ایران و افغانستان؛ یک تاریخ همدلی

تاریخ گواه حوزه تمدنی مشترک ایران و افغانستان و پیوندهای فرهنگی، اجتماعی و حتی خانوادگی میان دو ملت است. همچنین پیوندهای جغرافیایی مانند مرز مشترک و تالاب بین‌المللی هامون، که مظهر حیات و بالندگی مردمان ما و طبیعت به شمار می‌رود؛ پیوندی ابدی بر کره مسکون بر جای گذاشته است. زبان و ادبیات مشترک میان دو کشور سبب شده بسیاری از مبادلات فرهنگی، ادبی و علمی را بتوانیم با وجود دشواری‌ها و تلاش بدخواهان پیش بریم که شاید بارزترین نمونه آن، همزیستی میلیون‌ها مهاجر افغان در ایران بوده است؛ مهاجران عزیزی که تلاش شده برای آنان خدماتی مانند آموزش رایگان برای کودکان و بهره‌مندی از دانشگاه‌ها فراهم شود. به همین دلیل، هزاران دانشجوی افغان که برخی از آنها بعدها مسئولیت‌های دولتی را در کشور خود عهده‌دار شده‌اند، فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های ایران هستند و توانسته‌اند پیوندهای دوستی بین دو ملت را عمیق‌تر سازند. به عنوان یک دانشگاهی، بارها شاهد موفقیت این دانشجویان بوده و در جریان پایان‌نامه ارشد برخی از این جوانان عزیز، که راهنمایی آن را بر عهده داشته‌ام، توان خوب علمی و فکری آنها را دیده‌ام. دشواری‌های دانشجویان در افغانستان، احساس مسئولیت ما را در قبال آنان افزون کرده و اقدامات تروریستی‌ای که به شهادت دانشجویان می‌انجامد، برایمان بسیار ناگوار است. ایران تاکنون صدها دانشجوی افغان را بورسیه کرده تا شاید مرهمی، هرچند کوچک، بر زخم دردناک تروریسم باشد. در این میان، همکاری سازمان‌های مردم‌نهاد افغانستان و ایران از دیرباز برکات زیادی به دنبال داشته و امروز خیریه‌های ایرانی در حمایت از خانواده‌های افغان تفاوتی بین آنها و ایرانیان قائل نمی‌شوند و تلاش می‌کنند بهترین خدمات را ارائه دهند. همچنین خوشبختیم که در دوره پاندمی کرونا نیز درمان بیماران کرونایی فرای ملیت رایگان بوده و این امکان برای خواهران و برادران افغان طی این مدت فراهم شده است.

ناگفته نماند برخی دشمنان مشترک در این سال‌ها بسیار تلاش کرده‌اند با مدیریت افکار عمومی، مردمان دو کشور را علیه یکدیگر بشورانند و نفرت‌پراکنی کنند. اما روابط و علاقه مشترک مانع از این امر شده، تا آنجا که در پی تفاهمنامه مشترکی که در حوزه زنان و خانواده با دولت افغانستان منعقد شده، مبادلات فرهنگی و تبادل تجربه نیز صورت می‌گیرد. همچنین زنان کارآفرین ایرانی که با وجود تحریم‌های ظالمانه آمریکا از تلاش باز‌ نایستاده و به تولید و کارآفرینی مشغول بوده و کمپین‌هایی مانند #زنان نسل تحریم را راه انداخته‌اند، برای ایجاد شبکه مجازی مبادلات فرهنگی و تجاری با زنان افغان اعلام آمادگی کرده‌اند و مقدمات این کار فراهم شده است. از سوی دیگر، در حالی که همچنان برای برخی کشورهای اسلامی، نگرانی‌هایی دال‌بر استیلای تفکر افراطی و حذف آزادی‌های اساسی و انکار حقوق زنان وجود دارد، امیدوارم مردم افغانستان با برگزاری گفت‌وگوهای فرهنگی و سیاسی داخلی و تبادل تجربیات با همسایگان، بتوانند سد محکمی در برابر افراط‌گرایی، خشونت و دخالت خارجی تشکیل داده و همگان را به تحقق اسلام رحمانی، اسلام رهایی‌بخش و اسلام ضد‌ظلم دعوت کنند. به رسم هدیه و برای تحکیم پیوندهای متقابل بین دو ملت، لینک الکترونیک کتاب «بانوی اول» درباره زندگی حضرت خدیجه‌(س)، که نماد مشترک مسلمانان جهان و نمونه حقیقی چهره فعال و مدیر زن در همه اعصار به شمار می‌رود، تقدیم می‌شود. امید است تاسی به این شخصیت الهام‌بخش، مستقل و نورانی که انتخاب‌های زیبا انجام داد تا آینده روشنی برای بشریت رقم زند، مد‌نظر همه ما قرار گیرد.