مذاکـرات ویـن و اظهارات دیپلماتهای ایرانی و طرفهای برجام، احتمـال احیای مجدد برجام را نوید میدهد. بهزعم شما، احیای برجام در کوتاهمدت چه تاثیری بر اقتصاد ایران دارد؟
-اقتصاد ما برای توسعه و پیشرفت و رشد شاخصهای کلان نیاز به ثبات و آرامش دارد و قطعا مذاکرات جاری با 1+5 و بهعبارتی با 1+4 و در کنارش آمریکا، میتواند موجب بهبود شرایط برای پیشرفت اقتصادی کشور شود. شواهدی که الان از مذاکرات بهدست آمده، حاکی از بهبود شرایط برای توافق و برگشت به برجام است و قطعا درصورتی که توافق انجام شود و برجام دوباره شکل بگیرد، عملکرد اقتصادی رو به جلو و پیشرفت خواهد بود و در کوتاهمدت و بلندمدت میتواند باعث ایجاد رفاه اجتماعی و بهبود منافع ملی و درنهایت شکوفایی اقتصادی کشور شود. چون هم در منطقه و هم در تعامل با دنیای غرب و شرق میتوانیم باعث افزایش سرمایهگذاریها و بهبود شرایط تولید در کشور، بهبود اشتغال، کنترل تورم و همچنین بهبود ضریبجینی در بحث سرمایه اجتماعی شویم.
آیا مــیتوان امید داشت که بازگشت به برجام در کوتاهمدت، باعث رفع مشکلات معیشتی مردم و ثبات نسبی بازار شود؟
بله، همانطور که در سؤال اول هم اشاره کردم در کوتاهمدت طی یکی، دو سال میتواند باعث بهبود شاخصها، عملکرد اقتصادی و رفاه نسبی در جامعه شود و قطعا در شرایطی که ما بتوانیم از فضای موجود و شرایط و پتانسیلهای منطقهای استفاده کنیم، شاخصهای اقتصادیمان میتواند بهصورت مطلوب افزایش پیدا کند و اقتصادمان در یک سطح قابل قبولی با توجه به استعدادها و پتانسیلهایی که داریم و شرایطی که کشور از لحاظ منابع طبیعی و زیرزمینی و شرایط مختلف مؤثر در شاخصهای صنعتی، کشاورزی و خدماتی دارد، در یک کلام به افزایش درآمد سرانه جامعه منتهی شود.
مستحضریــد که وضعیت نامطلوب اقتصادی و معــیشتی مــردم نــاشی از تحریم و کرونا، ناامیدی بیسابقهای را در فضای سیاسی کشــور در پـی داشته است. آیا احیای برجام میتواند در کاهش این ناامیدی و احیای امید نقشی داشته باشد؟
شرایط کشور هم از لحاظ تحریمها، هم از لحاظ وضعیت کرونایی، هم از لحاظ ناامیدی و هم به جهت تضعیف سرمایه اجتماعی در وضعیت نامطلوبی قرار دارد و رفع مشکل تحریمها و احیای توافق برجام میتواند در برگشت امید به جامعه، بهبود سرمایه اجتماعی، افزایش سرمایهگذاری، تولید و بالا رفتن درآمد کشور و درآمد سرانه جامه کمک بهسزایی به کشور کند.
مخــالفان اصــلاحــات، شکلگیری وضعیـت سیــاسی کنونی را بیش از هر چیز ناشی از عملکرد دولت میدانند. بهزعم شما آیا میتوان دولت را تنها مقصر وضعیت کنونی دانست؟ دولت با اتخاذ کدام تصمیم میتوانست عملکرد بهتری در حوزه اقتصادی داشته باشد؟
به اعتقاد من شرایط و وضعیت کنونی کشور ناشی از عملکرد کل حاکمیت است؛ یعنی هم دولت، هم مجلس، هم قوه قضائیه و هم مسئولان کشور. نمیتوانیم یک نهاد را به تنهایی عامل این وضعیت موجود بدانیم. یعنی هرکس به تناسب مسئولیت و اختیاری که در کشور دارد، مسئول این امر است و همه در شرایط موجود مسئولیت دارند و همه میتوانند در وضعیت بهبود کشور نقش ایفا کنند و در رفع مسائل و مشکلات و مصیبتهایی که بر مردم حاکم شده، مؤثر باشند. بنابراین نمیتوانیم به تنهایی دولت را در شرایط کنونی مسئول بدانیم. چون دولت اختیارات محدودی دارد و درصد کوچکی از مسئولیتهای حاکمیت برعهده دولت است. بنابراین همه را باید در این شرایط سهیم بدانیم و قطعا درصورتی که بخواهیم پیشرفت و توسعه پیدا کنیم، تحریمها را برطرف کنیم، امید به جامعه تزریق کنیم، اشتغال ایجاد کنیم، کنترل تورم کنیم و وضعیت عدالت اجتماعی را در جامعه حاکم کنیم، باید باهم همفکر، همگام و همدل باشیم و منافع ملی را درنظر بگیریم. نمیشود گروهی به خاطر منافع حزبی و شخصی خود، فقط انتقاد کنند و دولت را مقصر بدانند؛ درصورتی که دولت بخشی از حاکمیت است. ممکن است دولت اشکالاتی داشته و ایراداتی به
دولت وارد باشد ولی این ایرادات به بقیه حاکمیت هم هست. در شرایط کنونی موقعی میتوانیم بگوییم مردم به آینده امیدوار خواهند شد و بهبود شرایط برای عموم مردم رقم خواهد خورد و رفاه اجتماعی ایجاد خواهد شد و عدالت حاکم میشود که همه برگردند و به مردم تکیه کنند و از تکروی و از تصمیمات فردی و بیقانونی پرهیز کنند و در کشور قانون را مبنا قرار دهند. آنچه باعث ثبات، آرامش و پیشرفت در کشور میشود، تعهد و تقید به قانونمندی است. بنابراین در این حالت است که میتوان آیندهای روشن و بهتر برای ایرانیان ترسیم کرد.
