سرنوشت مردم در اختیار خودشان است
آرمان ملی- حمید شجاعی: «انتخابات در انحصار هیچکس نیست، نه در انحصار روحانیون است، نه در انحصار احزاب است، نه در انحصار گروههاست. انتخابات مال همه مردم است. مردم سرنوشت خودشان دست خودشان است و انتخابات برای تأثیر سرنوشت شما ملت است.» این بخشی از صحبتهای امام خمینی(ره) در مورد اهمیت نقش مردم در انتخابات است که گویا عدهای یا آن را ندیدهاند یا وقعی به آن نمینهند. آنچه مسلم است برخی جریانات رای مردم را زینتی و فرمایشی میدانند و حتی مطلوبشان این است که اساسا انتخابات بهلحاظ شکلی هم برگزار نشود و فرد مورد نظرشان با فرآیند دیگری انتخاب شود. چنانکه عبدالرضا مصری، نایب رئیس مجلس علنا مشارکت بالا و انتخاب مردم در سال 96 را زیر سوال برده و این پرشور بودن را فاقدعقلانیت و نتیجه آن را انتخاب نادرست عنوان کرده است. گویا برخی هر زمان که مردم آنها را انتخاب کنند عقلانی و درست عمل میکنند و به عبارتی خود را میزان عقلانیت مردم در رایدهی قرار دادهاند. جالب این است که با اینکه همگان از هماکنون میدانند چه کسی پیروز انتخابات است آنها هنوز هم از مشارکت بالای مردم واهمه دارند و تلاش میکنند مشارکت کنترلشده و
مطمئن داشته باشند.
اهمیت نقش مردم
تاکنون بارها درخصوص نقش مردم در انتخابات و فرآیندهای مشارکتمحور صحبت شده است اما به نظر میرسد هر چه جلوتر میرویم از نقش و تاثیر مردم کاسته میشود و روندها به سمت و سوی دیگری میرود. این در حالی است که یکی از افتخارات نظام همواره بالیدن به مشارکت حداکثری مردم بوده که هم نشانگر حمایت ملت از حکومت بوده و هم نشانهای از برقراری دموکراسی، مردمسالاری و حق مردم در تعیین سرنوشت خویش است. مقاطع انتخاباتی همچون سالهای 76، 80، 94 و 96 از دورههایی هستند که مشارکت حداکثری در آن رقم خورده و مردم براساس تشخیص خود پای صندوقهای رای رفتهاند و به کاندیدای مدنظر خود رای دادهاند. اما به نظر میرسد گویا رویه تغییر کرده و با شرایط موجود نمیتوان انتظار چنین مشارکتی داشت. نگاهی به اظهارنظرات و سخنان برخی مسئولان درخصوص مشارکت مردم در انتخابات و برخی چهرهها به وضوح نشان میدهد برخی جریانات به این نتیجه رسیدهاند که مشارکت حداکثری نتیجه مطلوب آنها را فراهم نخواهد کرد و بهتر است به سمت مشارکتی پایینتر حرکت کنند اما آنچه مطلوبشان است به دست آید. انتخابات مجلس در سال 98 گام اولی بود که این مدل در آن پیاده شد و هر
چند به جهت نارضایتیهای خود از عملکردها بهخصوص در حوزه معیشتی، اقتصادی و اجتماعی حضور مردم با کاهش چشمگیری مواجه شد؛ اما برخی عملکردها همچون بستن گزینههای رای مردم یا حذف یک جریان سیاسی از انتخابات در کاهش جدی مشارکت موثر واقع شود. در این راستا گرچه پیش از این به نظر میرسید با حضور همه سلایق و جریانات سیاسی میتوان انتخاباتی نسبتا رقابتی با مشارکت قابلقبول را شاهد بود اما آنچه در صحنه عمل دیده شده روایت از چیز دیگری داشت و با ردصلاحیت کاندیداهای دیگر جریانات سیاسی عملا آن قشر و دستهای از مردم که نامزد مطلوب خود را در میان تاییدشدگان نمییابند رسما از صحنه انتخابات کنار رفتند. چنانکه به قرائت برخی با این رویکرد عملا جمهوریت به خطر افتاده است. امام خمینی(ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی درخصوص اهمیت نقش مردم میگوید: «ما اگر فایدهای از این جمهوری اسلامینداشتیم؛ الا همین حضور ملت به همه قشرهایش در صحنه و نظارت همه قشرها در امور همه، این یک معجزهای است که جای دیگر من گمان ندارم تحقق پیدا کرده باشد. و این یک هدیه الهی است که بدون اینکه دستهای بشر در آن دخالت داشته باشند خدایتبارک و
تعالی به ما اعطا فرموده است.» اما گویا برخی نگاه دیگری به اهمیت نقش مردم دارند و آن را بر اساس منافع جریانی و جناحی خود تفسیر و درباره آن سخن میگویند.
