اجماع علیه ایران در شورای حکام صورت نمیگیرد
آرمان ملی-علیرضا پورحسین: نخستین واکنش در خصوص جلسه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی را در برههای حساس، از سوی نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین شاهد بودیم که در صفحه توئیترش منتشر کرد و در خصوص این جلسه گفته نشست ماه ژوئن شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی آغاز شده و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بیانیه آغازین آن را قرائت کرده است. اولیانوف به صراحت اذعان کرده که علاوه بر موضوعات دیگر، به دو گزارش مدیرکل آژانس پرداخته میشود که چندان برای ایران خوشایند نیست؛ اما انتظار میرود اتفاق خاصی رقم نخورد، زیرا همه کشورها درک میکنند که ایجاد مانع در مذاکرات وین جایز نیست. از سوی دیگر و فارغ از صحبتهای این دیپلمات روس باید توجه داشت که همواره برخی کشورها با جبههسازی در این شورا علیه ایران اقداماتی را انجام دادهاند که با توجه به در پیش بودن دور آتی مذاکرات برجام از یکسو و برگزاری انتخابات از سوی دیگر در ایران تا حدود زیادی حساسیت این جلسه را دوچندان کرده و سوالات زیادی را در اذهان عمومی پیرامون رابطه این سه اتفاق و آینده سیاست خارجی ایران به وجود آورده است؛ جلسهای که شاید با توجه به آغاز
مذاکرات منطقهای ایران، همچون گذشته نتایج نامطلوبی به همراه نداشته باشد. در راستای بررسی این مساله «آرمانملی» گفتوگویی با رحمان قهرمانپور، تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل داشته است که در ادامه میخوانید.
با توجه به آغاز جلسه شورای حکام، آیا باز هم اجماع علیه ایران صورت خواهد گرفت و شاهد صدور قطعنامه علیه ایران خواهیم بود؟
جلسات شورای حکام معمولا با اراده کشورهای دارای نفوذ تشکیل و پیشبرده میشود که از جمله مهمترین آنها چین، روسیه، اروپا و آمریکا هستند و طبق اطلاعاتی که تا این لحظه منتشر شده است بعید به نظر میرسد ایران در این نشست محکوم شود و خبرهای مثبتی شنیده میشود. بعید به نظر میرسد مجموعه شورای حکام در حال حاضر علیه ایران موضعگیری کند. شورای حکام مسائل جدیدی را در خصوص ایران مطرح کرده که البته به نظر میرسد ایران توافقاتی را با آژانس انجام داده است تا این مسائل نیز حلوفصل شود. باید منتظر گزارش فصلی شورای حکام بود و اطلاعاتی را که در آن منتشر میشود، بررسی کرد. کشورهای عربی که در سالهای اخیر علیه ایران در شورای حکام موضعگیری کردهاند جزو اعضای اصلی نیستند و شورای حکام غالبا توسط کشورهای موثر هستهای اداره میشود. این کشورهای عربی نیز همواره در رای خود در شورای حکام مسائل مختلفی را دخیل میکنند. کویت و بحرین امروز روابط نزدیکی با عربستان دارند و برای اینکه یک توازن به نفع خود ایجاد کنند در چنین مجامعی علیه ایران رای میدهند و به صورت مشخص باید گفت امروز کویت مشکلی با برنامه هستهای ایران ندارد اما بعضا رایهایی
نیز علیه ایران صادر میکند. کویت نمونه بارز کشورهای تحتتاثیر است و به همین علت معمولا یا رای ممتنع میدهد یا مجبور میشود علیه ایران رای بدهد. در شورای حکام در ابتدا تلاش میشود اجماع صورت گیرد و اگر این امر محقق نشود به رایگیری کشور به کشور پرداخته میشود. در همین راستا بعید به نظر میرسد در این دوره از نشست شورای حکام اجماعی علیه ایران صورت گیرد.
چه عواملی میتواند بر نشست جاری شورای حکام تاثیر گذارد؟
شورای حکام که نهاد تخصصی اجرای NPT است و برخی نهادهای بینالمللی دیگر در غالب موارد تابعی از منافع کشورهای بزرگ و موثر در عرصه بینالمللی هستند و به ندرت مواضع عادلانه اخذ میکنند. پس از حمله اسرائیل به اوسیراک در سال 1981، آژانس اقدامات خود را علیه اسرائیل آغاز کرد؛ اما به علت فشار آمریکا، آژانس مجبور شد از موضع خود عدول کند. بنابراین آژانس آن اقداماتی را که تاکنون انجام داده است بازتابی از اراده قدرتهای بزرگ بوده و در همین راستا هر گاه کشورهای غربی تصمیم بگیرند از مسیر مذاکره با ایران فاصله گیرند از طریق این نهاد اتهاماتی را مطرح میکنند. مشخصا اگر بیرون از آژانس تفاهم وجود داشته باشد حین جلسه نیز اتفاقی رقم نخواهد خورد.
برگزاری انتخابات ریاستجمهوری ایران چه تاثیری بر مجموع این اتفاقات در حوزه بینالملل خواهد گذاشت؟
شواهد نشان میدهد مجموعه کاندیداهای انتخابات ریاستجمهوری مخالفت جدی با برجام ندارند؛ هرچند در گذشته موضع دیگری داشتهاند. کاندیداها به نظر میرسد ضرورت احیای برجام را پذیرفتهاند؛ هرچند این احتمال اندک نیز وجود دارد که در آینده اتفاق غیرقابل پیشبینی رقم بخورد اما در مجموع دولت آینده نیز در این عرصه خللی ایجاد نمیکند و در این خصوص صرفا آقای جلیلی اظهارنظر خاصی نکرده است. حتی اگر شخصیتی همچون جلیلی به عنوان رئیسجمهور انتخاب شود، به علت اینکه تصمیم نظام لغو تحریمها و احیای برجام است در آن صورت نیز بعید به نظر میرسد تغییر خاصی رخ دهد. آنچه شاید دچار تحول شود، موضعگیری در خصوص پس از احیای برجام است؛ زیرا غرب خواهان مذاکره در خصوص مسائل منطقهای و دفاعی ایران است که شاید برخی کاندیداها حتی طرح این مسائل را نیز نپذیرند؛ چه برسد به مذاکره در خصوص حتی یکی از آنها. امروز اصلاحطلبان و اصولگرایان درخصوص احیای برجام به اجماع رسیدهاند و بعید به نظر میرسد مشکل خاصی بهوجود آید. امروز آمریکا به دنبال کاهش حضور در خاورمیانه و حرکت به سمت حل مشکلات خاور دور است و به همین علت غربیها منافع استراتژیکی دیگر در
انتخابات ایران ندارند و بهخاطر این انتخابات دیگر هزینه نخواهند داد. شاید آنها ترجیح دهندنمایندگان تحولخواه بر سر کار آیند اما اهمیت زیادی برای این مساله قائل نیستند.
