چرایی تغییر لحن طرف‌های برجام

چند روز گذشته لحن برخی طرف‌های برجام نسبت به اتفاقات رخ داده شاهد تغییر ملموسی شد که این رویه از سوی هایکو ماس آغاز و در ادامه لودریان و بلینکن نیز این تغییر لحن را از خود نشان دادند. هرچند نماینده روسیه در مذاکرات وین نظر متفاوتی داشت و باز هم ابراز امیدواری کرد که می‌توان امیدوار به توافق بود اما به نظر می‌رسد یک اختلافی نیز در این عرصه وجود دارد. این فرضیه نیز مطرح است که کشورهای غربی همچون گذشته به دنبال ایفای نقش پلیس خوب و بد باشند. از سوی دیگر پیش بینی می‌شد که مذاکرات ایران و طرف‌های برجام در دور ششم به اتمام رسد اما این امر نیز محقق نشد زیرا امروز صرفا اختلافات مسائل فنی نیستند. وزیرخارجه کشورمان نیز در همین خصوص اعلام کرده بود برخی مسیرها در عرصه بسته شده و نیاز به اراده قوی و تصمیم سیاسی مهم برای احیای برجام است. امروز برخی خواسته‌های ایران از سوی آمریکا رد شده است و برخی خواسته‌های آنها نیز از سوی ایران رد شده که همین امر سبب شده تا کار سخت‌تر شود. از جمله موارد مورد مناقشه شاید یکی لغو تمامی تحریم‌ها علیه ایران باشد که مخالفت در خصوص آن به نظر می‌رسد جدی باشد. پاسخگویی دیرهنگام ایران به درخواست آژانس بین المللی انرژی اتمی یکی دیگر از مسائلی بود که مورد بحث قرار گرفت و نگرانی‌هایی را در خصوص همکاری ایران با آژانس به وجود آورد. در ورای این اختلافات، آنچه که امروز مورد اهمیت است، باور طرفین در این خصوص است که باید همچنان گفت و گوها را ادامه داد و می‌توان امیدوار بود تا اختلافات به حداقل برسد. ما در سال 2015 نیز بارها تا آستانه فروپاشی مذاکرات پیش رفتیم اما آنچه که در نهایت حاصل شد، یک توافق تحت عنوان برجام بود. ایران بارها حسن نیت خود را نشان داده است و به نظر می‌رسد در این عرصه کم کاری نکرده باشد اما از سوی دیگر نیز باید توجه داشت که ایران در موضعی نیست که میز مذاکرات را ترک کند و باید این عرصه را به خوبی مدیریت کند. ایران برای بهبود وضعیت اقتصادی خود نیاز به احیای برجام دارد و باید در این عرصه با هوشیاری عمل کند. با توجه به اتفاقات رخ داده شاید دور آینده مذاکرات نیز سخت‌تر شود و ایران از امروز باید برنامه ریزی لازم را برای آن روز داشته باشد زیرا قرار است به تنهایی به مصاف کشورهای بزرگ جهان رفته تا بتواند حق خود را بگیرد. امروز مسائل بسیار حساس‌تر شده و مواردی مورد بحث است که شاید به ضرر هر یک از طرفین باشد. از سوی دیگر باید توجه داشت که شرایط امروز در عرصه سیاست خارجی ایران بسیار حساس است و علاوه بر تنش‌های منطقه‌ای باید مراقب گام‌های خود در وین باشد، زیرا هر گام اشتباه می‌تواند دشواری‌های بیشتری به کشور تحمیل کند. همین حساسیت‌ها سبب می‌شود تا برخی کشورها با لحنی متفاوت از آنچه که در ابتدای مذاکرات مشاهده می‌کردیم، در عرصه بین‌المللی ظاهر شوند.