اضطراب بازار از سروصدای نفت ایران

آرمان ‌ملی: با آغاز مذاکرات برجامی در وین و تشدید احتمال کاهش فشار تحریم‌ها و از آن طرف باز شدن راه‌های صدور نفت ایران به بازارهای جهانی باعث شده تا بازار کنونی نفت با التهاب و نگرانی روبرو شوند. این نگرانی از آنجایی شکل می‌گیرد که ایران رقیب جدی و قدرتمندی در تامین نفت جهان است و با خروج از تحریم می‌تواند بخش بزرگی از سهم بازار را به خود اختصاص بدهد و همین موضوع هم باعث شده تا رقبای نفتی ایران، برای کاهش اثرگذاری نفت ایران فعال شوند. بازار غالبا می‌تواند برای مقاطعی سیاسی باشد، اما درنهایت بازار تصمیم می‌گیرد. در حقیقت، حرف راست را باید از بازار شنید. بازار است که باید قیمت را بپذیرد و برای بشکه‌ها پرداخت کند. فریدون برکشلی، رئیس مرکز مطالعات انرژی وین درباره احتمال لغو تحریم صادرات نفت ایران با توجه به مذاکرات وین گفت: «واکنش بازار نسبت به مذاکرات وین و احتمال بازگشت جمهوری اسلامی ایران به بازار مثبت بوده است. البته بازار با اضطراب نتایج را ارزیابی کرده است.» او افزود: «درواقع بیشتر تحلیلگران، میزان حضور نفت ایران در بازار را بین 900هزار تا یک میلیون بشکه در روز ارزیابی می‌کنند. علت اضطراب بازار، ساختار و سازوکار صادرات نفت‌ خام ایران است. بخش عمده صادرات ایران کماکان در بازار موسوم به خاکستری صادر می‌شود، اما ناظران بازار مطمئن هستند که ایران همین حالا هم تقریبا دو برابر ژانویه سال جاری نفت ‌خام وارد بازار کرده است.» رئیس مرکز مطالعات انرژی وین درباره واکنش کشورهای تولیدکننده به بازگشت دوباره نفت ایران تصریح کرد: «این موضوع مهمی است. درواقع در اجلاس مجازی اول آوریل اوپک‌پلاس، بازگشت نفت ایران به بازار، موضوع اصلی و سوال کلیدی تحلیلگران و دست‌اندرکاران بازار بود. وزیر نفت عربستان، بارها مورد این سوال شد و هربار هــم از پاسخ مشخص پرهیز کرد. محمــدبــن عبــدالــعــزیز گـفت که اطلاعات رسمی از ورود ایران به بازار در دسترس نیست. ایرانی‌ها، چیزی نمی‌گویند. چین هم که ظاهرا مقصد بیشتر صادرات ایران تلقی می‌شود، ساکت است. بنابراین اوپک‌پلاس نمی‌تواند براساس فرضیات و حدس و گمان در مورد بازگشت ایران و یا حضور کنونی نفت ایران در بازار نظری داده و یا تصمیمی اتخاذ کند. وی گفته که هرگاه ایران به بازار برگشت، اوپک‌پلاس تصمیم خواهد گرفت. این تلاش وزیر نفت عربستان، برای حاشیه‌ای کردن بحث بازگشت ایران به بازار، درواقع به التهاب بیشتر دامن زد.» او درباره واکنش‌ کشورهایی مثل، روسیه، عربستان و عراق نیز گفت: «بازار غالبا می‌تواند برای مقاطعی سیاسی باشد، اما درنهایت بازار تصمیم می‌گیرد، درحقیقت، حرف راست را باید از بازار شنید. بازار است که باید قیمت را بپذیرد و برای بشکه‌ها پرداخت کند. بورس‌ها تصمیم‌گیر و تصمیم‌سازند. امارات متحده عربی هم، بر همین مبنا مرکز بورس فجیره را راه‌اندازی کرد. هرچند ایران اولین کشوری بود که برای راه‌اندازی بورس بین‌المللی نفت، اقدام کرد، اما موفق نشد. البته نفت سبک ایران با اورال روسیه و نفت سبک بصره رقابت دارد. اما نفت سنگین ایران برای پالایشگاه‌های آسیایی، خصوصا هندوستان و چین، مهم است. در هرحال جدالی است که ایران باید در آن ورود کند و برای بازپس‌گیری سهم خود، بجنگد.» برکشلی درباره اشباع بازار گفت: «نفت زیادی در بازار موجود است. تصمیم عربستان مبنی‌بر افزایش مرحله‌ای یک میلیون بشکه در روز در اجلاس اول آوریل، بازار را تحت‌تاثیر قرار داد. قیمت‌ها از خط 70دلار در هر بشکه، فاصله گرفتند. بازار جهانی نفت، به شدت نسبت به تقاضا، حساس است. هر خبر خوب یا بدی در طرف تقاضا بازار را تحت تاثیر قرار می‌دهد.» او ادامه داد: «در عین حال تحولات طرف تقاضا هم تابعی از شرایط ویروس کرونا قرار دارد. هر خبر مثبتی که نشان از موفقیت در مهار ویروس داشته باشد، به‌معنای بازگشت اقتصاد جهان به شرایط عادی و درنتیجه تقویت تقاضاست. بنابراین بازار در انتظار نتایج بهبود تقاضای جهانی است. تولید بر تقاضا فزونی دارد. اما بازار چندان به ساختارها اعتماد ندارد. عوامل فراساختاری درحال شکل‌گیری و فضاسازی هستند. روابط آمریکا و چین، شرایط خاورمیانه، شکل‌گیری بلوک‌های ضدچینی، مانند اتحادیه آمریکا، ژاپن، استرالیا و هند، موسوم به کواد Quad بازار را به سمت شرایط فراساختاری می‌کشاند.» رئیس مرکز مطالعات انرژی وین در پیش‌بینی قیمت نفت با توجه به اوضاع اقتصاد جهان بیان کرد: «قیمت تا مرز 70دلار پیش رفت و در تاریخ 5 مارس برنت، 70دلار را هم رد کرد، البته با دشواری. گذار راحتی نبود. اما تحلیلگران زیادی، در پیش‌بینی‌های قبلی در مورد طیف قیمت، تجدیدنظر کردند. ما پس از اجلاس اوپک‌پلاس ژانویه، در مورد طیف قیمتی 60 تا 65 دلار صحبت می‌کردیم، در فوریه روی 65 دلار تا 70 و به‌دنبال آن مارس و آوریل را 70 به بالا در نظر گرفتیم. اما حالا کمتر بازارشناسانی هستند که برای متوسط نیمه اول 2021، طیفی بالای 60-65 را تایید کنند.» او افزود: «همانطور که عرض کردم، عوامل غیرساختاری هم، دست به‌کارند. اکنون دلار هم تضعیف شده است. قدرت خرید حقیقی هربشکه نفت امروز نزدیک به 20درصد زیر قیمت نیمه اول 2020 است. با توجه به آنچه بیان شد، برخلاف نظر محمدبن‌عبدالعزیز که گفته بود، بازگشت ایران، بی‌سروصدا و مانند بازگشت آرام لیبــی خــواهد بود، فکر می‌کنم که بازگشت ایران، تصمیم اوپک‌پلاس برای تجدیدنظر در سقف تولید را طلب خواهد کرد.»