آرمان ملی- حمید شجاعی: شاید امروز اگر از خود اصلاحطلبان هم پرسیده شود که در انتخابات سال 76 از پیروزی سیدمحمد خاتمی اطمینان داشتند جملگی در آن تردید کرده یا به وضوح بگویند احتمال پیروزی ناطقنوری را میدادهاند. اما نکته اینجاست که با وجود اینکه شرایط کشور به نحوی بوده که ناطق رئیسجمهور شود اما عزم مردم تغییر را رقم زده و سیدمحمد خاتمی در دوم خرداد با 20 میلیون رای به ریاستجمهوری رسیده و فصل طلایی 8 ساله دولت اصلاحات را رقم زده است. آن زمان نیز مردم انگیزهای برای حضور و مشارکت در انتخابات نداشتند اما رسیدن به این موضوع که حق تعیین سرنوشتشان باید به دست خودشان رقم بخورد و به کسی رای دهند که مطلباتشان را پیش ببرد و نمایندگی کند، باعث شد با حضور حداکثری، خاتمی را به پاستور بفرستند. امروز نیز در خرداد 1400 شرایطی مشابه خرداد 76 را تجربه میکنیم و میتوان انتظار داشت در وضعیتی که اصولگرایان از هماکنون خود را پیروز انتخابات قلمداد میکنند کاندیدای اصلاحطلبان با حمایت مردم حماسه دیگری را اینبار در 28 خرداد رقم بزند.
حماسه شگفتانگیز و ماندگار
دوم خرداد سال 76 برای اصلاحطلبان روزی مبارک و فرخنده است؛ چرا که در این روز با پیروزی حجتالاسلام سیدمحمد خاتمی، نماینده جریان چپ سنتی برابر حجتالاسلام ناطقنوری کاندیدای جریان راستسنتی فصل تازهای از گفتمان سیاسی در جامعه رقم خورد و جریانی سیاسی به وجود آمد که بیاغراق از محبوبیت نسبی نسبت به جریان مقابل در جامعه برخوردار است. سعید شریعتی فعال سیاسی اصلاحطلب در این خصوص میگوید: «اگر انتخابات بهگونهای برگزار شود که جریان بزرگ سیاسی مثل اصلاحات از انتخابات کنار گذاشته شود، صدمه بزرگی به مشروعیت سیاسی کشور میخورد.» با این حال آنچه مسلم است در سال 76 کمتر کسی باور میکرد که سیدمحمد خاتمی، که تا پیش از آن در وزارت فرهنگ و ارشاد مشغول فعالیت بود، بیاید و انتخابات را از ناطقنوری که از پشتوانههایی نیز برخوردار بود، ببرد. جواد امام، فعال سیاسی اصلاحطلب میگوید: «در ایام منتهی به انتخابات در آن سال، تمام سازمانهای دولتی و حکومتی از جمله حوزه علمیه، سازمان تبلیغات و مجموعه روحانیت همه برای حمایت از یک کاندیدا بسیج شده بودند. آن ایام مقارن بود با ماه محرم و این جریانها خیلی تلاش کردند تا هیاتهای
مذهبی را به نفع یک کاندیدای خاص ترغیب کنند و از آنها حمایت بگیرند .اما در اردیبهشت سال ۷۶ بیش از ۳۰۰ هیات مذهبی شناسنامهدار تهران به نفع آقای خاتمی اعلام حمایت کردند و آنهایی که تلاش میکردند آقای خاتمی را مقابل بچههیاتیها قرار دهند، با آن اقدام جواب محکمی گرفتند.» مرحوم آیتا... هاشمیرفسنجانی نیز در خاطرات سال 77 خود میگوید: پیش از انتخابات، آقاى ناطقنورى آمد و از احتمال پیروزى خاتمى اظهار نگرانى کرد و از من کمک خواست، براى تقویت خودش و مشخصا خواست به خانه کارگر هم بگویم از او حمایت کنند؛ اما من اعلام بیطرفی کردم.» فردای آن روز کموبیش نتیجه انتخابات مشخص است و همه شگفتزده شدهاند. آیتا... مینویسد: «اول وقت، وزیر کشور اطلاع داد که از 20 میلیون رأى شمرده شده، بیش از 60 درصد از آقاى خاتمى است. تا شب که شمارش آرا تکمیل شد، از 29 میلیون راى تجاوز کرد و همین نسبت باقى ماند. نتیجه انتخابات براى تمام ناظران داخلى و خارجى، غیرمنتظره است.» اینگونه بود که با پیروزی سیدمحمد خاتمی حیات سیاسی جریان اصلاحات به طور رسمی آغاز شد و از آن زمان تاکنون اصلاحطلبان هر زمان که در نهادهای مختلف روی کار بودهاند،
توانستهاند تا حد امکان عملکرد مطلوبی داشته و رضایت مردم را بهدست آورند. انتخاباتهای 18 خرداد 1380، 7 اسفند 1394 و 29 اردیبهشت سال 96 حمایت از این موضوع دارند که هر زمان اصلاحطلبان در انتخابات مختلف با محوریت مطالبات مردم حاضر شدهاند توانستهاند حمایت گسترده و میلیونی مردم را همراه داشته باشند و حتی در زمانی هم که خود در صحنه نبودهاند، شخص غیراصلاحطلب اما مورد حمایت خود یعنی حسن روحانی را با رای 24 میلیونی به پیروزی برسانند که در همه این اداور نقش سیدمحمد خاتمی بسیار تعیینکننده و اثرگذار بوده است.
