قهر دولت و بانکمرکزی در زمینه پولی و ارزی
آرمانملی: پس از تصویب طرح مجلس درباره استقلال بانکمرکزی، بسیاری از کارشناسان نسبت به خطرات این طرح برای آینده نظام پولی کشور ناشی از اعطای اختیارات سیاسی بیش از اندازه به بانکمرکزی در مقایسه با اختیارات عملیاتی هشدار دادند. سرانجام پس از ۱۲ سال، نمایندگان مجلس شورای اسلامی کلیات طرح مسئولیت، اهداف، ساختار و وظایف بانکمرکزی را تصویب کردند که طرح تصویبشده بخشی از طرح قانون بانکداری اسلامی است و شامل قانون بانکمرکزی، قانون مربوط به بانکداری و بانک توسعه میشود. گفته میشود که این طرح میتواند استقلال بانکمرکزی را حفظ کند و مانع از افزایش تورم شود، اما از سوی دیگر به اعتقاد کارشناسان، برخی از موارد این طرح نیاز به اصلاح دارد که یکی از نکات قابل توجه در این زمینه عدم اتفاق نظر مجلس، دولت و بانکمرکزی است. درحالیکه پیش از این رئیس کل بانکمرکزی در این زمینه نسبت به آینده بانکمرکزی ابرار نگرانی کرده بود، بهتازگی نیز این بانک مهمترین و ۲۰ نقص طرح مجلس درباره بانکمرکزی را اعلام کرد و نسبت به خسارات جبرانناپذیر اجرای آن در نظام پولی و بانکی کشور هشدار داد. مهمترین این نواقص از نظر بانکمرکزی شامل خروج از محدوده قانونگذاری و ورود به حوزه سیاستگذاری، ادغام مراجع سیاستگذاری، مقرراتگذاری، نظارت و اجرا، تدوین اهداف بعضا غیرعملیاتی، خارج از ظرفیت بانکداری مرکزی و احیاناً متعارض میشود. در این بین دو تن از کارشناسان اقتصادی به بررسی ابعاد ناپیدای طرح اصلاح بانکمرکزی پرداختند. طبق گفته آنها ساختار بانکمرکزی در این طرح شامل هیاتعالی، هیات نظارت، شورای سیاستگذاری پولی و ارزی، شورای مقررات گذاری و شورای فقهی میشود که این ساختار بسیار بروکراتیک است و مهار آن تحت کنترل هیچکس نیست. همچنین از ویژگیهای دیگر این طرح، تنوع زیاد ابزارهای سیاستگذاری بوده و به بانکمرکزی در زمینه خرید ارز از دولت اختیار داده شده است؛ یعنی اجباری در این زمینه وجود ندارد که برای اقتصاد مضر است، زیرا دولت و بانکمرکزی نباید در زمینه پولی و ارزی باهم قهر کنند .فرشاد مومنی معتقد است که از نظر تحلیلهای سطح توسعه، اقتصاد ایران با طیف بسیار متنوعی از بحرانهای کوچک و بزرگ مواجه است که یکی از آنها تضعیف بنیه تولید و بهرهوری است. طبق گفته این تحلیلگر اقتصادی، ایران در بیسابقهترین وضعیت از نظر اقتصادی در تسخیر منافع مافیا و رانتی قرار دارد و مشکل و خطر جدی در این زمینه نپرداختن طرح بانکمرکزی به بستن راههای مافیا در اقتصاد است. وی با عنوان اینکه طرح استقلال بانکمرکزی اصلاح ظاهری است و هیچ دستاوردی جز افزایش بحران ندارد؛ گفت: هفت گروه ضدتوسعه در نظام بانکی وجود دارد و تا زمانیکه آنها از بین نروند، مشکلات چه با بانکمرکزی مستقل و چه بالعکس برطرف نمیشود.
