بالندگی اقتصادی؛ گمشده در تصمیمات جزیرهای
مصوبات و سردرگمی دائمی
برایناســاس عــلاوهبــر بــخشنــامه معــاون اول رئیسجمهور مبنیبر تعیین حقوق ورودی کالاهای وارداتی با نرخ ارز 4200تومانی ابلاغ بخشنامهای که به صادرکنندگان اجازه میدهد تا ارز حاصل خود را سامانه نیما عرضه نکند حائز اهمیت است، طبق مصوبات جدید ستاد هماهنگی اقتصادی دولت و کمیته ماده دو که در سال جاری بهمنظور حمایت از تولید و صادرات صادر شده است، صادرکنندگان دیگر الزامی به فروش ارز خود به سامانه نیما ندارند. ایندرحالی است که بانک مرکزی در سال گذشته مصوبات و بخشنامههای متعددی را برای بازگشت ارزهای صادراتی به کشور صادر و باعث شد تا تجار و صادرکنندگان در فشار قرار بگیرند. هرچند که این اقدام گامی برای حذف ارز نیمایی تلقی میشود، اما نبود آیندهنگری و برنامهریزی طولانیمدت فرصت برنامهریزی را از فعالان اقتصادی میگیرد. این اتفاق سبب میشود نه در واردات و نه در صادرات و نه در معادلات اقتصادی دیگر داخلی و خارجی با نااطمینانی از آینده مواجه شوند. وضعیتی که خودبهخود باعث کند شدن روند رشد اقتصادی میشود. متاسفانه در شرایط حاضر که کشور نیاز به ثبات اقتصادی دارد اتخاذ تصمیمات و صدور بخشنامههای موقتی و بدون
پشتوانه علمی زمینه آسیب بخشهای مختلف اقتصادی را فراهم میکنند. یلدا راهدار، فعال اقتصادی و عضو هیات نمایندگان اتاق ایران درباره اثرات تغییرات بخشنامهای و تعدد مصوبات به «آرمان ملی» گفت: «بهصورت کلی سیاستهای متناوبی که دولت در پیش میگیرد، یعنی سختگیری و سهلگیری که بهصورت پاندومی انجام میدهد باعث سردرگمی تجار میشود. بهعبارت دیگر از زمانیکه دولت این مصوبه را صادر کرده نهایتا ظرف مدت یک یا دو ماه آینده مصوبه جدیدی صادر خواهد شد تمام مصوبات قبلی را نقــض کنــد. یکیاز مشکلاتی که ما داریم بهدلیل همین رویه غیرمتعادل و هر کدام در انتهای حد خودش انجام میشود؛ قیمت تمامشده کالای صادراتی و وارداتی نمیتواند ثابت بماند.» او ادامه داد: «فرض کنید امروز تصمیم میگیریم کالایی را با قیمتی مشخص وارد گمرک کنیم، وقتی کالا وارد گمرک میشود و بخشنامهها و مصوبات دائما درحال تغییر است من بهعنوان واردکننده نمیدانم که باید با چه مصوبهای کالای خود را وارد کنم. هرروز امکان دارد مصوبهای جدیدتر صادر شود که همه مصوبات قبل و بعد از واردات کالا را تغییر دهد! در این صورت تمام برنامهریزیها برای بدست آوردن بازار و
عرضه با قیمت مشخص دچار دگرگونی میشود.» راهدار تصریح کرد: «در بحث صادرات و واردات دقیقا با همین مشکل مواجه هستیم و بههمین دلیل هم به هیچیک از بخشنامه و مصوباتی که دولت یا بانک مرکزی در حوزه صادرات و واردات با شعار کمک به تولید یا کمک به معیشت مردم صادر میکنند خوشبین نیستم دلیل آن هم این است که نمیتوان روی این مصوبات برنامهریزی اقتصادی داشت.»
برنامهریزی ناممکن است!
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران اضافه کرد: «ما در کشوری زندگی میکنیم که حتی برای فردا هم نمیتوانیم برنامهریزی کنیم؛ مگر کسبوکار بدون برنامهریزی امکانپذیر است؟ وقتی برنامهریزی نباشد که نمیتوان کار کرد. متاسفانه شرایط یک شب تا صبح تغییر میکند و این باعث شده تا نتوانیم هیچ برنامهریزی برای آینده داشته باشیم. بسیاری از فعالان اقتصادی و واردکنندگان روی این مصوبه و سایر مصوبات بحثهایی دارند.» او درباره مصوبه جدید درباره ارز صادراتی هم افزود: «این مصوبه هم بیمورد است؛ اگر سیاست بازگشت ارز صادراتی و عرضه آن در سامانه نیما کارشناسی بود و بسیاری از صادرکنندگان را هم به این دلیل تحت فشار قرار دادند؛ چرا امروز از آن عدول میکنند؟ اگر امروز به این نتیجه رسیدهاند که این تصمیم، یک تصمیم اشتباه بوده باید خسارت واردشده به فعالان و صادرکنندگانی که بازارشان را از دست دادند، ممنوعالخروج شدند و با آبرویشان بازی شد، آنهایی که کارت بازرگانیشان باطل شد را پرداخت کنند.» راهدار اضافه کرد: «چه کسی خسارتهای وارده به حیثیت و وجهه فعالان اقتصادی را پرداخت خواهد کرد؟ اینهایی که به این نتیجه رسیدهاند که امروز نیازی
نیست ارز صادراتی در سامانه نیما عرضه شود؛ باید شهامت داشته باشند و از مردم و فعالان اقتصادی بابت تصمیم اشتباهشان عذرخواهی کنند نه اینکه یک شب تا صبح مصوبات عوض شوند! بهنظرم بدتر از تغییر دائمی مصوبات این است زمان ماندگاری این وضعیت هم مشخص نیست!»
باتلاق اقتصادی
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران در پاسخ به ایــن ســؤال که در شرایطی که هیچ ثباتی نه در صدور بخشنامــه و مصوبات هست و نه در اقتصاد، چطور باید برنامهریزی کلان اقتصادی را انجام داد، گفت: «بهنظرم ما در باتلاق اقتصادی گرفتار شده و هرچقدر هم تلاش میکنیم از آن خارج شویم بیشتر فرو میرویم؛ دلیل آن هم این است که هیچ تفکر سیستماتیکی در سیاستگذاریهای اقتصادی ما وجود ندارد. دلیل آن هم این است که به صورت جزیرهای تصمیمگیری میشود و بدتر از آن این است که دولــت چنــدپاره شده است، یعنی بهنظر میرسد دولت یکدست نیست و هرکسی حرف خودش را میزند و موضعگیری اصلی وزرا در نقض دیگری، باعث ناامیدی است. ما نمیدانیم قرار است با دنیا ارتباط داشته باشیم یا نداشته باشیم و این ارتباط قرار است چقدر در اقتصاد ما تاثیر بگذارد. وقتی مبادلات پولی ما در دنیا راحت انجام نشود و خود دولت مسیر انحرافی به آن میبخشد و در انحصار افراد خاصی نگه میدارد نشان میدهد که ما به بالندگی اقتصاد کشور نگاه نمیکنیم و برنامهای هم نداریم»
