سیاست‌های انقباضی در بازار ارز اثر برجام را می‌برد

موضوعی که اگرچه به اعتقاد کارشناسان حذف تحریم‌ها بیشترین نقش را در کاهش نرخ ارز بازی خواهد کرد اما به نظر می‌رسد عوامل داخلی زیادی همچون هسته سخت تورمی به همراه سیاست‌های انقباضی قطعا در مقابل افت بیشتر نرخ ارز مقاومت خواهند کرد و احتمال اینکه حتی عدم تمایل تولیدکنندگان در صادرات محصولاتی با هزینه تمام شده بالا زمینه کاهش درآمدهای ارزی ناشی از صادرات غیر نفتی را نیز فراهم کند دور از انتظار نیست. به گفته تحلیلگران پیش بینی نرخ واقعی ارز به شاخصه‌های بسیاری وابسته است اما قطعا تحقق فروش نفت 2.5 میلیون بشکه‌ای و آزادسازی ارزهای بلوکه شده موضوعی است که نرخ ارز را در بازه زمانی یک ساله با کاهش قابل ملاحظه‌ای مواجه خواهد کرد و در آن زمان تصمیمات بانک مرکزی در کنترل بازار حائز اهمیت خواهد بود.
بانک مرکزی نوسان گیران را غافلگیر کرد
بازار ارز در یک هفته گذشته روند کاهشی خود را تحت تاثیر مذاکرات مثبت وین کاهشی آغاز کرد و به کانال 20 هزار تومانی رسید، البته این روند پس از آنکه رسانه‌های خارجی از اختلاف بین تیم مذاکره خبر دادند متوقف شد و با صعودی اندک مجدد به کانال 21 هزار تومانی بازگشت اما سخنان رئیس جمهور، که بازگشت به برجام را برای طرف مقابل، امری محتوم و ناگزیر توصیف کرد و همچنین اظهارات رئیس کل بانک مرکزی مبنی بر آمادگی بانک مرکزی برای مدیریت و راهبری بازار ارز به سمت تعادل و به دور از هیجانات غیرمنطقی و به‌صورت تدریجی متناسب با عوامل موثر بر عرضه و تقاضای ارز در بازار ثانویه و افزایش قدرت بازارسازی این بانک باعث شد تا ارز با روند کاهشی به تعطیلات آخر هفته برود، به‌گونه‌ای‌که دلار با قیمت 20 هزار و 643 تومان بسته شد. در این رابطه فعالان بازار معتقدند نمی‌توان از افزایش قدرت و تاثیرگذاری بازار ساز در نتیجه گشایش‌های جدید در مراودات بین‌المللی به سادگی عبور کرد، چراکه نمود آن را در هفته گذشته و در حالی که بازار با شیبی تند به سمت کاهش حرکت می‌کرد شاهد بودیم به طوری‌که قیمت فروش ارز در صرافی‌های بانکی مانع از حضور نوسان‌گیران در بازار شد. تا جایی که به اعتقاد برخی از کارشناسان اقتصادی این گروه از فعالان بازار ارز حجم قابل توجهی از منابع مالی خود را از بازار ارز خارج کرده و به بازار ارزهای دیجیتال وارد کرده‌اند. روندی که خود منجر به کاهش تقاضا در بازار ارز شده است و بر کاهش قیمت‌ها اثر می‌گذارد. به هر حال آنچه مسلم است مذاکرات برجامی مهمترین مهره شطرنج در بازار ارز به شمار می‌رود، اما اینکه سیاست گذار با توجه به در پیش داشتن انتخابات ریاست جمهوری و مقاومت بازار در مقابل کاهش قیمت‌ها چگونه مهره چینی کند چندان قابل پیش بینی نبوده و به حرکت طرف مقابل در صفحه شطرنجی سیاست نیز بستگی خواهد داشت.
افزایش دلار با سیاست‌های انقباضی
سیدکمال سید علی معاون اسبق ارزی بانک مرکزی و کارشناس بازار ارز در در گفت‌وگو با «آرمان ملی» در خصوص تاثیر مذاکرات برجامی بر کاهش نرخ ارز و پیش بینی بازار می‌گوید: باید توجه داشت که بخش زیادی از ارز کشور به منظور حفظ ارزش دارایی‌ها در دست جامعه قرار دارد که تزریق این میزان ارز قطعا تاثیر بسزایی در نوسانات بازار خواهد داشت، اما آنجایی‌که بازار ارز به ثبات می‌رسد نشان دهنده کاهش انتظارات تورمی و فروکش کردن التهابات بازار است. وی با عنوان اینکه تغییرات ارزی به شاخصه‌های زیادی وابسته است، گفت: اینکه با اجرای برجام و رفع تحریم‌ها فروش نفت کشور به 2.5 میلیون بشکه برسد قطعا اتفاقی است که با سرازیر شدن ارزهای صادراتی نرخ دلار را بیش از پیش بینی‌ها کاهش خواهد داد، اما باید توجه داشت که برخی سیاست‌های انقباضی همچون عدم تصویب FATF و احتمال حضور دولتی ضعیف در انتخابات ریاست جمهوری باعث خواهد شد تا مجددا شاهد بازگشت دلار به چرخه افزایشی باشیم. وی در پاسخ به احتمال کاهش حجم صادرات محصولات غیرنفتی در پی کاهش قیمت ارز و عدم تمایل واحدهای تولیدی برای صادرات گفت: خرید مواد اولیه با نرخ ارز قبلی هزینه تمام شده تولید را افزایش خواهد داد. بنابراین احتمالا شاهد کاهش تولید و رکود انتظاری در برخی از حوزه های اجتناب ناپذیر است که خود به نوعی مقاومت در مقابل کاهش قیمت محسوب می‌شود پس نباید انتظار ثبات بازار ارز در کوتاه مدت را داشت. این کارشناس اقتصادی به نقش بانک مرکزی در کنترل بازار اشاره کرد و گفت: اگرچه تجربه نشان داده بانک مرکزی از آزاد عمل کامل برخوردار نیست اما کنترل این بانک بر نحوه عرضه و تقاضا باعث کاهش هیجانات بازار خواهد شد. به هرحال در یک سال گذشته اقتصاد ایران تحت فشار شدید محدودیت های تحریمی با مشکلات عدیده‌ای دستو پنجه نرم کرده و اگرچه به اعتقاد رئیس کل بانک مرکزی توانسته از زیر بار فشار حداکثری موفق خارج شود اما کاهش درآمدهای نفتی به کمتر از 2 درصد و عدم جایگزینی آن با درآمدهای ارزی حاصل از صادرات غیر نفتی علاوه بر رساندن نرخ دلار به بالای 32 هزار تومان تورم بیش از 50 درصدی را نیز به جامعه تحمیل کرده است حال با سیگنال‌های مثبتی که از مذاکرات برجامی وین به گوش می رسد نرخ ارز به عنوان موثرترین مولفه در ایجاد تورم با روند کاهشی همراه شده است. موضوعی که احتمالا با بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی و دستیابی به فروش 2.5 میلیون بشکه ای با شدت بیشتری شاهد آن خواهیم اما فارغ از مقاومت هایی که همواره از سوی کاسبان تحریم در مقابل تغییرات کاهشی وجود دارد آنچه در این شرایط می‌تواند کام اقتصاد را از شیرینی مذاکرات تلخ کند سیاست‌های انقباضی است که در صورت عدم کنترل از سوی بازار ساز می‌تواند مجدد زمینه رشد نرخ ارز را فراهم آورد.