ارز ترجيحی جز رانت دستاورد ديگری دارد؟

چند نرخی بودن ارز و نارسایی تخصیص

مسعود‌ دانشمند، عضو اتاق بازرگانی ایران، در پاسخ به این سوال که آیا اختصاص ارز ترجیحی برای واردات کالاهای اساسی با توجه به سابقه‌ای که در گذشته وجود داشته می‌تواند باعث شود کالای اساسی با قیمت متعادل به دست مصرف‌کننده نهایی برسد، موکدا گفت: «نه؛ دلیل این موضوع بسیار واضح است. طی سال‌هایی که برای کالاهایی نظیر نهاده دامی، ‌گوشت، نان یا هر کالای دیگری که ارز 4200 تومانی داده شده به دلیل چند نرخی بودن ارز،‌ کالاها با نرخ بازار آزاد به دست مردم رسیده‌اند.» او ادامه داد: «الان هم یکی از دلایل افزایش قیمت مرغ همین است. مرغدار مدعی است نهاد دامی را با دلار ۲۵ هزار تومانی می‌خرد، بنابراین باید قیمت مرغ بالا باشد درعین حال ضرر هم می‌دهد. مرغداران مدعی هستند که برای تولید هر کیلو مرغ باید سه کیلوگرم نهاده دامی‌ مصرف شود؛ با یک حساب ساده سه کیلو نهاده دامی با ارز ۴۲۰۰ تومانی ۱۲ هزار تومان هزینه دارد که با محاسبه هزینه‌های مختلف نهایتا به کیلویی ۲۰ هزار تومان باید برسد چرا الان مرغ کیلویی 45 تا 50 هزار تومان است؟ دلیلش همین دو نرخی بودن ارز است.» دانشمند اضافه کرد: «اصولا دادن یارانه به واردات غلط است؛ یارانه باید به مصرف‌کننده پرداخت شود، یعنی چگونه؟ به‌عنوان مثال باید انحصار واردات نهاده را از بین ببریم تا مرغدار نهاده دامی را آزاد بخرد؛ فرض کنیم مرغ به کیلویی ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان برسد در این شرایط دولت باید مرغ را با همین قیمت از مرغدار بخرد و به مردم کیلویی ۱۵ هزار تومان بفروشد و یارانه را در اینجا مصرف کند.» این اقتصاددان افزود: «اگر یارانه را به سر مصرف‌کننده بدهیم کالاهای اساسی ارزان‌تر به دست مصرف‌کننده می‌رسد. اگر به سر واردات تخصیص یابد همین وضعیتی می‌شود که الان در آن قرار داریم. یعنی عملا دولت از جیب مردم خرج می‌کند بدون اینکه سودی به آنها بدهد و کالاها هم روزبه‌روز گران‌تر شده است.»

مسابقه افزایش قیمت و دستمزد

عضو اتاق بازرگانی ایران، تاکید کرد: «الان با این مسابقه افزایش قیمت و دستمزد تا کجا می‌توان ادامه داد؟ با این سرعت ونزوئلا را هم جا خواهیم گذاشت! هر از چند گاهی دولت دستمزدها را افزایش می‌دهد و از آن طرف هم قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کند و این دور باطل ادامه پیدا می‌یابد.» او گفت: «زمانی‌که دستمزدها افزایش پیدا می‌کند قیمت کالا و خدمات در کل کشور افزایش پیدا می‌کند و وقتی قیمت کالاها و خدمات افزایش پیدا کرد دوباره دستمزدها باید افزایش پیدا کند و این روند به همین شکل ادامه‌ می‌یابد تا اقتصاد به کلی فلج شود. بنابراین اصولا این روش درستی نیست و یارانه را باید به سر مصرف‌کننده پرداخت کنیم تا جایی که تعدیل اتفاق بیفتد.» دانشمند افزود: «همه کشور شده یارانه دادن، یارانه مواداولیه، یارانه معیشتی، یارانه شب عید و ... پس کی قرار است در این کشور کار و تولید اتفاق بیفتد. اگر پول‌های یارانه را به تولید تزریق کنیم که تولید شکل و رونق بگیرد تا واحدهای تولیدی بتوانند کار کنند و کارگران را خراج نکنند آیا بهتر نخواهد بود؟ منطق ما باید راجع به یارانه تغییر کند.»

یارانه قاچاق سوخت را سرعت بخشید

این عضو اتاق بازرگانی با اشاره به وضعیت قاچاق سوخت اظهار کرد: «از یک طرف با پرداخت یارانه نفت ارزان به پالایشگاه‌ها داده می‌شود که هیچ کنترلی هم بر روی آن نیست؛‌ نتیجه نفت ارزان پالایشگاه سوختبران مرزهای شرقی است! اگر فکر کنید که سوخت‌بر از باک بنزین خودروها بنزین برداشته و به آن طرف مرز می‌برد، تفکر اشتباهی است.» او ادامه داد: «این اتفاق یک جریان مستمری است که از پالایشگاه نشأت می‌گیرد و به مرز می‌رسد و می‌شود سوخت‌بر. راجع به سوخت‌بر بحث می‌شود ولی در مورد منشاء آن حرفی زده نمی‌شود که این سوخت از کجا می‌آید؟ یک راهکار قانونی برای آن درست کرده و می‌گویند که به خانواده‌های مرزنشین می‌دهند و این سوخت برای آنها است، چقدر به خانواده‌های مرزنشین سوخت داده شده و این سوختی که خارج می‌شود چقدر است؟ برآورد این است که روزی دو میلیون لیتر بنزین از کشور خارج می‌شود.» دانشمند در پاسخ به این پرسش که چرا در این شرایط مسئولان نکات منفی تخصیص یارانه را در تصمیم‌گیری‌هایشان لحاظ نمی‌کنند، افزود: «ما نمی‌دانیم کسانی‌که نشسته و این طرح‌ها را تصویب می‌کنند آیا همه جوانب آن را به خوبی نگاه کرده‌اند یا نه، نمی‌دانیم. به هر حال آنها کارشناس و مشاور دارند و نظرشان را می‌پرسند حتی اگر هم نپرسند عملا تجربه چند سال گذشته نشان داده که این روش خطا بوده است.» او تصریح کرد: «در سال‌های گذشته برای واردات کالای اساسی ۱۴ تا ۱۵ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی و دارو هزینه کردیم ولی امروز می‌بینیم قیمت دارو به کجا رسیده است. دارو که ارز 4200 تومانی گرفته است، نهاده دامی‌ هم ارز 4200 تومانی بوده که ماحصل آن گوشت قرمز و سفید می‌شود، گندم هم جزو نهاده‌هایی است که ارز 4200 تومانی گرفته که به تولید نان ختم می‌شود، امروز قیمت نان چقدر است؟ قیمت نان نسبت به آغاز دوره ریاست‌جمهوری آقای روحانی تا امروز چقدر تغییر کرده است؟»‌ این عضو اتاق بازرگانی ایران اضافه کرد: «ماحصل آنچه پیش رو داریم این است که نه تنها با استفاده از این روش به نتیجه نرسیدیم بلکه مردم خسته‌تر و فقیرتر و سفره آنها کوچکتر شده است. پس نیازی به انجام مجدد اینکار نیست، این روش غلط بوده و باید روش جدیدی انتخاب کنیم.