آلودگی پساب، خزر را نابود می‌کند

شهر رشت سالانه 32 میلیون متر مکعب فاضلاب وارد دو رودخانه زرین رود و گوهررود می‌شود و این فاضلاب نیز به تالاب انزلی می ریزد و از آنجا وارد دریای خزر می‌شود. متاسفانه نظارت ناکافی نسبت به لزوم رعایت ضوابط زیست محیطی توسط واحدهای صنعتی سه استان شمالی کشور، منجر به آن شده است که برخی از این واحدها پساب‌های خود را با تانکر در رودخانه‌های حوضه آبریز دریای خزر تخلیه کنند. متاسفانه بسیاری از مجموعه‌هایی که مسئولیت تخلیه فاضلاب‌های خانگی را برعهده دارند، پساب‌های منازل مردم را به جای اینکه به تصفیه خانه‌های مناطق مختلف ببرند، آن را شب‌ها در رودخــانه‌ها تخلیــه می‌کنند. با وجود اینکه در هر شبانــه روز 115 هزار متر مکعب فاضلاب در شهر رشت تولید می‌شــود، فقط 23 هزار متر مکعب آن، تصفیه می‌شود. البته این حجم از آب نیز فقط یک بخش از فاز تصفیه را طی می‌کند و باقی آن بدون اینکه تصفیه شود به رودخانه‌های اطراف رشت می‌ریزد. منبع مهم دیگر آلاینده آب دریا، شیرابه سایت‌های دفن زباله در شهرهای شمالی است؛ بخصوص در شهرهای بزرگی مانند رشت که سایت دفن زباله آن، محل انتقال پسماند بسیاری از شهرهای اطراف است، شیرابه عظیمی شکل می گیرد که با سرعت 4 تا 5 لیتر بر ثانیه وارد آب رودخانه زرجوب می‌شــود که مواد آلاینده موجود در آب این رودخانه‌ها بــیش از 150 برابر حد مجاز است. این اتفاق فقط یک نمونه از آلودگی‌های عظیمی است که بر اثر ورود فاضلاب شهری در دریای خزر ایجاد می‌شود، متاسفانه در سایر شهرهای ساحلی دریای خزر نیز عملا همین وضعیت وجود دارد و ظرفیت تصفیه خانه‌های فاضلاب در این شهرها بسیار کمتر از نیاز آنهاست و البته بیشتر شهرهای ساحلی شمال کشور فاقد تصفیه خانه فاضلاب هستند. ورود زهاب‌های کشاورزی به رودخانه‌ها نیز از دیگر عوامل آلوده کننده آب دریای خزر است. بیشتر اراضی کشاورزی بخصوص مزارع کشت برنج در حاشیه رودخانه‌های شمال ایران گسترش پیدا کرده اند و کم توجهی به لزوم تصفیه زهاب کشاورزی در این منطقه موجب ورود انواع سموم و کودها به رودخانه و از رودخانه به دریا شده است. ورود زهاب‌های کشاورزی به آب دریای خزر منجر به آن شده است که براساس آنالیز آب صیدگاه‌های رودخانه‌های حوضه آبریز خزر توسط کارشناسان پژوهشکده حوزه آبی دریای خزر، میزان فلزات سنگین موجود در آب بیشتر از حد مجاز باشد و همین مساله منجر به از بین رفتن آبزیان این رودخانه ها شده است. هنوز در برخی صیدگاه‌ها، میزان فلزات سنگین موجود در آب از حد مجاز بیشتر نشده است، اما بازهم حجم این فلزات به اندازه‌ای هست که وارد بدن ماهی ها شود و با توجه به ویژگی تجمعی بودن فلزات سنگین، اگر انسان‌ها برای چند بار متوالی ماهی های صیدشده در این مناطق را مصرف کنند، بدون شک بدن آنها دچار رسوب فلزات سنگین خواهد شد. در کنار این موارد توسعه ویلاسازی در شهرهای شمالی کشور نه تنها موجب از بین رفتن برخی از عرصه‌های طبیعی می‌شود، بلکه با حضور بیشتر مردم و بخصوص گردشگران در این ویلاها، حجم فاضلاب تولیدشده در شهرها و روستاهای شمال کشور نیز افزایش می‌یابد. بیشتر شدن حجم فاضلاب تولیدی نیز هم موجب آلودگی آب منابع زیرزمینی خواهد شد و هم تشدید آلودگی آب رودخانه‌ها و دریای خزر را به همراه دارد.