شهید مطهری با نظارت استصوابی مخالف بود

آرمان ملی: یکی از سلسله نشست‌های رویداد ملی طریق جاوید، با عنوان «جایگاه رأی و مشارکت مردم در جمهوری اسلامی از منظر شهید آیت‌ا... مرتضی مطهری» به صورت مجازی توسط مرکز امام، ولایت فقیه و انقلاب اسلامی جهاد دانشگاهی برگزار شد. علی‌مطهری در این نشست گفت: اصل 99 قانون اساسی آمده نظارت بر انتخابات‌های گوناگون مثل ریاست جمهوری، مجلس، و غیره بر عهده شورای نگهبان است. ولی بعدا این اصل را به «نظارت استصوابی» تفسیر کردند که محل بحث واقع شد. نظارت استصوابی به مفهوم درستش می‌تواند قابل قبول باشد. یعنی اینکه درباره کاندیداها از مراجع چهارگانه استعلام گرفته شود که مشکلی در صلاحیت آن شخص وجود نداشته باشد. احیانا ممکن است تحقیقات محلی هم انجام شود و شورای نگهبان بر اساس آن تصمیم بگیرد. ولی مهم نحوه تأثیر دادن این اطلاعات برای بررسی صلاحیت ها است. نماینده سابق تهران در مجلس ادامه داد: یک وقت اطلاعات آنجا جمع می‌شود و اگر محکومیت مالی یا اخلاقی وجود داشت می‌توانند او را رد کنند. ولی اگر این نظارت استصوابی بخواهد به اظهارنظرهای افراد سرایت کند و اگر کسی در جایی از نظام انتقاد کرده و یا نظری متفاوت با نظر رسمی نظام داشته رد صلاحیت شود، این جایی است که مشکل ایجاد کرده و نظارت استصوابی نباید شامل این مقدار هم بشود. مطهری تأکید کرد: شهید مطهری در کتاب آینده انقلاب اسلامی می‌گویند بسیاری از امور اجتماعی است که اگر سرپرست‌های جامعه مردم را هدایت نکنند گمراه می‌شوند و اگر هم بخواهند، ولو با حسن نیت، به بهانه اینکه مردم نمی‌فهمند و لایق نیستند آزادی را از آنها بگیرند، این مردم تا ابد بی لیاقت باقی می‌مانند. مثلا انتخابی مانند انتخاب وکیل مجلس می‌خواهد صورت بگیرد. ممکن است شما که در فوق این جمعیت قرار گرفته‌اید حسن نیت هم داشته باشید و واقعا تشخیص شما این باشد که خوب است ملت فلان فرد را انتخاب کند و فرض می‌کنیم آن فرد هم شایسته‌تر است، اما اگر شما بخواهید این را به مردم تحمیل کنید، اینها تا دامنه قیامت مردمی نخواهند شد که این رشد اجتماعی را پیدا کنند. رشدش در این است که آزادش بگذاریم ولو در این آزادی ابتدا اشتباه کند».
رئیس جمهور را نباید محدود کرد
وی با بیان اینکه خطوط قرمز مصنوعی برای نمایندگان مجلس درست کرده‌اند، تصریح کرد: نماینده مجلس نمی‌تواند در مورد مسائل مربوط به قوه قضائیه اظهار نظر کند و ممکن است علیه آنها اعلام جرم شود، در مورد مسائل مربوط به زیرمجموعه رهبری ممکن است نتواند درست وارد شود و در مورد مسائلی مثل فتنه 88 نمی‌تواند وارد شود. اینها را خط قرمز قرار داده‌اند که ما را دچار تناقض می‌کند. چون از طرفی قانون اساسی می‌گوید مجلس می‌تواند در همه امور کشور وارد شود و از طرفی خود ما خط قرمزهایی ایجاد کرده ایم. مطهری افزود: در مورد رئیس جمهور هم اختیارات خوبی در قانون اساسی دارد ولی در عمل می‌بینیم که خیلی جاها در کار او دخالت می‌شود و او را در زمینه‌های مختلف محدود می‌کنند. البته اینها هم باید برطرف شود. وی در پاسخ به سؤالی در خصوص نگاه شهید مطهری به بحث نظارت استصوابی، اظهار داشت: مسأله نظارت استصوابی حتی در زمان امام هم نبود ولی بعدا پیدا شد. از مطالبی که من عرض کردم روشن است که قطعا شهید مطهری با نظارت استصوابی به شکلی که اجرا می‌شود مخالف بودند. قطعا ایشان مخالف بودند کسانی به صرف اینکه منتقد باشند و یا نظر متفاوتی با نظام در بعضی مسائل داشته باشند از انتخاب شدن محروم شوند. وی تأکید کرد: ایشان می‌گوید باید مردم را در انتخاب وکیل مجلس و رئیس جمهور آزاد بگذارید. اگر کسی محکومیت مالی یا اخلاقی دارد و فساد بزرگ مالی یا اخلاقی دارد مناسب چنین مسئولیت‌هایی نیست ولی اینکه با صرف انتقاد ما افراد را کنار بگذاریم کار درستی نیست و حتما ایشان مخالف بوده و اساسا اصل 99 قانون اساسی می‌گوید نظارت بر انتخابات‌های مختلف با شورای نگهبان است. مطهری افزود: این نظارت به این معنی است که انتخابات درست برگزار شود و اگر کسانی اعتراض دارند شورای نگهبان بررسی و نتیجه را اعلام کند. ولی اینکه شامل نظارت استصوابی هم شود، به شکلی که امروز اجرا می‌شود، فکر می‌کنم یک مقدار گسترش بیش از حد است. بالاخره باید مرجعی باشد که صلاحیت‌های عمومی را بررسی کند و هرکسی نمی‌تواند کاندیدا شود ولی اینکه به این صورت باشد که به صرف انتقاد و یا داشتن عقیده خاصی افراد را رد کنند به نظر من قابل قبول نیست.