ردپای «چاقی» در بروز بسیاری از بیماریها
رئیس انجمن متخصصان گوارش و کبد ایران با اعلام افزایش ۵.۵ برابری افرادچاق و دو برابرشدن مرگهای زودرس ناشی از بیماریهای مرتبط با چاقی گفت: روند پرخوری و بیتحرکی در کشور نگرانکننده است. رضا ملکزاده، ادامه داد: در شرایطی که همهگیری بیماری عفونی کووید۱۹ و کنترل آن، بخش اعظم تلاشهای نظامهای سلامت را به خود جلب کرده و این موضوع بر توجه به عواقب برخی بیماریهای مهم و تاثیرگذار بر مرگهای زودرس سایه افکنده است، انتخاب «اپیدمی در حال وقوع چاقی» بهعنوان موضوع «روزجهانی سلامت گوارش» امسال، فرصت ارزشمندی برای پرداختن به عواقب بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی بسیار وسیع و مخرب چاقی و تاثیرات آن بر نظام سلامت جهان است. رئیس پژوهشکده بیماریهای گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی ایران، با بیان اینکه عوارض حاد اپیدمی چاقی بهعنوان یک بیماری مزمن اجتماعی قابل پیشگیری، اگرچه به آشکاری اپیدمی بیماری عفونی کووید۱۹ خود را نشان نمیدهد، اما قطعا خطرناکتر و ماندگارتر است، توضیح داد: همانطور که سازمان جهانی گوارش نیز تاکید کرده، ما بسیار خوشبین هستیم که اپیدمیهای عفونی همهگیری که جهان به شکل دورهای با آن مواجه میشود،
سرانجام با واکسن یا اقدامات دارویی و درمانی تحت کنترل در میآیند؛ اما اپیدمی بیماری چاقی که عوارض خطرناکتری هم دارد، در صورت عدم کنترل، همچنان بر شمار مرگهای زودرس در جهان بهویژه مرگهای ناشی از سرطانها و بیماریهای قلبیوعروقی و سکتههای قلبی و مغزی خواهد افزود. بهگفته وی، مطالعات بینالمللی سه دهه گذشته نشان میدهد چاقی بهعنوان بیماری پایهگذار یا تشدیدکننده بسیاری از بیماریهای مزمن غیرواگیر و عامل مرگهای زودرس، نه تنها هیچ توقف یا حتی کاهشی نیافته، بلکه موقعیت خود را به شکل نگرانکنندهای، تثبیت و عمده مناطق جهان را تسخیر کرده است.
افزایش 3 برابری چاقی
ملکزاده با اشاره به افزایش سه برابری چاقی افزود: ۶۵۰ میلیون نفر از این مجموع را افراد چاق تشکیل میدهند. همچنین ۳۸ میلیون کودک زیر ۵ سال و بیش از ۳۴۰ میلیون کودک و نوجوان ۵ تا ۱۹ سال جهان مبتلا به اضافه وزن و چاقی هستند و شیوع اضافه وزن و چاقی در بین کودکان و نوجوانان از ۴ درصد در سال به ۱۸ درصد در حال حاضر رسیده است. وی همچنین با اشاره به ۱۰ برابرشدن میزان مرگهای ناشی از بیماریهای مرتبط با چاقی در جهان از ۱۹۹۵ تاکنون، گفت: ۸ درصد از مرگهای جهانی، ناشی از بیماریهای مرتبط با چاقی است که این سهم بهطور قابلتوجهی در جهان متفاوت است و در برخی کشورها که عمدتا کمدرآمد یا دارای درآمد متوسط هستند، به ۱۵ درصد هم میرسد. رئیس انجمن متخصصان گوارش و کبد ایران تصریح کرد: در حال حاضر ۷۰ درصد ایرانیان به چاقی و اضافه وزن، مبتلا هستند و ۴.۵ درصد جمعیت کشور نیز چاقی مفرط (مرضی) دارند. شمار افراد چاق در ایران از سال ۱۳۵۹ تاکنون ۵.۵ برابر و تعداد افراد دارای اضافه وزن ۳.۵ برابر شده است. به گفته وی، عمدهترین علت این میزان از رشد چاقی در ایران رژیم غذایی ناسالم، پرخوری و کمتحرکی است که نگرانکننده است.
