زردی در نوزادان، علل و درمان

زردی یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها در نوزادان است و حدود ۸۰ درصد نوزادان نارس به درجاتی از زردی دچار می‌شوند که قابل‌درمان است. زیبا کاوه‌یی استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی افزود: کم‌کاری آنزیمی در کبد مهمترین دلیل زردی نوزاد است که می‌تواند همراه با پرخونی وی باشد، این آنزیم گلوکز ۶ فسفات دهیدروژناز بوده که می‌تواند در کودک ایجاد زردی کند. وی تصریح کرد: یکی دیگر از علل ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد بوده به‌عنوان مثال مادر گروه خونی O دارد اما نوزاد گروه خونی B یا A دارد. نوزادانی که گروه خونی‌شان منفی است ولی گروه خونی یا RH مثبت دارند هم دچار چنین مشکلی می‌شوند. وی گفت: عفونت‌های نوزادی نیز یکی دیگر از علل ایجاد زردی در نوزاد است اما یکی از مهمترین علل زردی نوزاد که باید حتما مورد بررسی قرار بگیرد اختلال تیروئید است. زردی نوزادان در اغلب موارد قابل‌درمان است اما در موارد شدید در صورتی‌که درمان نشود می‌تواند بسیار خطرناک باشد. کاوه‌یی ادامه داد: گاهی نیز زردی ناشی از شیرمادر است که در هفته اول تولد نوزاد ایجاد شده و به‌علت کم‌بودن شیرمادر و تغذیه ناکافی نوزاد به‌وجود می‌‌آید. این نوع زردی ربطی به ترکیبات شیرمادر ندارد، در این نوع زردی درمان براساس تغذیه مکرر و بیشتر شیرمادر است. به‌گفته وی، در مواردی زردی مربوط به ترکیبات نامطلوب در شیرمادر است که پس از هفته اول ایجاد می‌شود و تشخیص این نوع زردی فقط با مشاوره با پزشک متخصص اطفال امکان‌‌پذیر بوده و در این موارد به‌طورمعمول به مادر توصیه می‌شود با مشورت پزشک برای مدتی از شیرخشک به‌عنوان جایگزین شیر خود برای تغذیه کودک استفاده کند. وی اظهارداشت: زردی پوست و چشم‌ها، ضعف و بی‌حالی از نشانه‌های این بیماری است و اگر افزایش یابد موجب آسیب‌های مغزی خواهد شد پس باید جدی گرفته شود و این بیماری بسیار شایعی است که بسیاری از والدین این بیماری را در فرزند خود تجربه کرده‌اند و به همین علت زمانی‌که افراد برای دیدن نوزاد می‌آیند درمان‌های متفاوتی را توصیه می‌کنند. این استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تصریح کرد: علائم زردی در ابتدا در صورت نوزاد ایجاد می شود و سپس سینه و شکم درگیر شده و گاهی زردی به پاها نیز کشیده می شود، یکی از راه‌های ساده تعیین زردی در هر نوزادی آن است که با انگشت به آرامی بر روی سطح پوست پیشانی یا بینی نوزاد فشار دهیم اگر بعداز فشار پوست همچنان زرد به‌نظر برسد، احتمالا نوزاد مبتلا به زردی خواهد بود. بهتر است این تست در روز مرتب انجام شود. به‌علاوه در صورت زردشدن سفیدی چشم، زردی محتمل است.

والدین «زردی» را جدی بگیرند

این کارشناس تغذیه و رژیم درمانی ادامه داد: یکی دیگر از این علائم تیره‌بودن رنگ ادرار نوزاد بوده و رنگ ادرار نوزادی که تازه متولد شده و تنها از سن وی ۲ یا ۳ روز می‌گذرد باید بی‌رنگ باشد، از این‌رو اگر تغییر رنگ در ادرار وی مشاهده شد باید بدانید که غیرطبیعی است. کاوه‌یی با بیان اینکه در نوزادان کامل، زردی نوزادی یک هفته تا ۱۰ روز طول می‌کشد و اگر نوزاد نابالغ باشد یا اینکه شیرمادر خود را بخورد، ممکن است زردی بیشتر طول بکشد، ادامه داد: والدین اگر به علائم نوزاد در بدو تولد به ویژه ۷۲ ساعت اول تولد دقت نکنند ممکن است زردی نوزاد افزایش پیدا کند و موجب آسیب‌های مغزی شود. علائم این آسیب‌ها در آینده برای کودک خطرناک است. علائم هشداردهنده در این مورد کاهش فعالیت نوزاد، خواب‌آلودگی، بی‌قراری، بی‌اشتهایی، گریه‌های جیغ مانند و تشنج و عقب‌افتادگی ذهنی و کاهش شنوایی است؛ بنابراین توصیه می‌شود والدین زردی نوزاد را جدی بگیرند و حتما در ۷۲ ساعت اول بعداز تولد برای بررسی وجود زردی مراجعه داشته باشند. به گفته وی، درمان این بیماری به‌شدت زردی و سن نوزاد بستگی دارد و ممکن است نیاز به بستری‌ باشد، زردی خفیف معمولا طی یک یا دو هفته خود بخود بهبود می‌یابد، ‌اما اگر شیرخوار شما زردی متوسط تا شدید داشت باید به مدت بیشتری در بیمارستان باشد. وی افزود: درمان با نور که در این حالت شیرخوار را در زیر یک منبع نوری فرابنفش قرار داده یا در داخل پوشش‌های نور مصنوعی می‌پیچانند. نور می‌تواند بیلی‌روبین را به فرمی تبدیل کند که از طریق کلیه قابل دفع باشد. نوزادان مبتلا می‌توانند تا چندین روز تحت این روش درمانی قرار گیرند. این استاد دانشگاه اظهارداشت: تزریق داخل وریدی آنتی‌بادی‌ها می‌تواند زردی را کم کرده و احتمال نیاز به دریافت خون را کاهش دهد. کاوه‌یی تصریح کرد: استفاده از تعویض خون نیز در موارد بسیار نادر، زمانی که زردی شدید به سایر درمان‌ها پاسخ ندهد استفاده می‌شود و شیرخوار ممکن است نیاز به تعویض خون پیدا کند. در این روش مقادیر کمی از خون به‌طور مکرر از بدن خارج می‌شود و سپس به همان میزان خون وارد بدن شیرخوار می‌شود. این عمل باید حتما در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان انجام شود. وی یادآور شد: باید توجه داشت که در دوران بارداری راهی برای جلوگیری از ابتلا به زردی نوزاد بعداز تولد وجود ندارد و مادران نباید خود را مقصر بیماری فرزند خود بدانند.