رکوردزنی آتش در جنگل‌ها و چالش دولت جدید

از آغاز سال 1400 حدود ۲۷۰۰ فقره آتش‌ سوزی در جنگل‌ ها و مراتع ایران به وقوع پیوسته و تاکنون هزاران هکتار جنگل و مرتع از بین رفته است. کمبود ۵۰ درصدی نیرو در حوزه محیط‌بانی و جنگلبانی و خلأ در زمینه تربیت نیروی متخصص محیط‌بانی پروژه نجات جنگل‌های ایران را با شکست رو‌به‌رو ساخته است. همه ساله به ‌ویژه با شروع فصل گرما، مناطق وسیعی از جنگل‌ های زاگرس دچار حریق می‌‌شود و به‌دلیل فقدان امکانات کنترل و مهار آتش‌ سوزی جنگل و طولانی شدن زمان مهار کامل آتش، بخش ‌های گسترده ‌ای از این مناطق نابود می‌‌شود. در روزها و هفته های اخیر، کشور بیش‌ از این که در حال جنگ با کرونا باشد گرفتار آتش سوزی سریالی در جنگل ها و اراضی بوده است. آتش‌ سوزی‌‌هایی در نقاط مختلف کشور با فاصله زمانی کوتاه از یکدیگر رخ داده است. مسئولان دلایل مختلفی برای این رشته آتش سوزی ها ذکر کرده‌‌اند و برخی به صراحت معتقد هستند عمدی در این آتش ‌سوزی‌ ها وجود دارد. متاسفانه امنیت غذایی و امنیت نسل آینده در معرض تهدید قرار گرفته است و به دلیل عدم نقد و فقدان نظارت در مدیریت محیط زیست کشور منابع طبیعی کشور در حال محو شدن است و روند بیابان زایی در کشور تشدید شده است. سالانه 100 هزار هکتار از جنگل ها و مراتع کشور در اثر آتش سوزی نابود می‌شود. بخشی از این آتش سوزی‌ها در فصول سرد سال به دلیل تغییر اقلیم و کاهش رطوبت و افزایش درجه حرارت و کاهش بارش ها و کاهش ذخیره برفی اتفاق می‌افتد. بخش دیگری از آتش سوزی‌ها در فصول گرم سال در پایان فصل بهار و تابستان و اوایل پاییز اتفاق می‌افتد و اکثرا عمدی است. قاچاقچیان چوب و ذغال و شرکت‌های مجوزدار سازنده کاغذ، جنگل‌ها را به‌دلیل قطع درختان به آتش می‌کشند تا در هیاهو و بلوای آتش سوزی به اقدامات غیرقانونی خود ادامه دهند. ضرب و شتم نیروهای منابع طبیعی دولتی توسط قاچاقچیان چوب بارها مشاهده شده است. مافیای اقتصادی و چوب و کاغذ مسبب وقوع آتش سوزی در جنگل‌ها هستند. بخش دیگر آتش سوزی عمدی جنگل‌ها متوجه اختلافات حقوقی مالکیت اراضی باغی و کشاورزی و زمین های موقوفی بین ساکنین با یکدیگر و نهادها و سازمان های دولتی و حکومتی با یکدیگر یا اختلافات این نهادها با ساکنین محلی است که سرانجام دامنه این اختلافات و تنش ها به اراضی و مراتع و جنگل های کشور به صورت آتش کشیدن های عمدی جنگل ها کشیده می‌شود. از جمله دلایل آتش سوزی عمدی در جنگل‌ها تبدیل جنگل به زمین‌های کشاورزی و بروز رفتارهای غیرمسئولانه در حوزه گردشگری و تفریح و سرگرمی است چرا که گردشگران با ناآگاهی و عدم دریافت آموزش های لازم درخصوص حفظ جنگل ها و محیط زیست با بی‌احتیاطی باعث می‌شوند تا جنگل‌ها آتش بگیرند. آنچه مسلم است؛ گردشگری غیرمسئولانه امروز بلای جان جنگل های کشور شده است. در حال حاضر آتش سوزی ها در جنگل‌های کشور عمدی بوده و پرونده افرادی