روند نگرانکننده چاقی در نوجوانان
ملکزاده با یادآورشدن رتبه اضافه وزن و چاقی ایرانیان در جهان گفت: براساس آخرین رتبهبندی جهانی چاقی و اضافه وزن رتبه جهانی چاقی مردان و زنان بزرگسال ایرانی به ترتیب ۸۷ و ۴۱ است. همچنین میزان شیوع چاقی در مردان بزرگسال ایرانی ۲۰ درصد و در زنان ایرانی ۳۴ درصد است. وی افزود: در حال حاضر شاهد افزایش بیش از ۲۰ درصدی شیوع «اضافهوزن» در بین نوجوانان ایرانی نسبت به چهار دهه گذشته هستیم. رتبه اضافهوزن دختران و پسران ۱۹ سال ایرانی با صعود ۲۸ و ۲۴ پلهای، از رتبه ۹۶ و ۱۰۵ به رتبههای ۶۸ و ۸۱ رسیده است! در رتبهبندی جهانی چاقی هم، دختران ۱۹ سال ایرانی دارای رتبه ۵۵ و پسران در رتبه ۷۴ هستند و به ترتیب ۴۳ و ۳۹ پله، وضعیت چاقی نوجوان ایران طی چهار دهه گذشته، بدتر شده است. در حال حاضر میزان شیوع چاقی در بین دختران نوجوان ایرانی ۹ درصد و پسران ۷ درصد است که در مجموع این روند، نگرانکننده است. رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران با تاکید بر سهم قابل توجه چاقی در بروز بیماریهای عامل مرگهای زودرس افزود: ردپای چاقی در فهرست بلندی از بیماریهای مزمن غیرواگیر قابل مشاهده است. انواع سرطانها، بیماریهای قلبی، دیابت،
کبدچرب، بیماری انسداد مزمن ریوی، نارسایی مزمن کلیوی، فشارخون بالا، اختلال در چربی خون، اختلالات اسکلتی- عضلانی و آرتروز، بیماریهای کیسه صفرا، اختلالات روانشناختی و روانپزشکی و اخیرا بیماری کووید۱۹ و در نهایت ناتوانی ناشی از بیماریهای مرتبط با چاقی و مرگهای زودرس (زیر ۷۰ سال) و خیلی زودرس (زیر ۵۰ سال) همگی با چاقی ارتباطی وسیع و عمیق دارند. ملکزاده همچنین سهم چاقی در مرگهای زودرس ناشی از بیماریها را قابل توجه توصیف کرد و گفت: بیشترین سهم چاقی در مرگهای زودرس ناشی از بیمارها، مربوط به مرگهای قلبیوعروقی با سهم ۷۰ درصدی است. همچنین یک سوم سرطانها نیز با چاقی مرتبط هستند. در پاندمی اخیر بیماری عفونی کووید۱۹، تحقیقات انجام شده نشان داد شانس مرگ در بیماران چاق مبتلا به شکل حاد کووید۱۹ نسبت به مبتلایان غیرچاق بالاتر است. رئیس پژوهشکده بیماریهای گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران همچنین با اشاره به افزایش دو برابری مرگهای ناشی از بیماریهای مرتبط با چاقی طی سه دهه گذشته در ایران تصریح کرد: سالانه ۳۸۰ هزار مرگ در کشور رخ میدهد که ۱۷۷ هزار مورد آنها زودرس (زیر ۷۰ سال) هستند. از این میزان ۸۸ هزار مرگ
خیلی زودرس (زیر ۵۰ سال) است. ایسکمیک قلبی، سکتهمغزی، سرطانها، دیابت، انسداد ریوی مزمن، نارسایی مزمن کلیوی، نارسایی مزمن کبدی از مهمترین علل مرگهای زودرس در ایران هستند که چاقی با تمام این بیماریها رابطه بسیار نزدیکی دارد. استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد راهکارهای پیشگیری از چاقی و کنترل آن گفت: اندازه مناسب دورشکم در زنان ۸۸ سانت و در مردان ۱۰۲ سانت است و اندازه بیش از این مقدار برای دورشکم، علامت هشدار بیماریهای مرتبط با چاقی بهویژه کبدچرب است، همچنین پرهیز از پرخوری مهمترین راهکار پیشگیری از اضافهوزن و چاقی است.