تحلیلگران سیاسی، معتقدند اقتصاد و معیشت در انتخابات آینده نقشی بیش از سیاست و شعارهای سیاسی دارد. به زعم شما کدام شعار اقتصادی میتواند مجموعه توسعهگرا را با مردم آشتی دهد؟
شرط حضور مردم در صحنه و بهبود شرایط اقتصادی و سیاسی در کشور این است که حاکمیت به مردم تکیه کرده و خواست مردم را اجرا کند. در شرایط کنونی، بهبود وضعیت موجود به این است که ما کاری کنیم که در جامعه آرامش، ثبات و امید برقرار باشد و درواقع جریان متکی بر قانون حاکم شود. در شرایط کنونی کنترل تورم، رفع مشکلات و موانع جهش تولید، بهبود رفاه اجتماعی در کشور و قطعا ایجاد عدالت اجتماعی میتواند از مصادیقی باشد که مردم امیدوار شوند و در عرصه انتخابات با اعتماد و اتکا به قانون مشارکت کرده و شرایط حاکم بر پیشرفت جامعه دلالت کند و مردم به آینده کشور امیدوار باشند.
بهعنوان اصلاحطلبی که سابقه دو دوره حضور در مجلس شورای اسلامی و ارتباط گسترده با مردم را در کارنامه خود دارید، معتقدید چگونه میتوان امید به اصلاح را دوباره در بین مردم بهوجود آورد؟
منطقا و ذاتا جامعه اصلاحخواه و به دنبال اصلاحات است و میخواهد وضعیت موجود را بهبود بخشد. باید کاری کنیم که این امید در مردم همچنان زنده شود و با اتکا به قانون، مردم و توجه به منافع و مصادیق، در شرایط کنونی، مردم را امیدوار به آینده و پیشرفت و حرکت به سوی کمال کنیم. قطعا ایران شرایط مناسبی از لحاظ فرهنگی، سیاسی، اکولوژیکی و اقتصادی دارد و از منابع زیرزمینی، نفت، گاز، نیروی انسانی و تاریخ و تمدن کهن بهرهمند است که میتواند به کمک کشور آمده و کشورمان را در منطقه بهعنوان یک کشور رو به کمال و توسعه نشان دهد.
میدانیــد کـه شکـاف ملت- حاکمیت در وضعیت نامناسبی است. حاکمیت برای کم کردن این شکاف چه برنامههایی را باید در دستور کار قرار دهد؟
حاکمیت باید تلاش کند سرمایه اجتماعی را بهبود بخشد، قانونمندی را در کشور رایج کند و مصالح مردم را در اولویت قرار دهد. در صورتی که مردم احساس کنند در حاکمیت و در پیشرفت و اداره امور کشور نقش دارند و براساس منافع و مصالح مردم در جامعه از طرف مسئولان تصمیمگیری میشود، قطعا به آینده امیدوار میشوند و اصلاحات را به عنوان تنها راه نجات کشور و حرکت به سوی آینده بهتر به عنوان بستر حرکتی خودشان انتخاب میکنند.
بهعنوان یک اصلاحطلب که از دوم خرداد بدینسو در عــرصه سیــاسی حضــور داشتهاید، آیا همچنان معتقدید میتوان اصلاحطلبانه سیاستورزی کرد؟
بله، همانطور که عرض کــردم اصــلاحطلبی در ذات مردم و انسان نهفته است و انسان قطعا برای حرکت به سوی کمال نیاز به رفع مسائل، مشکلات و نواقص دارد و این رفع مشکلات و مسائل و حرکت به سوی کمال، اصلاحات نام دارد. بنابراین اصلاحات میتواند در چنین شرایطی احیا شود و مورد اقبال مردم قرار گیرد. درحقیقت ما راهی غیر از اصلاحات برای پیشرفت کشور نداریم و اتکا به اصول کهنه و قدیمی و غیرمدرن نمیتواند منجر به یک جامعه مدرن و پیشرفته شود. دنیای امروز، دنیای تکنولوژی و پیشرفت است و اگر بخواهیم در این دنیا جایگاهی داشته باشیم باید به اصلاح امور و پیشرفت و حرکت به جلو، اعتقاد داشته باشیم و از اشکالات و نقایصی که در عملکرد گذشته حاکمیت بوده، فاصله بگیریم.
مستحضریــد کــه بـرخی ناکارآمدیها و فرصتطلبــیها، اصلاحـات را دچار بحران از درون کرده است. اصلاحطلبان برای رهایی اصلاحطلبی از این شرایط، چگونه باید عمل کنند؟
اصلاحطلبان هم در گذشته و در شرایط کنونی دارای اشکالاتی هستند و باید تلاش کنند این اشتباهات و اشکالات برای رسیدن به منافع ملی برطرف شود. در شرایط کنونی برای اداره امور کشور و مصالح مردم باید به قانونمندی متکی شویم و تلاش کنیم آنچه را موجب خیر و صلاح مردم و افزایش سرمایه اجتماعی میشود، در جامعه پیاده کرده و بدین ترتیب مردم را به آینده امیدوار کنیم.