شفافيت و انتقادهاي صريح انتخاباتي در كلاب هاوس

در حـالی‌که که ایــــران برای انتخــابــــات ریاست‌جمهوری آماده می‌شود، گروه‌های مختلف سیاسی برای بحث و گفت‌و‌گوهای نادر در این سطح، به سراغ اپلیکیشن صوتی «کلاب‌هاوس» می‌روند. خبرگزاری فرانسه در گزارشی در‌باره رونق کلاب‌هاوس در ایران در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری و مشکلات و مزایای آن برای کاربران پرداخته است. خبرگزاری فرانسه نوشت: اتاق‌های کلاب‌هاوس ایرانی هر روز بیشتر می‌شوند و برخی از آنها بیشتر از هزار شنونده دارند. کلاب‌هاوس اپلیکیشنی است که تنها با ارسال دعوتنامه امکان پیوستن به آن ایجاد می‌شود. سیاستمداران از جناح‌های مختلف در کنار تحلیلگران، روزنامه‌نگاران و ایرانیان داخل و خارج از کشور راه‌ خود را به اتاق‌های این اپلیکیشن باز کرده‌اند. فرید مدرسی، تحلیلگر و روزنامه‌نگار نزدیک به جناح میانه‌روی حسن روحانی، رئیس‌جمهور کنونی ایران در‌باره فضای شکل گرفته در کلاب‌هاوس گفت: ایجاد فرصت برای بحث و گفت‌و‌گو بین افرادی که قبلا تحمل صحبت با هم را نداشتند، برگ برنده کلاب‌هاوس محسوب می‌شود. موضوع داغ این روزهای کلاب‌هاوس حضور و کاندیدا شدن افرادی است که برای انتخابات ریاست‌جمهوری 28 خرداد (18 ژوئن) نامزد شده یا اعلام نامزدی می‌کنند.‌ مدرسی در این باره گفت: ترکیب عواملی مانند محدودیت رسانه‌های داخلی، شیوع بیماری همه‌گیر کرونا و اشتیاق قابل‌توجه مشتاقان و پراکندگی آنها در گروه‌های مختلف به بحث‌ در محبوبیت این اپلیکیشن در میان ایرانیان کمک کرده است. وی با اشاره به حضور دو قشر محافظه‌کار و اصلاح‌طلب در این فضا گفت: تقاضا برای این فضا وجود داشت و کلاب‌هاوس عرضه‌ای برای آن است. تب و اشتیاق حاکم بر کلاب‌هاوس با فضای نسبتا آرام عمومی و رسمی کمپین‌های انتخاباتی، که رقابت‌های اصلی و انتخاباتی‌شان در 7 خرداد شروع می‌شود در تضاد است. مصطفی فقیهی در این باره گفت: این اپلیکیشن به باز کردن دیالوگ‌های چند‌جانبه در ایران کمک کرده است. وی افزود: چنین مباحثات عمومی به سختی در فضای کشور ایجاد می‌شوند و دلیل آن «شکل‌گیری غول‌های رسانه‌ای با بودجه عمومی به عنوان تریبون‌های یک‌طرفه و جناحی» است.

