی‌ ساخته و پخش می‌شود، در این زمینه هم گفت: در مسابقه «دورهمی» سعی کردم این نزدیکی بیشتر شود؛ با هدف دیگری که آگاهی‌بخشی فرهنگی و اجتماعی است که لازمه امروز جامعه است. من این کار را خیلی دوست دارم و فکر می‌کنم خیلی مفید است و ارتباط با مردم را خاص می‌کند. فیدبک خوبی از این کار دارم؛ خیلی‌ها رفتند موسیقی کلاسیک ایرانی و خارجی را که در این مسابقه پخش شد، گوش دادند و کتاب‌هایی را خواندند که درباره آنها سوال طرح کردیم؛ اینها برای جامعه امروز ما بیش از مسائل سیاسی لازم است؛ چارکه من معتقدم مشکل ما بیشتر فرهنگی است تا سیاسی