که به عمد آتش سوزی راه انداخته‌اند در دادگستری‌های شهرستان‌های غرب و جنوب غربی و شمال کشور در دست بررسی است. قوه قضائیه نیز باید با آتش زنندگان منابع طبیعی کشور از جمله جنگل ها و متخلفان محیط زیست و قاچاقچیان چوب و کاغذ و ذغال برخورد جدی صورت دهد تا بیش از این چنین مشکلاتی در عرصه های طبیعی کشور پیدا نشود و رفتار قوه قضائیه باعث توقف آتش سوزی های عمدی در جنگل های کشور گردد. دولت سیزدهم نیز باید توجه داشته باشد که بدون نقد و نظارت موفق نخواهد بود و لازمه موفقیت برنامه‌های رئیس جمهور جدید در مبارزه با فساد و ناکارآمدی و توجه به رسانه‌های آزاد است. مدیران شکست خورده 40 سال گذشته باید بازنشسته شوند یا تغییر پیدا کنند. محیط زیست ایران همین جنگل‌ها، رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و تالاب‌ها هستند که امروز چیزی از آنها باقی نمانده است. بودجه تأمین تجهیزات یگان حفاظت محیط زیست و اطفای حریق مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست هم نسبت به سال گذشته ۹۶ درصد بیشتر شده است. اما گویی این افزایش رقم بودجه به دادِ جنگل‌‌های زاگرس و البرز نرسیده است. این سازمان باید نسبت به گم شدن اعتبارات مالی یا تعلق نگرفتن اعتبارات مالی دریافتی به حفاظت عرصه‌های طبیعی کشور در برابر آتش سوزی پاسخگو باشد. امروز محیط زیست کشور تحت هجوم فعالیت انسان‌ها قرار گرفته است و این عوامل انسانی، تغییر اقلیم و گرمایش داخلی در نقشه جغرافیایی ایران را باعث شده‌اند. باید هشدار داد که اکنون کشور ایران از دو سمت تغییر اقلیم جهانی و تغییر اقلیم داخلی تحت حمله قرار گرفته است به طوریکه درجه حرارت کشور طی 40 سال گذشته تا ده درجه افزایش یافته است. این افزایش درجه حرارت کشور جنگل ها و اراضی و مراتع کشور را بلعیده است و تا عمق جنگل‌ها به صورت آتش سوزی های طبیعی و اقلیمی کشیده شده است. همراه با آتش سوزی‌های طبیعی جنگل‌ها آتش سوزی های عمدی جنگل‌های کشور منجر به انقراض و تلف شدن انواع گونه‌‌های جانوری و گیاهی و نابودی جاذبه‌های بکر و طبیعی گردشگری کشور شده است. آتش سوزی جنگلی در ایران اکنون به بیشترین حد رسیده است. آتش سوزی جنگل‌ها و نابودی عرصه‌های طبیعی ایران را وارد خشکسالی دائمی کرده است. رئیس جمهور آینده باید نگاه‌های روسای جمهوری قبلی را کنار گذارد و جریان مدیریت منابع آب و خاک کشور باید از دست جریان‌های سیاسی و اقتصادی خارج شود. بسترهای فساد در محیط زیست و منابع آب و خاک کشور اکنون شناسایی و کشف شده است و بر رانت‌ها و امضاهای طلایی در حوزه منابع طبیعی اشراف کامل وجود دارد. دولت آقای رئیسی باید محیط زیست کشور را اولویت دولت قرار دهد و فراموش نکند که تا نگاه‌های باندی وجود دارد مشکلات و ناهنجاری‌های محیط زیست کشور تداوم دارد و این مساله می تواند تحقق شعارهای اقتصادی و معیشتی دولت سیزدهم را با شکست و چالش جدی رو به رو سازد.