کنش و واکنشهای ایران و اسرائیل
سالهاست که جنگی پنهان بین اسرائیل و ایران در منطقه جریان دارد. اما در سایه همین جنگ پنهان و البته نیابتی امنیت خاورمیانه با شدت و ضعف تحتالشعاع قرار گرفته است. از فلسطین و لبنان گرفته تا سوریه، عراق، یمن و اخیرا هم کشورهای حاشیه خلیجفارس و حتی خود اسرائیل و ایران. البته به نظر میرسد سناریوی جنگ مستقیم، فراگیر و کلان بین تهران و تلآویو دور از واقعیت باشد و جنگ در سطح نیابتی و پنهان ادامه پیدا کند،. احتمالا تا زمان تعیینتکلیف نشست وین و همچنین انتخابات ریاستجمهوری خرداد ماه پیشرو شاهد تداوم و تشدید سلسلهکنشها و واکنشهای انتقامجویانه بین دو طرف باشیم، اما به نظر نمیرسد دو ایران و اسرائیل تمایلی به جنگ و تقابل مستقیم و گسترده داشته باشند. به هر حال اکنون برخی جریانهای داخلی در ایران نگرانیهایی در قبال احیای برجام و بهتبع آن شکست در انتخابات دارند و از طرف دیگر نگاه و تمایل دولت با ایران برای لغو تحریمهای ایران هم نگرانی جدی برای نتانیاهو ایجاد کرده است. به همین دلیل این دو جریان تلاش میکنند با برخی اقدامات تاکتیکی منافع خود را در عدماحیای برجام تأمین کنند. لذا باید دید که خروجی نشست وین چه خواهد بود تا بتوان ارزیابی دقیقتری داشت. با این وصف و در پاسخ مشخص به سوال شما تا همین جای کار هم امنیت خاورمیانه قربانی این جنگ پنهان و نیابتی ایران و اسرائیل شده است. خصوصا که اکنون تلآویو پای خود را به پشت مرزهای آبی ایران در خلیجفارس و دریای عمان رسانده است. این امر نشان میدهد سطح منازعه و تنش طی سالهای پیشرو بالقوه در حال افزایش است. نکته مهمی که در این بین وجود دارد ناظر به نگاه دولت جو بایدن است. به هر حال عربستان سعودی اکنون به این درک رسیده است که دولت بایدن سعی میکند پرونده فعالیتهای هستهای ایران و برجام را به یک نتیجه مطلوب برساند تا به پکن برسد؛ چون بایدن اولویت خود را بر تقابل با چین قرار داده است. بنابراین عربستان سعودی هم برای حفظ امنیت خود در منطقه ناچار شده است به موازات برگزاری نشست وین با میانجیگری و وساطت مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق شرایط را برای کاهش تنش با جمهوری اسلامی ایران در دستور کار قرار دهد. بنابراین پیروزی یا شکست در نشست بغداد تا اندازه زیادی وابسته به خروجی نشست وین است. اگر در وین نهایتا احیای برجام و لغو تحریمها عملیاتی شد، عربستان سعودی هم به این واقعیت میرسد که ایران دوباره میتواند قدرت خود را احیا کند. لذا ناچار است به سمت کاهش تنش با تهران ذیل نشست بغداد گام بردارد. در این صورت اگرچه اسرائیل نگرانی مضاعفی در قبال دو نشست وین و بغداد پیدا میکند و شاید پیرو نکات و گفتههای قبلی حتی اقدامات تاکتیکی و خرابکارانه مجدد دیگری را هم انجام دهد، اما به نظر نمیرسد حتی در صورت موفقیت در انجام این خرابکاریها بتواند معادله را در سطح راهبردی تغییر دهد؛ خصوصا که دولت جو بایدن هشدار جدی به تلآویو داده است. البته طی روزهای اخیر مقامات صهیونیستی و اسرائیلی سفرهای متعدد و پیدرپی به ایالات متحده داشتهاند تا بتوانند با رایزنیهای متعدد، فشار و لابی با مجلس سنا و مجلس نمایندگان مانع جدی برای احیای برجام و لغو تحریمها در سایه نشست وین ایجاد کنند. در داخل نیز احیای برجام و لغو تحریمها تا زمانی که نتیجه ملموسی بر وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم نداشته باشد، نمیتواند باعث مقبولیت این جریان (حامی برجام) نزد افکار عمومی شود. طبق گفتههای تیم مذاکرهکننده و نیز دیگر اعضای 1+4 و حتی خود ایالات متحده آمریکا نشست وین در مسیر درستی قرار دارد، اما بسیار زمانبر است. لذا بسیار بعید است تا قبل از انتخابات خرداد ماه شاهد تغییر وضعیت اقتصادی کشور به دلیل لغو تحریمها باشیم. این مساله همان چیزی که مدنظر جریان مخالف برجام در داخل کشور است.
