اشتباهات اسفند ۹۸ تکرار نشود

حساسیت انتخابات ۱۴۰۰ بسیار بالاست. این حساسیت و اهمیت نه‌تنها بالاست، بلکه وزیر کشور به عنوان مسئول اجرایی انتخابات نیز گفته ما نگران مشارکت هستیم؛ این نگرانی به تجربه انتخابات مجلس یازدهم برمی‌گردد که شاهد مشارکت حداقلی مردم در ۴۰ سال گذشته بودیم. اگرچه گروهی که از جمهوری اسلامی عبور کرده‌اند، عدم‌مشارکت را مدام تبلیغ می‌کنند اما متاسفانه برخی در داخل با نام اصولگرایی و دینداری، نه‌تنها هیچ گامی برای مشارکت حداکثری برنمی‌دارند، بلکه موانع مختلفی را در این مسیر ایجاد می‌کنند؛ از جمله بعد از شکل‌گیری جبهه اصلاح‌طلبان با بهانه‌های مختلف، به دنبال جلوگیری از تشکیل و برگزاری جلسه‌های انتخاباتی بوده‌اند، در حالی‌که در جبهه اصولگرایی هیچ ممانعتی برای کسانی که عضو احزاب هم نیستند، وجود ندارد. چنین بی‌عدالتی‌هایی، تداعی‌کننده این است که گویی بخشی اساسا به دنبال مشارکت نیست، این موارد نکاتی است که حساسیت انتخابات پیش‌رو را بالا می‌برد؛ ضمن آنکه معتقدم در صورت کاهش مشارکت، بخش جمهوریت نظام آسیب می‌بیند. در این رابطه با ورود چهره‌های متنفذ جامعه و افراد تاثیرگذار در لایه‌های مختلف اجتماعی به عنوان نامزد، می‌توان بخشی از موانع را برداشت و به رشد مشارکت مردم کمک کرد. امکان دارد تجربه مشارکت پایین در انتخابات اسفند ۹۸ تکرار شود؛ زیرا تا حدی اعتماد عمومی از دست رفته است و ناامیدی وجود دارد. از طرفی در دوره گذشته، نامزدهای اصلاح‌طلب، رد صلاحیت شدند و امکان ارائه فهرست از سوی جبهه اصلاحات از بین رفت و به کاهش مشارکت دامن زد. امیدواریم در این انتخابات با اجازه مداخله همه نحله‌های فکری- سیاسی، که یکی از ابعاد رشد مشارکت است، تا حدودی کاستی‌ها در این زمینه جبران شود. نقش شورای نگهبان در این زمینه کلیدی است؛ چراکه اگر با وسعت‌نظر برای مشارکت حداکثری عمل و بسیاری از چهره‌های مقبول مردم را تایید کند، باعث می‌شود لایه‌های مختلف جامعه از جمله جوان‌ها تشویق به حضور شوند، گروه‌های مرجع مشارکت کنند و احزاب سیاسی تشویق شوند که از تجربه انتخابات گذشته فاصله بگیرند. دستگاه قضایی هم می‌تواند با بسیاری از پرونده‌های سیاسیون به‌گونه‌ای برخورد کند که در جامعه امید زنده شود. چنین رفتارهایی در کنار بهبود معیشت مردم، می‌تواند به حضور گسترده مردم بینجامد. از نگاه انتخاباتی، عملکرد مجلس از جمله در شعارزدگی و تهاجم‌های بی‌منطق به دولت، به اعتماد مردم لطمه‌زده و می‌بینیم این مجلس به اندازه‌ای بی‌تجربه است که بسیاری از طرح‌های مصوب آن، از شورای نگهبان برگشت می‌خورد. این‌گونه نیست که مردم فقط نظاره‌گر باشند که به طور مثال رئیس قوه مقننه در انتقاد از کاستی‌های موجود به رئیس قوه مجریه حمله می‌کند؛ بدون اینکه توجه داشته باشد مشکلات ریشه‌ای و پایه‌ای هستند و همه ارکان در آن نقش دارند؛ این‌گونه نیست که در یک نظام سیاسی که متشکل از قوای مختلف است، تنها یک قوه مقصر باشد. قوه قانونگذار سیاستگذاری می‌کند، نظارت دارد و قانون مصوب می‌کند یا دستگاه قضایی و دولت در حیطه وظایف خود، عمل می‌کنند. بنابراین کاستی‌هایی در همه بخش‌ها وجود دارد که باعث می‌شود مردم در اثر فشارهای اقتصادی ناامید شوند. در واقع عملکرد این بخش‌ها وابسته و تابع یکدیگر بوده و نادرست است که فرض کنیم دولت باعث و بانی و مقصر اصلی همه مشکلات کشور است. بارها گفته‌ام که در حوزه اقتصادی، به دلیل مواجهه با تحریم‌های گسترده نتوانسته‌ایم از صادرات به‌ویژه نفت و گاز درآمد ارزی داشته باشیم. تقاضا در مقابل عرضه افزایش یافته و پول ملی ما در برابر ارز خارجی سقوط کرده و پیرو این رخدادها، قیمت‌ها افزایش یافته است. دولت که مقصر نیست؛ دولت مجری این سیاست‌هاست. بنابراین همه دستگاه‌ها و بخش‌ها در این زمینه دخیل هستند. در یکی دو ماه آینده اگر گام‌های موثری برای بازگشت اعتماد مردم برداشته شود، می‌توان به مشارکت حداکثری امیدوار بود. گام نخست، دادن آزادی‌های سیاسی و اجتماعی است به‌گونه‌ای که احزاب سیاسی احساس کنند به راحتی می‌توانند نامزد معرفی کنند و او به‌راحتی می‌تواند سخن بگوید؛ از کاستی‌ها صحبت کرده و برای اصلاح حرکت کند و مردم نیز احساس کنند اراده‌ای برای اصلاح امور هست، در این صورت اعتمادشان بازخواهد گشت. صرف‌نظر از پیامدهای کرونا، هرچه سطح و شدت رقابت‌های انتخاباتی افزایش یابد، انگیزه برای حضور نامزدها بیشتر می‌شود. در دوره‌های گذشته این انگیزه موجود بود و از مهرماه، نامزدها عملا وارد عرصه می‌شدند، احزاب رایزنی‌های خود را آغاز و شخصیت‌ها نظرات خود را مطرح می‌کردند؛ اما این دوره، بسیاری از نامزدهای بالقوه در کوچه و خیابان با مردم ارتباط و توجه دارند. ضمن آنکه ناامیدی موجود ممکن است سبب عدم ورود گسترده مردم در انتخابات شود و حضور خود را غیرمفید بدانند. موانعی ناشی از محدودیت‌های قانونی هم که سر راه هر رئیس‌جمهوری وجود دارد، انگیزه لازم را از نامزدهای احتمالی گرفته است. واقعیت اینکه ما هم در انتخاب‌شوندگان و انتخاب‌کنندگان، با سستی مواجهیم که باعث آغاز دیرهنگام رقابت‌ها شده است. این هم یکی دیگر از مواردی است که به گفته وزیر کشور ممکن است به میزان مشارکت آسیب بزند. اصلاح‌طلبان در نهاد اجماع‌ساز یا جبهه اصلاح‌طلبان ایران، کمیته‌ها و کارگروه‌های انتخاباتی خود را ذیل کارگروه‌های استان‌ها، رسانه، ارزیابی و... تشکیل داده و آغاز به فعالیت مقدماتی کرده‌اند. البته بعد از تعطیلات، برنامه استانی کلید خورده و جبهه اصلاحات را در هر استانی سازماندهی می‌کنیم.