تصمیم برای مشارکت مردم؟
شامگاه پنجشنبه بود که عبدالرضا مصری، نایب رئیس مجلس در صداوسیما در اظهاراتی عجیب انتخابات پرشور را فاقد عقلانیت و دلیل انتخاب نادرست عنوان کرد. البته وی با اشاره به «انتخاب غلط سال 96»! دست خود را رو کرده و منظورش از انتخاب نادرست را شفاف کرد تا گفته باشد ترجمه انتخاب پرشور عقلانی، یک انتخابات کنترلشده با نتیجه دلخواه یک جریان خاص است و هر آنچه جز این باشد، خطا و غیرعقلانی و محکوم به شکست خواهد بود؛ چنانکه در جایی گفت: «حاصل این پروشوریها میشود انتخابهای نادرست.» البته این سخنان مصری واکنشها و بازتابهای بسیاری در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی داشته که بهعنوان مخالفت با مشارکت مردم در انتخابات از آن یاد شد. پرسش اینجا است کهچرا برخی جریانات هر زمان که با رای مردم وارد مناصب انتخابی میشوند، آن زمان مشارکت مردم خوب است اما زمانی که مشارکت مردم باعث میشود جریان رقیب پیروز انتخابات شود این مشارکت را غیرعقلانی، هیجانی و نادرست قلمداد میکنند. این توهین به شعور و انتخابات مردم نیست؟ مگر قرار است مردم در رای دادن گوش به جریانی خاص داشته باشند تا عاقل خطاب شده و انتخابشان درست ارزیابی شود. امام که
این سخنشان همواره نصبالعین قرار گرفته که «میزان رای ملت است» حتی حق اشتباه را برای ملت به رسمیت میشناسد و میگوید: «همان مسیری که ملت داشتند، همین چیزی که اگر میخواهید مطابق با میل خودتان دموکراسی عمل بکنید، دموکراسی این است که آرای اکثریت، و آن هم اینطور اکثریت، معتبر است؛ اکثریت هرچه گفتند آرای ایشان معتبر است ولو به خلاف، به ضرر خودشان باشد. شما «ولی» آنها نیستید که بگویید این به ضرر شماست، ما نمیخواهیم بکنیم. شما وکیل آنها هستید؛ ولی آنها نیستید. طبق آنطوری که خود ملت مسیرش هست.» این در حالی است که اخیرا سخنگوی شورای نگهبان نیز در اظهاراتی گفته بود: «کاهش حضور مردم از مشروعیت انتخابات نمیکاهد.» حال مشخص نیست که برخی جریانات چرا فاکتور مشارکت بالا را که همواره از افتخارات نظام بوده، تهدیدی برای خود تلقی میکنند و از مشارکت حداقلی و کنترلشده دفاع میکنند.
رای مردم را زینتالمجالس میدانند
یک فعال سیاسی اصلاحطلب در ارتباط با اهمیت نقش مردم اظهار داشت: تجریه ثابت کرده هر زمان که مردم و بهخصوص قشر خاکستری در انتخابات حاضر شدهاند اصولگرایان با همه تلاشهایی که کردهاند نتوانستهاند به موفقیت دست پیدا کنند. سیدمحمود میرلوحی به «آرمان ملی» گفت: در سال 94 لیست اصلاحطلبان را انگلیسی خواندند و در سال برای تخریب سند 2030 را مطرح کردند اما باز هم رای مردم سمت و سوی دیگری داشت. لذا وقتی میگوییم اینها رای مردم را زینتالمجالس و تشریفاتی میدانند به همین دلیل است که میگویند اگر مردم به آنها رای دهند، عملکرد درستی دارند و رای مردم را مقدس میشمارند اما اگر به آنها رای ندهند اکثرهملایعقلون هستند. عضو شورای شهر تهران بیان کرد: واقعیت این است که اگر حرفهای امام(ره) ملاک قرار میگرفت خیلی از این کارها صورت نمیگرفت. امام(ره) به رای مردم باور داشت اما برخی دیدگاههای امام(ره) را کنار گذاشته و دیدگاههای دیگری را ترویج میکنند.
