تحولات ایران و عربستان پس از ترامپ

رفتن دونالد ترامپ از کاخ سفید و به دنبال آن آمدن یک تیم دموکرات در راس قدرت ایالات متحده، معیارها و رفتار و کنش این کشور تغییر کرده است. از این نظر که حکومت بن‌سلمان رابطه تنگاتنگی با ترامپ داشتند و حمایت‌های سیاسی و مالی زیادی از او کرده بودند. ترامپ نیز در مقابل از اقدامات عربستان در حوزه جنگ با یمن، محاصره قطر و مسائل حقوق بشری و رفتار بسیار تند با خاندان بن عبدا... و بن نایف چشم پوشی کرده بود و یک فضایی را برای بن‌سلمان ایجاد کرده بود تا به تنهایی بتواند بر عربستان حکومت کند. با توجه به اینکه بن سلمان خود را کاملا هم پیمان ترامپ می‌دانست و در تبلیغات انتخاباتی نیز به صورت کامل پشت او ایستاد و پیش از هر شخص دیگری با ترامپ ارتباط برقرار کرد. از سوی دیگر دموکرات‌ها با اضلاع قدرت پیش از بن سلمان رابطه خوبی داشتند و این در ابعاد سیاسی و اقتصادی نیز ریشه دوانده بود و به همین علت با رفتن ترامپ شاهد بودیم که دولت جدید آمریکا محدودیت‌های زیادی را برای عربستان ایجاد کرد. این امر به آن علت نبود که با سیاست‌های عربستان مخالف هستند بلکه از این رو این اقدامات را انجام می‌دهند که بار دیگر هم پیمانان گذشته خود را به راس قدرت در عربستان برگردانند. آنها به این علت فشار را بر عربستان بیشتر کرده‌اند و در همین راستا درخواست‌های جدی از بن‌سلمان شده است که هم محمد بن نایف و اطرافیانش را آزاد کند و هم از آنها در اداره عربستان استفاده کرده و به نحوی در حاکمیت عربستان شریک شوند. این امر موقعیت فعلی عربستان را تضعیف کرده است. یکی دیگر از علت‌هایی که سبب شده است این ضعف نمایان‌تر شود این است که آنها یک جنگی در یمن به راه انداختند که هزینه‌های زیادی بر آنها تحمیل کرد و فرسایشی شد و آنها را گرفتار کرد. پرونده‌های حقوق بشری نظیر قتل خاشقجی نیز امروز علیه بن‌سلمان باز است و تمامی این موارد شرایط را برای عربستان سخت کرده است. این شرایط سخت سبب شده تا آنها را به این سمت سوق دهد تا برخی رفتارهای خود را اصلاح کنند و در همین راستا خواستار گفت و گو با ایران هستند. هرچند امری زمان بر است اما آنها به دنبال این هستند که راهی پیدا کنند تا خروج بدون شکست از یمن برای آنها حاصل شود. از سوی دیگر ایران نیز به علت اینکه به دنبال ارتباط خوب و به دور از تنش با همسایه‌های خود است، مخالفتی با گفت و گو و احیای روابط با عربستان ندارد اما فرآیند این امر کمی طولانی است و نیاز است تا عربستان در ابتدا در جنگ یمن تجدیدنظر کند و فعالیت‌های تنش‌زای خود را علیه ایران متوقف کند. با این دو اتفاق یک اعتماد به وجود خواهد آمد تا دو کشور بتوانند در خصوص روابط حسنه گفت و گوهایی داشته باشند.