برگ‌های برنده

در کنار اینستاگرام، کلاب‌هاوس هنوز یکی از معدود برنامه‌های اصلی در رسانه‌های اجتماعی در ایران است که می‌توان بدون استفاده از «وی پی ان» به آن وصل شد. اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور به عنوان یکی از کاندیداهای بالقوه و یکی از عالی‌ترین مقامات ایران در کلاب‌هاوس ظاهر شده است. او در این فضا با مطرح‌کردن سوالاتی، با قدرت از سوابق دولت در برابر «جنگ اقتصادی» آمریکا دفاع کرد و گفت که برای آزادی اینترنت ایستادگی کرده است. او همچنین افزود فساد مالی برادرش و محاکمه او در دادگاه هیچ‌ارتباطی به او و فعالیتش ندارد و آن را انکار کرد. فقیهی افزود: حضور چهره‌های برجسته در کلاب‌هاوس می‌تواند نقش بسیار مهمی برای انتقال پیام به رای‌دهندگان داشته باشد. وی از حضور نزدیک به 110 هزار شنونده در یک اتاق گفت‌و‌گو با حضور فائزه هاشمی دختر صریح و رک آیت‌ا... هاشمی‌رفسنجانی، رئیس‌جمهور فقید ایران صحبت کرد. فائزه هاشمی در کلاب‌هاوس و در طول بحث اعلام کرد: من رای نمی‌دهم زیرا تلاش‌های بیشتر ما منجر به انتخاب کسی مانند روحانی خواهد شد. فقیهی افزود: هنگامی که تعداد شنوندگان به حداکثر می‌رسید چندین اتاق دیگر تشکیل می‌شد تا دیگران موفق به شنیدن بحث شوند. این اقدام همزمان با سخنرانی و پیش از ورود مباحث به توئیتر و اینستاگرام رخ داد. با این حال مدیران و مجریان کلاب‌هاوس مورد انتقاد قرار گرفته‌اند که اجازه صحبت به همگان را نمی‌دهند. یکی از این اتفاقات زمانی افتاد که مدرسی از محمد‌جواد ظریف، وزیر امور خارجه برای گپ و گفت در‌باره توافق بحث‌برانگیز ایران و چین، توافق هسته‌ای با قدرت‌های جهانی و قصدش برای شرکت یا عدم‌شرکت در انتخابات به عنوان نامزد ریاست‌جمهوری دعوت کرد. با شکل‌گیری این میزگرد صوتی مشخص شد در این گردهمایی مقامات ایرانی و روزنامه‌نگاران رسانه‌های فارسی مستقر در خارج از کشور نیز حضور دارند که از نظر ایران دشمن تلقی می‌شوند. مدرسی افزود که با توجه به دلیل پروتکل‌های وزارت خارجه باید می‌پذیرفتیم خبرنگاران ایرانی خارج از کشور مجاز به طرح سوال در این دور‌همی نبودند. فوق‌محافظه‌کاران از کلاب‌هاوس به دلیل عدم‌نظارت بر محتوای داخل و نگرانی معمول از میزبانی‌های خارج از کشور انتقاد می‌کنند و خواهان گزینه‌های مشابه داخلی هستند. خبرگزاری بسیار محافظه‌کار تسنیم در یکی از مقالات ماه آوریل نوشت که دشمنان ایران می‌توانند از طریق کلاب‌هاوس مشکلات امنیتی، اجتماعی و سیاسی برای کشور ایجاد کنند. این رسانه نسبت به پتانسیل این برنامه برای شناسایی نخبگان، شبکه‌ها، ردیابی، سرقت داده‌ها و نشت گسترده اطلاعات و همچنین شکست تابوی گفت‌و‌گوی مستقیم با رسانه‌های دشمن هشدار داد.

سکوت در برابر کلاب‌هاوس

در همان ماه کلاب‌هاوس به‌طور موقت بدون‌هیچ توضیحی و به‌صورت موقت در اکثر شبکه‌ها مسدود و بر‌خلاف اطمینان دولت روحانی دسترسی به این برنامه از طریق اینترنت یک شرکت مخابراتی غیر‌ممکن شد. این موضوع نگرانی احتمالی از مسدود یا ممنوع شدن این رسانه اجتماعی و دچار شدن سرنوشتش به توئیتر و فیس‌بوک را در ایران افزایش داد. اما شورای نگهبان که تحت نفوذ محافظه‌کاران ایران قرار دارد کلاب‌هاوس را تهدید ندیده است. عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان در مصاحبه‌ای به خبرگزاری فرانسه گفته بدنه قدرت تا زمانی که از این اپلیکیشن «جرمی» منتشر نشود، کارکرد آن را سازنده می‌داند. وی در 15 اردیبهشت اعلام کرد به نظر من فضای مجازی می‌تواند نقش مثبتی در دسترسی بهتر و سریع‌تر مردم به اطلاعات داشته باشد و کلاب‌هاوس هیچ تفاوتی با سایر رسانه‌های اجتماعی ندارد.