پیامدهای وعده افزایش یارانه نقدی

یارانه‌ها اشکال مختلفی دارند و می‌توان آنها را به پنج دسته تقسیم کرد. نخست، یارانه صادرات است که دولت برای پشتیبانی مالی از شرکت‌ها و صادرات کالا برای فروش در سطح بین‌المللی پرداخت می‌کند. از یارانه‌های صادراتی می‌توان برای تقویت مازاد تجاری یا کاهش کسری تجارت استفاده کرد. با اینکه سازمان تجارت جهانی (WTO) بیشتر یارانه‌های صادراتی را مجاز نمی‌داند، اما برخی از برنامه‌های یارانه‌ای به‌عنوان نمونه یارانه دولت فدرال ایالات متحده برای کمک به کشاورزان آمریکایی در رقابت با صادرکنندگان خارجی مجاز است. دومین دسته، یارانه‌های کشاورزی است که دولت‌ها برای حمایت از قیمت مواد غذایی داخلی، به صنایع کشاورزی خود پرداخت می‌کنند. یارانه‌های نفت، دسته سوم یارانه هستند که برای پایین آوردن قیمت نفت برای مصرف‌کنندگان طراحی شده‌اند. دسته چهارم، یارانه‌های مسکن هستند که با ارائه یارانه نرخ بهره و کمک به پیش‌پرداخت، این امکان را می‌دهد افراد جامعه صاحب‌خانه شوند. متداول‌ترین یارانه، نرخ بهره است که صاحبان خانه از آن استفاده می کنند، در این حالت سود وام مسکن کاهش می‌یابد و گویی از محل درآمد مالیاتی تأمین می‌شود. یارانه‌های سلامت، آخرین دسته از یارانه‌ها هستند که یارانه‌های مراقبت‌های بهداشتی، بودجه تحقیقات پزشکی و هزینه‌های تولید داروهای تجویز شده، آزمایش‌ها و مانند آن را در برمی‌گیرد. این دسته از یارانه‌ها در زمان اوج‌گیری کرونا افزایش شدیدی داشت. روش‌های مختلفی برای پرداخت یارانه وجود دارد که بسته به بخش هدف و نوع گیرنده، متفاوت است. «یارانه‌های نقدی» به‌سادگی توسط دولت پرداخت می‌شود. «امتیازهای مالیاتی» برای کاهش بار مالیاتی یک شرکت یا صنعت خاص در نظر گرفته می‌شود و در صورت انجام برخی تعهدها، معمولاً به شکل اعتبارات مالیاتی یا انوع مشوق‌ها در نظر گرفته می‌شود. «سیاست‌های خرید دولت» برای خرید مستقیم محصولات تولیدکنندگان است که بخش شناخته‌شده آن مربوط به کشاورزی است که مازاد محصولات کشاورزان برای ایجاد انگیزه تولید و نیز حفظ ذخیره در صورت بروز بلایای طبیعی یا خشکسالی توسط دولت خریداری می‌شود. گاهی یارانه‌های دولت برای خرید قیمت سهام بالاتر از حد معینی، به شکل «خرید سهام» در می‌آید و در مواقع اضطراری اقتصادی، شرکت‌های بزرگ را سرپا نگه می‌دارد. «مفروضات ریسک» دیگر یارانه‌ای است که معمولاً به شکل وام‌های دولتی به مشاغل خاصی داده می‌شود. در واقع دولت به شرکت‌های صنایع آسیب‌پذیر با نرخ بهره‌ای که گاه کمتر از هزینه دولت برای استقراض است، وام می‌دهد. در ایران با رسیدن به فصل انتخابات، مساله مسابقه پیشنهاد پرداخت یارانه، توسط نامزدهای ریاست جمهوری، به چالش بزرگی تبدیل می‌شود که با توجه به کسری بودجه، مشکلات ناشی از کرونا، فساد اقتصادی و ناشناخته بودن تأمین منابع درآمدی، تهدیدی برای اقتصاد کشور است، زیرا مشخص نیست مبلغ ریالی یارانه از کجا قرار است تأمین شود. دولت کنونی اقداماتی انجام داده برای اینکه کسری بودجه را پوشش دهد، اما باید توجه کرد که این اقدامات فقط نیمی از کسری بودجه را پوشش می‌دهد. یارانه‌ها در حقیقت یک راهکار بسیار کوتاه مدت است که دولت آینده انتظار دارد از آن برای جلب اعتماد مردم، نتیجه زودهنگام بگیرد. در صورتی که باید در پرداخت یارانه‌ها تجدیدنظر شود و یارانه دولتی به بخش‌های واقعی اقتصاد تزریق شود؛ به این صورت که یارانه بهره تسهیلات تولیدی پرداخت تا موجب حرکت تولید شده و به‌دنبال خود با ایجاد ارزش افزوده، رشد تولید محصول ملی، افزایش درآمد و ‌اشتغال را به‌همراه داشته باشد. همچنین این کار می‌تواند تقاضا را پوشش دهد و زمینه‌ساز تعدیل قیمت‌ها شود. با این حال، برخی افراد از یارانه برای سیاست‌های پوپولیستی با هدف رضایت آنی مردم استفاده می‌کنند و این دقیقاً رویکردی است که موجب افزایش تورم خواهد شد، زیرا دولت باید هزینه‌های مصرفی خود را به‌گونه‌ای جبران کند و در این شرایط چاره‌ای ندارد جز اینکه از بانک مرکزی استقراض کند که در نهایت موجب رشد نقدینگی خواهد شد.