واکسن کرونا محصولی استراتژیک در آینده

از زمان شیوع ویروس کرونا تا‌کنون تلاش‌‌هایی مبنی بر تهیه واکسن در همه کشور‌ها شروع شد. در این زمینه برخی از کشور‌ها توانستند به موفقیت دست یابند و قادر به تولید و توزیع آن شوند؛ اما کشور‌های دیگری همچون ایران هم هستند که دست از تلاش برنداشته و همواره در مراحل تهیه و آزمون آن هستند. در کشور ما همزمان با کوشش برای ساخت واکسن، مجوز‌هایی نیز از سوی وزارت بهداشت مبنی بر واردات واکسن صادر شده تا اگر شرکتی در این زمینه توانا است، بتواند به این امر اقدام کند. این در صورتی است که همه اقدامات شرکت‌‌ها از ورود دارو گرفته تا توزیع و فروش آنها باید در چارچوب اعلام شده از سوی وزارت بهداشت باشد. اهمیت پرداختن به این مهم، سبب شد با حسین وطن‌پور، مدیرکل دفتر توسعه فناوری سلامت وزارت بهداشت و نماینده وزیر بهداشت و مدیر اجرایی پروژه واکسن داخلی کووید 19به گفت‌و‌گو بنشینیم. در ادامه مشروح این گفت‌و‌گو را می‌خوانید:

فرآیند تولید واکسن در کشور

نماینده وزیر بهداشت و مدیر اجرایی پروژه واکسن داخلی کووید19 در خصوص فرآیند تولید واکسن در ایران گفت: در حال حاضر شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌‌های مستقر در دانشگاه‌‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌‌های تولیدی در قالب ۱۶ گروه در۶ پلتفرم شامل m-RNA، DNA، ویروس غیر فعال، ویروس کشته و قطعات پروتئینی شبه‌ویروس فعالیت می‌کنند. وی ادامه داد: اینها تنوعی از مکانیسم‌ هایی است که خوشبختانه دانش تولید آنها به همت شرکت‌ های داخلی توسعه‌یافته و موجود است. تعدادی از این محصولات در حال حاضر مراحل آزمایشگاهی، آزمایشات حیوانی را گذرانده و در مراحل مختلف کارآزمایی بالینی هستند. انستیتو پاستور و رازی با توجه به سابقه یکصد ساله تولید واکسن با پیشرفت‌های به‌دست آمده در‌صدد افزایش ظرفیت تولید و بسته‌بندی واکسن هستند. البته ناگفته نماند که محدودیت در تولید واکسن با توجه به حجم نیاز در دنیا برای تمام تولیدکنندگان به یک چالش تبدیل شده است. وطن‌پور گفت: همزمان دو شرکت داروسازی فعال در حوزه تولید محصولات بیوتکنولوژی نیز در تلاش هستند تا از ظرفیت موجود خود در زمینه تولید واکسن کرونا استفاده نمایند. با اعلام آمادگی تعدادی از شرکت‌های داروسازی برای بسته‌بندی واکسن عملا مشکلی در بسته‌بندی و عرضه محصول به بازار وجود نخواهد داشت. شرکت داروسازی اسوه وابسته به شرکت سرمایه‌گذاری دارویی شفا با زیرساخت‌ ها و توانی که برای بکارگیری امکانات خود در زمینه تولید واکسن دارد آمادگی خود را برای سرمایه‌گذاری در زمینه تولید واکسن اعلام کرده است. شفافارمد از مجموعه‌های وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام نیز با حمایت از چندین شرکت دانش بنیان برای تولید واکسن همزمان زیر‌ساخت‌های تولید واکسن را نیز در کشور ایجاد کرده است.

واکسن، محصولی استراتژیک

وی بیان داشت: با رفتاری که تاکنون ویروس از خود نشان داده است تولید واکسن تبدیل به یک محصول استراتژیک و اقتصادی شده است. زیرا همواره لازم است این محصول در شرایط ویژه تولید و به طور دائم به‌روز‌رسانی شود که این توان صرفا در اختیار کشور‌های قدرتمند و حاکم خواهد بود. ناگفته نماند توسعه زیرساخت‌ های فعلی کشور در تولید واکسن موجب افزایش قدرت کشور در تولید انواع واکسن‌‌های نیز دیگر خواهد شد. آزمایشگاه‌‌های اختصاصی و قابل‌کنترل برای تولید و تکثیر ویروس‌ ها از توانمندی‌ های کشور در تولید واکسن است که تحت نظارت سازمان غذا و دارو فعالیت می‌کند.

مشکلات ناشی از واردات واکسن

وطن‌پور در خصوص مسائل و مشکلات ناشی از واردات واکسن توسط شرکت‌‌های خصوصی گفت: در وزارت بهداشت با تدابیر وزیر محترم بهداشت همزمان با تلاش‌ها برای تولید واکسن در داخل کشور اقدام‌های به موقع اعم از سفارش و پرداخت در شرایط سخت تحریمی به عمل آمده و واردات محموله‌‌های سفارش شده با همکاری وزارت امور خارجه و پیگیری روابط بین‌الملل وزارت بهداشت به‌جد پیگیری و به‌طور مرتب در کمیته واکسن گزارش می‌شود. وی افزود: متاسفانه به دلیل محدودیت در ظرفیت تولید شرکت‌های سازنده واکسن و به‌رغم صدور مجوز های متعدد برای واردات از طرف سازمان غذا و دارو ولی عملا تاکنون امکان استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای واردات واکسن میسر نشده است. با این حال، شرکت‌های وارداتی با گواهینامه فروش شرکت‌های سازنده به واسطه‌های وارد‌کننده و تایید سفارت جمهوری اسلامی در کشور مبداء می‌توانند هم چنان از فرصت حمایتی سازمان غذا و دارو برای واردات استفاده کنند. ضمنا چنانچه واکسنی نیز توسط شرکت‌‌های بخش خصوصی وارد شود لازم است تا محموله به‌طور کامل در اختیار وزارت بهداشت قرار گیرد تا برای استفاده در برنامه واکسیناسیون کشوری مورد استفاده قرار گیرد. هر گونه مداخله در استفاده واکسن خارج از برنامه واکسیناسیون کشوری ارائه شده توسط معاونت بهداشت می‌تواند چالش‌های جدی در برنامه واکسیناسیون ملی ایجاد کند.