معطلی عراق در خرید سامانه روسی با تهدیدهای واشنگتن

عراق بیش از یک‌سال است که در نظر دارد سامانه‌های پدافندی پیشرفته خریداری کند اما این امر تاکنون در سایه تهدیدهای آمریکا معطل مانده است. تمایل عراق برای خرید سامانه‌های مزبور مساله‌ای است که پرونده‌ای دیگر در مباحث نظامی بین عراق و آمریکا باز می‌کند. فروردین ماه امسال عراق و آمریکا گفت‌و‌گوهای راهبردی دوجانبه را ترتیب دادند که در آن بر سر مسایل گوناگون و متعددی از جمله نظامی توافقاتی حاصل شد. البته مسائل نظامی که در آن گفت‌و‌گو مطرح شد به حضور آمریکا در عراق اشاره داشت و مفاد آن نیز بر سر روند خروج و حضور در پایگاه‌های نظامی بود اما رسانه‌ها همواره از برخی توافقات امنیتی و نظامی بین بغداد و واشنگتن سخن می‌گویند که احتمال می‌رود در سفر سال گذشته الکاظمی به آمریکا در دوره ریاست‌جمهوری ترامپ صورت گرفته باشد. عراق از سال گذشته درصدد تقویت قدرت پدافند هوایی خود است و مقامات این کشور اردیبهشت ۹۹ از تصمیم عراق برای خرید سامانه‌های پدافندی روسی خبر دادند. نایف الشمری معاون رئیس کمیته امنیت و دفاع مجلس عراق با اشاره به اینکه دولت این کشور تلاش دارد یک سامانه پدافندی پیشرفته خریداری کند ، خواستار افزایش حمایت مالی از سیستم دفاع هوایی عراق شد. وی با بیان اینکه جلساتی با مقامات وزارت دفاع این کشور برگزار شده است؛ ابراز داشت که در بودجه مالی سال ۲۰۲۱؛ اعتباری (مخصوص) برای تامین تجهیزات پیشرفته نیروهای مسلح عراق برای افزایش سطح به ارتش‌های پیشرفته جهان وجود دارد. الشمری خاطرنشان کرد که «دولت طی چند ماه آینده با شرکت های مهم قراردادی نهایی خواهد کرد تا یک سامانه دفاع هوایی یکپارچه مدرن را در اختیار عراق قرار دهند.» معاون رئیس کمیته امنیت مجلس عراق تاکید کرد که «این قرارداد منحصراً در صلاحیت وزارت دفاع است و از طریق وزارت تجهیزات و بخش تسلیحات و کمیته امنیتی و دفاعی مجلس کلیه قراردادهای منعقده بررسی و کنترل خواهد شد.» همچنین سال گذشته کمیسیون امنیت و دفاع وقت مجلس عراق از تصمیم خرید سامانه‌های اس ۳۰۰ و اس۴۰۰ روسی توسط عراق خبر دادند . رئیس کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق اشاره کرد که در حال حاضر یک سامانه پدافندی غیر فعال متعلق به آمریکا و یک سامانه پدافندی متعلق به روسیه با برد ۲۰ کیلومتری در عراق وجود دارد که آن هم غیر‌فعال است. کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق پیشتر اعلام کرده بود که عراق مذاکرات خود را با مسکو در خصوص خرید سامانه پدافندی اس‌ ۳۰۰ از سر گرفته است.

آمریکا به دنبال تحریم

از سال گذشته که این مساله مطرح شد آمریکا طبق معمول واکنش منفی به آن داشت و هربار با تکرار این موضوع، مخالفت آمریکا نیز تجدید می‌شد؛ نمایندگان مجلس عراق نیز از مخالفت دولت آمریکا با خرید سامانه‌های دفاع هوایی و رادارای پیشرفته سخن گفتند. نمایندگان مجلس عراق معتقدند آمریکا نمی‌خواهد که عراق به این سامانه‌های پیشرفته دست پیدا کند تا همواره تابع واشنگتن باشد. هرچند این تنش‌ها در دولت ترامپ ایجاد شد و تهدیدهای آمریکا نیز از سوی او به سمت عراق نشانه رفته بود اما سایه این تهدید همچنان برسر این خریدها وجود دارد و احتمال می‌رود با مطرح شدن تمایل دولت عراق نسبت به این موضوع توسط نماینده مجلس، تنش‌های مزبور بازهم بالا گیرد. نمایندگان مجلس عراق سال گذشته نیز به مخالفت دولت آمریکا واکنش نشان دادند و تهدید واشنگتن را به دلیل «محدود شدن فعالیت‌های نظامی مخصوصا هوایی در عراق و منطقه» عنوان کردند. به گفته نمایندگان مجلس عراق خرید سامانه های پدافندی روسی توسط بغداد باعث خواهد شد که نیروهای مسلح این کشور کنترل گسترده‌ای بر حریم هوایی خود داشته و دیگر هواپیماهای آمریکایی و رژیم صهیونیستی نتوانند به گشت‌های هوایی و پروازهای متعدد در آسمان عراق ادامه دهند. «بدر الزیادی» عضو کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق آذرماه سال گذشته از تداوم مخالفت آمریکا با خرید سامانه های دفاع هوایی و راداری پیشرفته سخن گفت؛ این سخنان همزمان با سفر «فواد حسین» وزیر خارجه عراق به مسکو برای دیدار با مقامات بلندپایه این کشور و رایزنی درباره مسائل دوجانبه و منطقه‌ای مطرح شد. همچنین دیگر نماینده مجلس عراق «محمد البلداوی» رئیس کمیسیون برنامه‌ریزی راهبردی و پیگیری برنامه‌های دولتی مجلس عراق - که ماموریت نظارت بر خرید این سامانه‌ها را برعهده دارد- اظهار داشته که مخالفت آمریکا با مساله مزبور به این دلیل است که پرواز هواپیماهای آنها در منطقه محدود شده و نهایتا منجر می‌شود که آزادی عمل تحرکات آنها برای هدف قرار دادن مواضع و اهداف ضد اسرائیلی محدود شود. این وتوی آمریکا بر خرید عراق از روسیه درحالی است که نیروهای اشغالگر آمریکایی در چند پایگاه در مناطق مختلف عراق مستقر بوده و تقریبا به طور ماهیانه سامانه‌های پدافندی جدیدی را به پایگاه‌ها و سفارت خود در بغداد منتقل و آنها را راه‌اندازی می‌کنند؛ امری که باعث نارضایتی مردم از آزمایش ها و شلیک‌های گاه و بی‌گاه این سامانه‌ها را درپی داشته است. آمریکایی‌ها شماری از نیروهای نظامی و سامانه‌های پدافندی را در سفارت خود در منطقه سبز در قلب بغداد مستقر کرده‌اند. منطقه‌ای که به شدت توسط نیروهای مسلح عراق و نیز نیروهای آمریکایی محافظت می‌شود؛ هرچند براساس توافق صورت گرفته خروج نیروهای جنگی آمریکا از عراق بایستی آغاز شود اما هنوز جدول زمان‌بندی آن معلوم نشده و آمریکایی‌ها با استفاده از این امر به حضور خود در عراق ادامه می‌دهند.