تکرار خرداد در خرداد؟
بسیاری بر این عقیدهاند فضای جامعه در شرایط کنونی با خرداد سال 76 یکسان و مشابه است؛ چرا که در آن زمان نیز مردم جامعه به واسطه برخی نارضایتیهایی که از روندهای موجود به خصوص در حوزه اقتصاد و معیشت وجود داشت، چندان قصدی برای حضور در انتخابات نداشتند و اکثر فعالان سیاسی، نهادها و جریانات معتقد بودند با توجه به این احتمال که جامعه حضوری حداقلی در انتخابات خواهد داشت، قطعبهیقین علیاکبر ناطقنوری انتخابات را به نفع خود به پایان خواهد برد اما روند معمول انتخابات و نظرسنجیها در روزهای پایانی چیزی خلاف این امر را نشان داد و در نهایت و در عین تعجب ورق برگشت و سیدمحمد خاتمی در سال 76 به پیروزی رسید. در این راستا بسیاری بر این باورند که در انتخابات ریاستجمهوری پیشرو نیز اتفاقی مشابه رخ دهد و در عین اینکه اصولگرایان خود را از پیش پیروز انتخابات میدانند، در یک شگفتانه کاندیدای اصلاحطلبان موفقیت انتخاباتی را رقم بزند. در این خصوص اسحاق جهانگیری، کاندیدای انتخابات ریاستجمهوری1400 در توئیتی آورده است: «دوم خرداد سالگرد روزی است که روشن شد مردم خواستار تغییرند و نظام هم انعطاف نشان داد. خاتمی و دولت اصلاحات
تهدیدهای جدی بینالمللی و منطقهای را از ایران دور کردند و فرصتهای نو برای توسعه ایران و گشایش در زندگی مردم به وجود آوردند. کشور باز هم به اصلاحات افقگشا و واقعی نیاز دارد.» حال به نظر میرسد این احتمال وجود دارد که کاندیدایی از اصلاحطلبان مثل جهانگیری بتواند نقش خاتمی در 2 خرداد 76 را در 28 خرداد 1400 ایفا کند. باید دید تحولات پیرامون این حوزه طی هفتههای آینده چه سمت و سویی خواهد یافت.
مردم میتواند سرنوشت خود را تغییر دهند
یک فعال سیاسی اصلاحطلب در ارتباط با حماسه دوم خرداد 76 اظهار داشت: باید دوم خرداد را به عنوان یک رویداد مهم در بستر جامعه گرامی بداریم؛ به دلیل اینکه 2 خرداد این پیام را داشت که اگر مردم اراده کنند و به صحنه بیایند و به شکل جدی تصمیم بگیرند که نگذارند دیگران سرنوشتشان را تعیین نکنند یا تبلیغات، تحریفات و سیاهنماییهایی که کاندیداها علیه هم میکنند، بر نوع نگرش و رای آنها تاثیر نگذارد، میتوانند سرنوشت خودشان را به درستی رقم بزنند. غلامرضا ظریفیان به «آرمان ملی» گفت: وقتی جامعه به یک خودآگاهی میرسد، سرنوشت خود را با اراده خودش تغییر میدهد. لذا باید این روز را به عنوان نماد مردمسالاری در پیشانی تاریخ 40 ساله خودمان گرامی بداریم. وی در خصوص تشابه فضای امروز جامعه با خرداد 76 بیان کرد: اکنون نیز که در آستانه یک تصمیمگیری سرنوشتساز هستیم باید به این مساله توجه کنیم که معمولا ملتها در برههای میتوانند دچار نوعی فراموشی تاریخی شوند و باید مراقبت کنند که سلطه پول، قدرت و تبلیغات غیرواقعی آنها را به مسیری رهنمون نکند که دوباره با یک تصمیمگیری غلط یا عدمحضور لازم سرنوشت خود را در اختیار
اندکسالاران قرار دهند.